Ten drugi

Książka Ten drugi Thomasa Tryona ukazała się w 1971 roku, ale dopiero po 50 latach ukazało się polskie wydanie. Powieść jest podzielona na trzy części, na początku każdej z nich mamy fragment, w którym niezidentyfikowany podmiot zwraca się bezpośrednio do czytelnika, a następnie właściwą opowieść widzianą najczęściej oczami dwunastoletniego Nilesa Perry'ego. Z początku może się to wydawać dość dziwnym zabiegiem, ale nie jest to element przypadkowy. Nadaje całej historii dodatkowych znaczeń i pomaga ją lepiej zrozumieć.

Ten drugi nie jest typowym horrorem i nie znajdziemy tutaj żadnych nadprzyrodzonych zjawisk, rzeki trupów, czy potoków krwi. Nie oznacza to wcale, że nie ma tutaj elementów grozy. Od początku towarzyszy nam poczucie niepokoju i zagrożenia, z początku dość subtelne, ale które rośnie w miarę czytania. Ponadto, z czasem zaczyna się dostrzegać, że nie wszystko jest takie, jak to bohater opisuje i pojawiają się pierwsze wątpliwości oraz dziwne wydarzenia. Każda kolejna część tylko to pogłębia i jednocześnie coraz bardziej przybliża nas do prawdy. Bardzo ważną rolę w książce odgrywa znakomita kreacja bohaterów - możemy ich dobrze poznać, zrozumieć co dokładnie przeżywają i co się kryje w ich wnętrzach... Szczególnie przedstawienie bliźniaków jest tutaj bardzo ważne, którzy są ukazani na zasadzie kontrastu i nie bez powodu. Jeden jest miły i wrażliwy, a drugi zdaje się być wcieleniem zła, ale i w tym przypadku nie wszystko jest takie, jakie się wydaje. Trzeba przyznać autorowi, że potrafi umiejętnie zwodzić czytelnika za nos i odkrywa karty dopiero pod koniec książki.

Ten drugi to bardzo dobrze napisany klimatyczny horror psychologiczny o dwójce nastoletnich bliźniakach, którego akcja jest osadzona w latach 30-tych XX-wieku.

Zrecenzowanie "Tego drugiego" okazało się wyzwaniem. Dlaczego? Otóż mogłabym mówić o powieści Thomasa Tryona długo i dużo, ale nie obyłoby się bez spoilerów. A w tym konkretnym przypadku spoilery to najgorsze co może spotkać czytelnika. Wszak cała zabawa polega na tym, żeby samemu myśleć, obserwować, wyciągać wnioski. Pozwólcie więc, że podzielę się z Wami okrojoną, ale bezpieczną opinią.

Dwunastoletni bracia bliźniacy, Niles i Holland Perry mieszkają w małej miejscowości o nazwie Pequot Landing. Dni mijają im na beztroskiej zabawie, choć nie zawsze jest łatwo. Bliźniacy są jak ogień i woda; mają zupełnie inne temperamenty, odmienne charaktery. Niles - spokojny, dobry i zawsze gotowy do pomocy, natomiast Holland - zuchwały, przebiegły i złośliwy. Jeden czerpie przyjemność z krzywdzenia innych, podczas gdy drugi nad tym płacze. Bo co może zrobić? W końcu to Holland jest tym silniejszym z ich dwójki. Wkrótce Niles zauważa, że brat zaczyna zatracać się w czynieniu zła. Wtedy jeszcze chłopiec nie może się domyślać, że nad jego rodziną zawisną czarne chmury, a nazwisko "Perry" znajdzie się na językach wszystkich mieszkańców Pequot Landing.

Od razu powiem Wam, że chyba za długo siedzę w horrorach, bo praktycznie od pierwszych stron domyśliłam się najważniejszej tajemnicy. Jednak nie przeszkadzało mi to się świetnie bawić skłaniając szare komórki do poszukiwania dowodów na poparcie mojej hipotezy. Ach, jak ja uwielbiam obserwować, analizować, zbierać informacje... przy odpowiednim podejściu "Ten drugi" daje szansę uskuteczniać wszystkie te działania w czasie lektury. Jeśli lubicie mieć wszystko od razu podane na tacy, to prawdopodobnie nie jest to książka dla Was.

Od początku zwraca uwagę specyficzne operowanie narracją. W książce występują dwie główne perspektywy narracyjne:

I Punkt widzenia dorosłego mężczyzny, który zwraca się bezpośrednio do czytelnika na początku każdej z trzech części powieści.

II Punkt widzenia narratora pozbawionego wszechwiedzy, który zdecydowanie dominuje na kartach powieści i zaznajamia nas z przebiegiem wypadków z perspektywy trzecioosobowej.

Muszę przyznać, że te monologi skierowane do czytelnika robią spore wrażenie. Takie chaotyczne, niepokojące... Niby postać nie mówi nic szczególnego, wpatruje się w plamę na suficie, próbując skojarzyć co mu ten kształt przypomina. Ale te urywane strzępy myśli, dziwaczne zdania sugerują nam, że z głową narratora jest coś nie tak. I to jest właśnie najbardziej przerażające. Chłoniemy łapczywie te słowa z pełną świadomością, że są wytworem chorego umysłu.

Wspomniałam, że książka składa się trzech części. Dla mnie ten podział jak najbardziej ma sens, bo każda z nich cechuje się odmienną dynamiką akcji i atmosferą.

1. Część pierwsza

Zanurzamy się w świecie dziecięcej wyobraźni, gdzie każde miejsce może przeobrazić się w magiczną krainę ze snów, a pudełko z drobiazgami jest najpilniej strzeżonym skarbem.

2. Część druga

Jako czytelnicy zwracamy uwagę na mnożące się czerwone flagi i zaczynamy pojmować, że nie wszystko jest takie, jakim się wydaje na pierwszy rzut oka.

3. Część trzecia

Autor otwiera przed nami karty, a świat zostaje zalany mrokiem, nie pozostawiając czytelnikowi złudzeń.

Każda z części kończy się jakimś wydarzeniem, które gwałtownie zbliża odbiorcę do prawdy. Atmosfera także ulega stopniowaniu - od beztroskiej, do przyprawiającej o ciarki. Ostatnia część jest jak requiem dla człowieczeństwa.

Na koniec kilka słów o bohaterach. Postaci wykreowano perfekcyjnie, co wcale nie dziwi - w końcu mamy do czynienia z horrorem psychologicznym. Tym, co ma nas przerażać jest mrok ludzkiej duszy. Zadbano nawet o takie niuanse jak nadanie charakteru postaciom służących, które przecież stanowią tło historii i odgrywają w niej marginalną rolę.

Myślę, że z opinii jasno wynika, że "Ten drugi" zrobił na mnie spore wrażenie. Należy jednak pamiętać, że jestem fanką horrorów psychologicznych. Jeśli także je lubicie i nie przeszkadza Wam leniwie rozwijająca się akcja, oraz jesteście gotowi grzecznie poczekać do końca na ostateczne odpowiedzi - sięgajcie śmiało. Mam mnóstwo skojarzeń literackich i filmowych, ale tym razem zachowam je dla siebie. Obawiam się, że w tym przypadku szafowanie tytułami mogłoby samo w sobie być spoilerem.