Walcząc z przeszłością

Mój ojciec jest potworem w ludzkiej skórze.

Moi kochani, jeśli od dłuższego czasu jesteście w miarę regularnymi gośćmi na moim blogu, to zapewne wiecie, że z wykształcenia jestem psychologiem dziecięcym. Wybierając ten zawód, kierowałam się chęcią niesienia pomocy tym najbardziej bezbronnym, czyli właśnie dzieciom. Nie piszę Wam tego, aby w jakikolwiek sposób „urosnąć” w Waszych oczach, ale dlatego, abyście mieli świadomość, że ten piękny, ale i trudny zawód niejako wymógł na mnie konfrontację z ogromem bólu i cierpienia, którego doświadczają dzieci i młodzież niestety także we własnych domach. Większości z nas dom rodzinny, kojarzy się z poczuciem ciepła i bezpieczeństwa, tymczasem w tych młodych ludziach słowo dom budziło strach i lęk, bo właśnie tam doznały największego cierpienia i upokorzenia. Teraz, mimo że na szczęście w wielu przypadkach, ktoś podał im pomocną dłoń, aby mogły zaznać choć trochę lepszego życia, to jednak piekło wszystkiego, co przeżyły w przeszłości, trwa nadal w ich wspomnieniach, z którymi często nie mogą sobie poradzić.

Zdecydowałam się poruszyć ten temat ze względu na przeczytaną przeze mnie w ostatnim czasie książkę Małgorzaty Brodzik „Walcząc z przeszłością”. Niektórzy z Was mogą już kojarzyć autorkę z bloga Mama na obcasach, którego jest twórczynią.

„Walcząc z przeszłością” to debiutancka powieść Pani Małgosi i muszę przyznać, że jestem pełna podziwu, iż znalazła w sobie siłę i odwagę, aby od razu na początku swojej przygody z pisaniem podzielić się z nami tak trudną i bolesną historią, jaką znajdziemy na kartach książki. Tym bardziej że jak dowiadujemy się z samej jej okładki, wydarzenia, o których w niej przeczytamy, są inspirowane przeżyciami z dzieciństwa autorki. A temat, któremu zdecydowała się stawić czoła to dorastanie w rodzinie, w które alkohol j przemoc i bieda są stałymi elementami życia.

Poznajcie Emmę nastoletnią dziewczynę, która, od kiedy tylko sięga pamięcią wspólnie z matką żyła w piekle zgotowanym im przez ojca alkoholika. Dziewczyna przez wiele lat była świadkiem tego, jak ojciec pił i bił matkę, a ta znosiła wszystko w pokorze i ciszy. Krzysztof, bo to o nim mowa, jest potworem w ludzkiej skórze. Aby zdobyć pieniądze na picie, ograbi rodzinę z ostatniego grosza. A kiedy trunek przejmie nad nim władzę, nie szczędzi żonie i córce razów zarówno tych psychicznych, jak i fizycznych. Nasza bohaterka często jest pozostawiona samej sobie, bo mimo tego, że to ona jest dzieckiem, a jej matka rodzicem, to niestety bierność kobiety wobec tego, co dzieje się w ich domu, której córka nie może zrozumieć, sprawia, że jest ona zmuszona bardzo szybko dorosnąć i przejąć opiekę nad matką. Paula pragnie lepszego życia dla swojej Emmy, ale nie podejmuje żadnych działań, by zrobić cokolwiek w tym kierunku. Emma ma o to żal do swojej rodzicielki, ponieważ wie, że istnieje wiele instytucji, które mogłyby im pomóc, gdyby tylko ta zechciała opowiedzieć całą prawdę o ich koszmarnym życiu. Ich codzienność to gra pozorów i życie w ciągłym lęku, o to, co przyniesie kolejny dzień.

W tym miejscu muszę przyznać się Wam, że poznając tę historię, przez cały czas zadawałam sobie pytanie, co też jeszcze musi się stać, aby Paula się opamiętała i zawalczyła o siebie i swoje dziecko. I stało się. Jak to zazwyczaj w takich sytuacjach bywa, musiało dojść do tragedii, aby zrozumieć, że wielu krzywdom można było zapobiec. Ale o tym musicie przeczytać już sami.

Podczas niedawnej rozmowy z moją koleżanką na temat tej książki ona powiedziała mi, że nie może zrozumieć, dlaczego ludzie, którzy w swoim życiu doznali krzywdy, chcą się nią dzielić publicznie, na przykład pisząc książki, czy też występując w programach telewizyjnych. Otóż czasem wspomnienia przeszłości są tak trudne, że nie jesteśmy w stanie z nimi dalej żyć i zamknąć tak bolesnego rozdziału naszej przeszłości. Aby móc iść dalej potrzebujemy wyrzucić z siebie cały trawiący nas od środka ból i go przepracować. Przelanie swoich emocji na papier, czy też opowiedzenie komuś o tym, co nas spotkało, może stać się dla nas swego rodzaju terapią i oczyszczeniem z tego, co niszczy nas każdego dnia, powracając, chociażby w ciągle bardzo realistycznych mimo upływu czasu snach. Oczywiście prawdopodobnie nigdy nie da się wymazać tych okrutnych przeżyć z pamięci, ale takie otwarcie się przed ludźmi może sprawić, że ból stanie się choć trochę łatwiejszy do zniesienia. Przestaniemy uciekać w poczucie winy, którym często ofiary przemocy się dręczą i nauczymy się żyć z tym, co w nas, co już zawsze będzie częścią nas samych, a przede wszystkim pozwoli nam uwierzyć w to, że mamy prawo do normalnego, spokojnego życia bez strachu, przemocy i poniżania.

Według mnie, choć, jak sama autorka pisze, tylko niektóre opisane w książce sytuacje są prawdziwe, to właśnie ta książka może być dla niej swego rodzaju katharsis.

Małgorzata Brodzik apeluje również do nas wszystkich, abyśmy nie pozostawali obojętni na ludzkie cierpienie. Zjawisko przemocy domowej jest niestety bardzo częste w naszym społeczeństwie, dlatego bardzo ważne jest, abyśmy reagowali natychmiast, kiedy jesteśmy świadkami przemocy, bądź jeśli wiemy, że komuś za zamkniętymi drzwiami własnego domu dzieje się krzywda. Przykład głównej bohaterki książki pokazuje, że gdyby ktoś odważył się jej pomóc, życie tej rodziny mogłoby potoczyć się zupełnie inaczej.

Zazwyczaj, kiedy czytam książki, które są opisem gehennę, jaką z różnych powodów stało się czyjeś życie, nie decyduję się na ich ocenę, ponieważ uważam, że po prostu nie mam do tego prawa. Tym razem jednak ze względu na to, że część przedstawionej nam opowieści jest fikcją literacką, a także mając na uwadze swoje wykształcenie zawodowe, pokuszę się o pewne uwagi po lekturze.

„Walcząc z przeszłością” to bardzo trudna i wstrząsająca historia, która na pewno nikogo, kto sięgnie po książkę, nie pozostawi obojętnym na to, o czym w niej przeczyta. Biorąc do ręki ten tytuł, musicie mieć świadomość, że jej lektura może okazać się dla Was trudną emocjonalną przeprawą, choć trzeba przyznać, że swobodny i przystępny styl pisania, którym posługuje się autorka zdecydowanie, ułatwia nam skonfrontowanie się z całym syfem, jak czytamy w książce. Tytuł ten to zdecydowanie bardzo udany debiut i serdecznie zachęcam Was do jego przeczytania, ale jednak, jako psycholog nie mogę zgodzić się z kreacją sfery emocjonalnej samej Emmy.

Z doświadczenia wiem, że dzieci, które stały się ofiarami przemocy, nie prezentują takiej postawy, jaką możemy zaobserwować u tej postaci. Nie chcę Wam zbyt wiele zdradzać, aby nie narzucać Wam, jak macie odbierać jej osobę. Dzieci te są wystraszone, nieśmiałe i zamknięte w sobie. Emma natomiast mocno kontrastuje z tymi faktami. Dlatego, jeśli miałabym oceniać realizm tej postaci, to nie do końca został ON odzwierciedlony.

Przejdźmy zatem do kilku słów podsumowania. „Walcząc z przeszłością” to książka, po którą zdecydowanie warto sięgnąć, jeśli tylko jesteście gotowi zmierzyć się z bólem, cierpieniem i ogromem krzywdy, której jest tu naprawdę wiele. Książka wstrząsa czytelnikiem, porusza do głębi, daje do myślenia i otwiera nasze oczy na piekło. Na to, co dzieje się w patologicznych rodzinach, a czego my często nie zauważamy, albo mówiąc wprost, od czego umywamy ręce, tłumacząc to, tym, że nie chcemy się wtrącać w nie nasze sprawy. Kochani pamiętajmy o jednym, jeśli krzywda dzieje się dziecku, to zawsze jest nasza sprawa i nie wolno nam po prostu nie reagować.

Poza głównym wątkiem przemocy odnajdziemy tu również kilka innych bardzo ważnych kwestii, na które została zwrócona nasza uwaga. Jednym z nich jest prześladowanie, Emmy przez rówieśników w szkole. Dziewczyna była uważana za gorszą właśnie dlatego, że koledzy postrzegali ją przez pryzmat ojca alkoholika i prześladowali tylko ze względu na to, że była biedna. Uczulam Was moi kochani, abyście rozmawiali ze swoimi dziećmi na tak ważne tematy w domach i uświadamiali je, że dzieci nie odpowiadają za czyny swoich rodziców i nie powinno się ich w taki sposób oceniać. A to, że są biedni, nie znaczy, że są gorsi. Emma nie miała przyjaciół, choć bardzo tego potrzebowała. Wtedy na pewno byłoby jej łatwiej przejść przez tę trudną drogę, którą wybrało dla niej życie.

Kolejny aspekt to kwestia żalu, poczucia winy, przebaczenia i wyznania całej prawdy. Emma wielu zachowań i wyborów swojej matki nie rozumiała, dlatego to właśnie ją w dużej mierze obwiniała za to, jak potoczyło się ich życie. Miała do niej żal i obwiniała ją za wiele zaistniałych sytuacji. Obie kobiety natomiast zmagały się z poczuciem winny, bo każda z nich miała sobie coś do zarzucenia. W tej sytuacji tylko otwartość i szczerość często aż do bólu może przynieść ukojenie i szanse na wybaczenie. Sprawdźcie koniecznie, czy w przypadku Emmy i Pauli doszło do takiej rozmowy i czy padły słowa przebaczenia.

Cóż więcej mogę napisać. Autorce serdecznie gratuluję tak wartościowego debiutu i dziękuję, że zechciała podzielić się z nami tak bolesnymi życiowymi doświadczeniami, co z pewnością nie było łatwe. Was jeszcze raz zachęcam do poznania tej historii, a przede wszystkim do głębokich i ważnych refleksji, których zapewniam, nie da się uniknąć. Sama z niecierpliwością czekam na kontynuację, ponieważ zakończenie sugeruje, że takowa może się pojawić, na co bardzo liczę i mam nadzieję, że stanie się to już niedługo..

Recenzja booktoura

[…] Życie jest drogą, którą każdy z nas musi przejść. Czasami doświadcza nas naprawdę mocno, sprawdzając, ile jesteśmy w stanie jeszcze udźwignąć, aby za jakiś czas wszystko wynagrodzić. Droga, którą podążamy, nie zawsze jest prosta. Trafiają się różne zakręty, pagórki, ale nigdy nie wolno nam zboczyć z kursu. Nie możemy się poddać. Przykrości, które nas spotykają, są lekcją. One kształtują naszą osobowość. Sprawiają, że jesteśmy silniejsi. Lepsi i ponad wszystko to, co nam się przydarzyło[…]

Jeszcze się nie uspokoiłam po przeczytaniu tej historii. Jeszcze buzują we mnie emocje, a ściśnięte gardło dosłownie powstrzymuje mnie przed wylaniem fali łez.

Emma. Młoda dziewczyna, która chce żyć normalnie, która chce zaznać ciepła rodzinnego i miłości. Jednakże przeszła przez piekło jakie zafundował jej i jej mamie ojciec, który wszystkie pieniądze przepuszczał na alkohol. Pewnego dnia dochodzi do tragicznego wypadku, po którym obie lądują w szpitalu, a potem….

Tego musicie się sami przekonać.

Tak jak pisałam nie umiem się jeszcze uspokoić, mimo iż minęło trochę godzin odkąd zakończyłam czytanie. Ale jak sobie przypominam o tych tragicznych wręcz wstrząsających wydarzeniach to aż mnie trzęsie w środku. Ciarki pojawiają się na całym ciele, serce bije tak szybkim rytmem, że nie jestem w stanie go uspokoić. Ściśnięte gardło, blokada łez, bo przecież wszystkie już wypłakałam czytając tą historie. Boże!!! Ile ta dziewczyna wycierpiała, przez jakie piekło musiała przejąć aby w końcu zaznać odrobine szczęścia i miłości. Aby w końcu poczuć się kochana, tulona, zadbana i normalna. Mieć radość na buzi i w sercu. Normalnie serce mi się krajało z każda przewrócona stroną. Czułam się jakby ktoś mi go wyrywał kawałek po kawałeczku. Co więcej miałam ochotę wykastrować i powiesić tego tyrana. Dobrze, że ktoś zrobił to za mnie 😈😈😈

Mocno wstrząsnęła mnie ta historia. Ile zła w człowieku powoduje alkohol i inne używki. A potem cierpią niewinni ludzie. Ile jest kobiet, które boja się uciec od oprawcy byleby oszczędzić swe dzieciom ile jest znieczulicy w świecie byleby mieć spokój. To jest wręcz niewiarygodne. Historia która przeczytałam poniekąd to pokazała. Pokazała, że kobieta gdy dochodzi do przemocy, zastraszania, bicia i innych bestialskich sytuacji, powinna mieć do logo się zgłosić wręcz uciec. Uwolnić się od niego. Mieć takie miejsce gdzie będzie miała spokój. A nie pozwalać aby doszło do olbrzymiej tragedii po której w końcu zdecyduje się zrobić ten krok. A my nie powinnismy hyc obojętni. Przemoc to zło.

Okładka książki jest bardzo wymowna, odbieram ją jako niemy krzyk dziecka o pomoc. "Walcząc z przeszłością" jest debiutem literackim Autorki.

Książka przedstawia niewielki wycinek z życia Emmy, dziewczynki, która doświadczyła przemocy domowej oraz alkoholizmu ojca i biernej postawy matki. W jej zachowaniu widać ogromną dojrzałość oraz dorosłość, która nie powinna charakteryzować dziecka w jej wieku. Ogromnie skrzywdzona przez ojca, wciąż upatruje szansy na lepsze życie dla siebie i matki. Książkę czyta się dość szybko. Autorka opisuje uczucia dziewczynki w taki sposób, że stają się one łatwe do dostrzeżenia przez Czytelnika. Wycinek z życia naszych bohaterów, który opisuje Autorka jest bardzo krótki, po czym nagle następuje spory przeskok w czasie, co dezorientuje na swój sposób. Najpierw w bardzo dokładny sposób są opisane poszczególne dni, odczucia Emmy i nagle wszystko się urywa, następuje przeskok w czasie wraz z bardzo ogólnym opisem aktualnej wówczas sytuacji. Bohaterowie są różnorodni, nie zlewają się ze sobą. Nie do końca przekonuje mnie postawa głównej bohaterki, nie we wszystkich sytuacjach jest dla mnie przekonująca. Książka daje do myślenia, szczególnie należy zwrócić uwagę na sąsiadów, ich postępowanie oraz w jaki sposób je motywują.

Emma od najmłodszych lat nie miała łatwego życia. Wychowywała się w rodzinie w której nie było miłości i szacunku. Było za to cierpienie, strach oraz przemoc fizyczna jak i psychiczna. Niestety takie rzeczy zostawiają ślad w psychice człowieka, zwłaszcza dzieci, wpływając również na ich późniejsze, dorosłe życie. Czy Emmie udało się uporać z traumą i lękami?

Małgorzata Brodzik poruszyła bardzo trudny temat. Niejednokrotnie o rodzinach patologicznych możemy usłyszeć w telewizji. I wydaje nam się, że takie rzeczy nie dzieją się w naszym otoczeniu. Być może się nie dzieją. Ale co, jeśli jednak? Czy bylibyśmy w stanie zauważyć kto jest ofiarą przemocy domowej? Czy zareagowalibyśmy? W większości przypadków wszystko dzieje się za zamkniętymi drzwiami, a ofiary potrafią zamaskować sińce i wymyślić wiarygodną bajeczkę. Nie dlatego, że to lubią. Dlatego, że są zastraszone i panicznie boją się powiedzieć o sytuacji komuś obcemu. Wiele osób z otoczenia, nawet jeśli coś podejrzewa, nie reaguje lub reaguje, gdy jest już za późno. Dlaczego? Ze strachu? Bo nie chcą się wtrącać, czy po po prostu dlatego, że panuje ogólna znieczulica? W tym wszystkim najbardziej cierpią dzieci. Niewinne istoty, które powinny mieć szczęśliwe dzieciństwo i wychowywać się w bezpiecznym domu pełnym miłości. Kiedy mąż i ojciec znęca się nad swoją rodziną, często możemy usłyszeć: "Gdyby chciała, to by od niego uciekła i nie pozwoliła krzywdzić siebie i dzieci". Nam łatwo jest oceniać, ale tak naprawdę nie potrafimy postawić się w takiej sytuacji. Gdyby tak łatwo można było odejść, nie byłoby przemocy. Historia Emmy dowodzi jak strach i obawa o życie własne i dzieci paraliżuje i nie pozwala uciec lub powiedzieć komuś. A ci co wiedzą, nie robią nic, by pomóc. Ta książka wywołuje mnóstwo emocji. Mimo trudnej tematyki autorce udało się przekazać tę historię w lekki sposób. Na 260 stronach napisanych z perspektywy Emmy możemy dowiedzieć się jaki wpływ miała ta sytuacja na dziecko. Na mnie zrobiła ona wrażenie i szczerze polecam.

"[...] uśmiech był jego tarczą."

Dzieciństwo to najszczęśliwszy czas w naszym życiu, a przynajmniej powinno nim być, niestety świat zamieszkany jest przez kanalie, które bez oporów pokazują na co je stać niszcząc dziecięcą niewinność. Nie rozumiem jakim trzeba być bydlakiem, żeby zgotować rodzinie, a w szczególności dziecku piekło na ziemi. Gdzie są sąsiedzi w takich sytuacjach, rozumiem że oni też mogą się bać, ale dzwoniąc na policję możemy pozostać anonimowi. Wkurza mnie, że reakcja pojawia się po fakcie i wszyscy są w szoku. Ale nie do końca o tym miałam pisać.

Bohaterką książki jest młodziutka Emma, która jak na swój wiek jest bardzo obeznana w prawie i stosuje tą wiedzę w sytuacjach "zagrożenia" przed ujawnieniem i otrzymaniem pomocy. Losy dziewczynki i jej matki chwytają czytelnika za serce, sprawiają, że niejednokrotnie mamy ochotę tam wejść i zrobić porządek. W ten sposób, autorka chciała nam pokazać jakie dramaty dzieją się tuż pod naszym nosem. Z tej sytuacji ciężko jest znaleźć dobre i proste wyjście, dowodem na to jest postępowanie matki dziewczynki i tak jak już mówiłam, dopiero ogromna krzywda jaka zostaje wyrządzona jej córeczce zmusza ją do działania. Od tego momentu w książce rusza lawina wydarzeń złych i dobry, a zarazem dla mnie absurdalnych. Nie mogę za dużo wam powiedzieć, ale machina jaką jest prawo w naszym kraju, daje tutaj swój popis. Jak na debiut autorki książka jest naprawdę powalająca i tylko jeden minus w niej widzę, a mianowicie brak opisanej rozprawy sądowej. Nie jest to duży minus no ale pozostaje niedosyt. Jestem przekonana, że po następną książkę Pani Małgorzaty również sięgnę.