To, co najważniejsze

Ks. Józef Tischner To co najważniejsze, "Żyjemy na świecie jak na ogromnym targowisku: targowisku rzeczy, przedmiotów, pomysłów, idei, nawet ludzi. Jesteśmy dziś świadkami przemijania jakiegoś świata. W bólach rodzi się inny świat. Na targowisku liczni przekupnie wystawiają swoje towary. Jedni obiecują szczęście, inni grożą nieuniknionym nieszczęściem. Targowiska mają swoją siłę przyciągania. Zniewalają nasze uszy, zmuszają do słuchania tego, co jest wykrzyczane. Targowisko nie pozwala przekroczyć swojej przestrzeni, wciąż zmusza do powrotu, do oglądania wiele razy tego samego. Przede wszystkim jednak targowisko narzuca nam swój język. Kto przebywał czas jakiś na targowisku, nie umie mówić inaczej niż językiem targowiska. Nie potrafi również myśleć inaczej - staje się częścią targowiska." (ks. Józef Tischner Wędrówki w krainę filozofów)

Kilka dni temu minęła 90 rocznica urodzin księdza Józefa Tischnera. I chociaż nie ma go na tym świecie już ponad dwadzieścia lat, jego bogata literacka spuścizna nadal pozostaje aktualna. W związku z rocznicą urodzin Wojciech Bonowicz przyjaciel i biograf księdza Tischnera, podjął się trudnej próby wyboru i przedstawienia czytelnikowi najważniejszych, jego zdaniem, tekstów publicystycznych, esejów, artykułów i wystąpień. Wybrał dwadzieścia jeden publikacji idealnie odpowiadających ogólnoludzkim potrzebom i problemom XXI wieku, które złożone następnie w jedną całość, stworzyły publicystyczną antologię, zbiór tekstów napisanych na przestrzeni kilkudziesięciu lat, do tej pory rozrzuconych pomiędzy różne czasopisma bądź drukowanych pojedynczo w innych książkach.

Ich lektura uzmysławia przede wszystkim, jak skomplikowaną istotą jest człowiek, ile lęków skrywa. Daje również do zrozumienia, że mimo upływu czasu, zmieniających się okoliczności, postępu technologicznego czy zmian, które zachodzą również wokół chrześcijaństwa, pewne wartości ogólnoludzkie, zawsze będą ważne i poszukiwane, nawet jeśli nastąpi ich kryzys, ponieważ takie pojęcia jak wiara, myślenie, miłość, wolność, nadzieja, solidarność są po prostu ponadczasowe.

Warto wspomnieć chociażby opublikowaną w 1978 roku na łamach "Znaku" Sztukę etyki, w której ksiądz Tischner pisze między innymi o tym, dlaczego współczesna cywilizacja techniczna sprawia, że stajemy się istotami coraz bardziej otępiałymi na drugich, coraz mniej się rozumiejącymi, coraz bardziej pogrążającymi się w ucieczce.

Najstarsze teksty w tym zbiorze pochodzą z początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Absolutnie się nie zestarzały, stanowiąc tym samym fundament do dalszych nad nimi rozważań. W jaki sposób zostaną one wykorzystane przez człowieka, to już zależy od niego samego. Ich uniwersalizm jest niezaprzeczalny, a dzielenie się księdza Tischnera z czytelnikami swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi otaczającego nas świata jest niezwykle subtelne, erudycyjne i skłaniające do refleksji. Nie tylko stara się ON definiować problemy, ale chciałby również, żeby czytelnik spojrzał na nie jeszcze głębiej, poszukując odpowiedzi na wiele kolejnych pytań. Co tak naprawdę czuje? Jak widzi otaczający go świat? W jakiej jest relacji z definiowanymi problemami ? Żeby sensownie operować przyjętymi normami, należy być dobrym obserwatorem świata. Rozróżniać dobro i zło.

To co najważniejsze nie jest z pewnością lekturą na raz, ponieważ teksty księdza Józefa Tischnera są niejednokrotnie dość trudne. Wymagają raczej czytania w skupieniu i ciszy, być może po jednym dziennie, a może nawet tylko po kilka zdań, z przygotowaną sporą ilością znaczników albo, jak ktoś woli, ołówkiem. Ważne jest również to, że każdy z nich poprzedzony jest krótkim komentarzem, pewnego rodzaju wprowadzeniem do tematu, zawierającym często kontekst powstania, napisanym przez Wojciecha Bonowicza. Mała, ale jakże ważna zapowiedź tego, co za chwilę przeczytamy, takie skromne przywitanie się ze słowami księdza Józefa Tischnera, po które lada moment sięgniemy.

Już nie raz miałam okazje przeczytać teksty ks.Tischnera. Teraz trafiłam na "To, co najważniejsze". Może się powtórzę i będę monotematyczna, ale uznaje, że jest to jedna z najwyraźniejszych postaci, która może stać się prawdziwym mentorem dla człowieka w momencie zagubienia. Teksty księdza traktują o wielu ważnych sprawach, ale zawsze można wśród nich znaleźć jakiś kierunkowskaz, który jest dla nas bardzo ważny w momencie zwątpienia. Mi książka osobiście bardzo się podoba i będę na pewno polecać ją innym osobom. Brawa dla pana Bonowicza za to, że w jednej książce umieścił tak trafne i dobre teksty.

Ksiądz Józef Tischner budził zaufanie jako człowiek, inspirował jako filozof, uczył dojrzałej wiary jako kapłan. Był człowiekiem swojego czasu: nie uciekał od aktualnych problemów, ale próbował pomóc rodakom przejść przez kolejne zakręty historii. Został zapamiętany jako nauczyciel wolności, solidarności i nadziei. Poza tym miał niezwykły dar przyciągania ludzi.

Wojciech Bonowicz dokonał wyboru najważniejszych i najbardziej aktualnych tekstów księdza Tischnera. Takich publikacji, które pomagają rozumieć otaczającą nas rzeczywistość. Mamy tutaj zbór 21 tekstów aktualnych w XXI wieku, choć pisanych w II połowie XX wieku. Każdy tekst poprzedzony jest komentarzem i wprowadzeniem do tematu.

Trudno streścić tutaj wszystkie te eseje, artykuły, czy kazania, ponieważ opracowania tych tekstów zostały już napisane. Nie jest to lektura lekka, nie można tego przeczytać w jeden wieczór. Tutaj raczej codziennie można sobie dawkować odpowiednią porcję nadziei. Tak, nadziei, ponieważ temu zagadnieniu ksiądz Tischner poświęca bardzo dużo miejsca. Nie jest to też książka, którą trzeba czytać od deski do deski. Można wybrać sobie właściwą dla siebie tematykę i raz na jakiś czas powracać do interesujących nas fragmentów.

Ksiądz porusza wiele problemów, z którymi musi zmagać się współczesny człowiek. Często posługiwał się metaforą kryjówki i „ludzi z kryjówek”. Tischner opisywał sytuacje których budulcem ludzkiego świata przestaje być nadzieja, a staje się nieufność, podejrzliwość, lęk przed ludźmi. Owa kryjówka, dla tego, kto ją stworzył i w niej zamieszkał, staje się źródłem rozmaitych cierpień, ale daje też pewne poczucie bezpieczeństwa i swoistej nieodpowiedzialności.

„Człowiek, zamiast kroczyć swoją drogą, czuje się zmuszony szukać gdzieś w przestrzeni kryjówki dla siebie. W kryjówce tej chroni się przed światem i przed innymi. Przyszłość nie obiecuje człowiekowi nic wielkiego, pamięć przeszłości podsuwa mu przed oczy same doznane porażki, przestrzeń nie zaprasza do żadnego ruchu. Wprawdzie w kryjówce nadzieja nie znika bez reszty, tylko maleje, ale maleje do tego stopnia, że staje się nadzieją przetrwania”.

Znaczą część książki stanowią fragmenty „Etyki solidarności”, to niewątpliwie najbardziej znane dzieło księdza Tischnera. Pisane było „na gorąco”, w miesiącach, które nastąpiły po protestach robotniczych latem 1980 roku. „Gdy inni strajkowali, manifestowali, kłócili się o należne im prawa… ja pisałem”, dzięki temu mamy dziś przepiękne teksty kazań, które wtedy podnosiły na duchu i otwierały sumienia. „Aby przepis mógł budować moralność, musi być akceptowany przez sumienie. Sumienie to zmysł czytania drogowskazów. Tylko ono wie, na który drogowskaz należy zwrócić uwagę tu i teraz”.

I jeszcze jeden z moich ulubionych fragmentów, mówiący o możliwości zaistnienia dialogu: „Pełna prawda jest owocem wspólnych doświadczeń – twoich o mnie, a moich o tobie. Wspólne poglądy są owocem przemiany punktów widzenia. Stąd dialog – dialog rzetelny, pojęty nie tylko jako sposób zachowania ludzi, ale jako koniczny środek osiągnięcia prawdy społecznej”.

Można by było wypisać jeszcze wiele cytatów księdza, ale najlepiej przeczytać te teksty w całości. Czytając niektóre eseje odczuwa się niesamowity spokój ducha, pewne ukojenie, mimo że niektóre treści nie brzmią zbyt optymistycznie. Ksiądz Tischner miał niezwykły talent krasomówczy, a słowa, które wypowiadał dla nie jednego człowieka mogą być formą terapii. A na pewno dają nadzieję. To niesamowite! Kiedyś zapytano księdza Tischnera, czy czuje się bardziej filozofem czy księdzem. A ON tak odpowiedział: „Czasami się śmieję, że jestem najpierw człowiekiem, potem filozofem, potem długo, długo nic, a dopiero potem księdzem”. Myślę, że tu tkwi cały sekret księdza, że był najpierw człowiekiem.

Ucieszyłam się bardzo z tego powodu, że mogłam nieco bliżej zapoznać z twórczością Ks. Józefa Tischnera, który to swoimi życiowymi mądrościami zawartymi w autorskich publikacjach, był świetnym obserwatorem życia ludzkiego, współzałożyciel wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku daje, swojemu odbiorcy poniekąd cenne wskazówki wyjaśniając przy okazji, co miał w danym momencie na myśli pisząc je zrozumiałym językiem.

Książka pt. ''To, co najważniejsze'' autorstwa Ks. Józefa Tischnera z dokonanym wyborem i opracowaniem tekstów przez Pana Wojciecha Bonowicza jest trafnie dobraną literaturą dla współczesnego człowieka, który stale poszukuje nowych dróg życia oraz odpowiedniego pasującego klucza w tym wielkim i nieznanym chwilami świecie i znajdującym się w nim poruszanych w tej oto książce przez autora.

Uważam, że tego rodzaju teksty stanowią najlepszą odpowiedź na niektóre pytania, które stawiamy sobie samym, a o których chcemy porozmawiać, a nie mamy na obecnej dobie czasu z kim, a chcielibyśmy się w nie również bardziej lub mniejszym stopniu zagłębić.

Istotne jest dla autora tej książki posługiwanie się przykładami, jako danie świadectwa, że na przeprowadzonego dialogu pomiędzy różnymi osobami można, się powołać również o życie kościoła mając również na względzie powoływanie się o słowa uczonych, które obecnie stanowią ogromne znaczenie i zawierające w sobie tajemnice.

Książkę tę czytało mi się bardzo dobrze ze względu na to, że znalazłam w niej interesującą dla mnie tematykę i podsumowania ujęte w niej w adekwatny sposób za pomocą dodanych uwag końcowych, które po bliższym zastanowieniu się nad ich znaczeniem po głębszej ich analizie.

Elementami dodatkowymi w tej oto książce są: zamieszczona na ostatniej stronie nota wydawcy z informacją dotyczącą źródeł skąd pochodzą teksty oraz książka ta została wydana w twardej pięknej oprawie.

Warto jest posiadać tę książkę.

Nigdy nie byłam szczególna fanką romansideł, zdecydowanie. Od dziecka wręcz unikałam jak ognia tego typu lektur! Stroniłam od nich tak, jak to tylko możliwe, uciekając w fantastykę i science-fiction. Szczerze nie spodziewałam się, że przypadnie mi do gustu coś, co jest z gatunku tak przeze mnie wzgardzonego. "To, co najważniejsze" niesie za sobą pewną dozę nostalgii, westchnień i przyjemnych wizji, jakie idą za wyobrażeniem nadmorskiego miasta. Główna bohaterka nie jest jedna z tych irytujących i irracjonalnie postępujących "bab", tylko zwykłą kobietą, której w miarę poukładane życie zdaje się legnąć w gruzach w momencie, w którym wchodzi do lokalnego baru. Przeczytałam książkę w jeden dzień, siedząc na balkonie i tak się wciągnęłam, że pierwszy raz nie przeszkadzał mi szum miasta, bo wyobraźnia działała na tyle mocno, że duszą byłam już nad morzem, popijając schłodzony sok! Zachęcam do przeczytania, bo dla każdej kobiety należy się chwila wytchnienia, relaksu i pomarzenia o chwilach uniesień ;)