This War of Mine. Gra planszowa. Edycja polska Galakta

"Na wojnie nie każdy jest żołnierzem" brzmi motto gry umieszczone na pudełku. A w nim zapowiedź wielkiej, choć smutnej i dołującej przygody, będącej de facto próbą przetrwania w mieście szczelnie otulonym grozą wojny. Nie będziemy tu żołnierzami, nie będziemy biegać uzbrojeni po zęby i zdobywać przyczółków wroga. Będziemy tu zwykłymi ludźmi - profesorem matematyki, strażakiem, właścicielem warsztatu, prawnikiem - którzy w niezrozumiałej wojennej zawierusze będą chcieli jedynie przeżyć.

"Otwórz pudełko i graj" - mówią twórcy gry i faktycznie tak to działa. Wystarczy rozłożyć wszystkie elementy gry, a Dziennik i Księga Skryptów poprowadzą nas za rękę przez każdy etap rozgrywki. Instrukcji jako takiej nie ma, ale przyznaję, że rozrzucenie wielu zasad (zwłaszcza tych zaawansowanych) po różnych częściach Dziennika i Księgi Skryptów skutkować będzie u początkujących graczy dość częstym ich wertowaniem. Ale jest to - jak piszą we wstępie autorzy gry - również element zabawy i sposób na zagłębienie się w fabułę i klimat gry. No właśnie - klimat. Ten element pali jak słońce na pustyni i wzruszy nawet najtwardsze charaktery. Bo niby wszystko dzieje się według stałego harmonogramu (w fazie Poranka dobieramy kartę Wydarzenia i wykonujemy swoimi Postaciami dostępne akcje; w fazie Zmierzchu przychodzi czas na przydział wody i jedzenia; w fazie Wieczoru jedni idą spać, drudzy stają na warcie, jeszcze inni ruszają na wyprawę; w fazie Wyprawy postaramy się zdobyć jakieś zasoby, by przetrwać kolejny dzień; w fazie Intruzów spróbujemy zapobiec okradzeniu naszego domu; a w fazie Świtu przyjmiemy leki, opatrzymy rany i sprawdzimy, czy łaskawy Los pozwoli nam dotrwać do kolejnego Poranka), ale w poszczególnych fazach dzieje się tyle różnych rzeczy, że trudno tę grę nazwać odhaczaniem kolejnych podpunktów rozgrywki. To raczej tworzenie historii i budowanie fabuły, której motorem napędowym jest Księga Skryptów. Będziemy do niej zaglądać raz częściej, raz rzadziej, ale to właśnie ona stanowi serce gry, będąc jednocześnie osią fabularną, budulcem klimatu, wyzwalaczem emocji i składnicą moralnych dylematów.

Grze zarzuca się dużą losowość. A ja Wam powiem, że jest to element, nad którym w dużej mierze można zapanować. Po pierwsze - pamiętajcie, że to jest wojna, zbłąkana kula lub inne nieszczęście może się czaić za każdym rogiem. Po drugie - kwestia doświadczenia; im więcej czasu spędzicie nad grą, tym łatwiej będzie Wam się jej nauczyć i zapobiec większości przykrych wydarzeń.

This War of Mine to wieczny syndrom za krótkiej kołderki. Wszystkiego jest tu ciągle za mało - czasu, jedzenia, wody, zasobów, leków, szczęścia. Będziemy przez to ciągle zmęczeni, głodni, ranni, pogrążeni w depresji i postawieni przed bramą moralnych wyborów. Czy podasz drogocenną wodę Marinowi, który i tak za chwilę umrze z głodu? Czy okradniesz przypadkowego starca, by zdobyć leki dla Bruna? Co kupisz na Rynku - opatrunek dla śmiertelnie rannej Emilli czy papierosy dla nałogowego palacza Borisa? Czy rozkopiesz świeży grób, by z siniejących trupich palców ściągnąć obrączki i wymienić je na paczkę kawy dla Cvety? Czy zaryzykujesz postrzelenie Marko, by pomóc katowanemu przez żołnierzy sąsiadowi? Czy małemu przerażonemu dziecku wyrwiesz z ręki chleb i dasz go ściganemu za dezercję Romanowi? Czasem pęka serce, gdy czyta się niektóre fragmenty z Księgi Skryptów... Tak jednak niestety wygląda wojna oczami cywilów.

This War of Mine to gra, która pochłonęła mnie bez reszty. Nie chodzi tu o dobrą zabawę, bo to gra poważna i wymagająca sporej dozy empatii; bardziej chodzi tu o niespotykane dotąd fabularne doświadczenie, które na tekturowej planszy, wśród tekturowych żetonów i plastikowych figurek pozwala przeżyć niesamowitą historię. Grać, żeby wygrać? Nie. Grać, żeby przetrwać, nie tylko fizycznie, ale i mentalnie.