Soszka. Wojna się dzieciom nie przywidziała

"Soszka. Wojna się dzieciom nie przywidziała" autorstwa Eweliny Karpińskiej-Morek to odtworzenie wojennego świata zapamiętanego przez dziecko, w połączeniu z szerszym kontekstem historycznym.

Dziennikarka z dużą wrażliwością i empatią prowadzi rozmowę z 95-letnią Zofią Szukałą - tytułową Soszką, przybliżając czytelnikom nie tylko losy samej bohaterki, ale także dramatyczne doświadczenia wielu dzieci, które w wyniku wojny zostały brutalnie oderwane od swoich rodzin, które nie były na tyle czyste rasowo, by trafić na wychowanie do niemieckich rodzin, natomiast niezakwalifikowane od razu do eksterminacji, były przeznaczane do prac w gospodarstwach, fabrykach, przy robotach drogowych. Autorka w główną opowieść, skupioną na doświadczeniach dziecka, celem uzupełnienia wplata nitki prowadzące do osób, miejsc i wydarzeń, które odkrywa przypadkiem, jako słuchacz. Opisuje krzywdy wyrządzone przez takie instytucje, jak Lebensborn, a także nakreśla szerszy obraz zbrodni w łódzkim gettcie, czy temat pracowników przymusowych w Rzeszy. Podczas researchu do swojej książki autorka odkryła fascynujący ślad tajemniczego szpitala położniczego, który okazał się centralnym ośrodkiem aborcyjnym w Westfalii Waltrop-Holthausen. Zgromadzone przez nią materiały przyciągnęły uwagę IPN, który wszczął śledztwo w sprawie zbrodni przeciwko ludzkości! Dzięki książce i ja mogłam odkryć ten wątek, dowiedziałam się też co nieco o "Akcji Siano" (Heuaktion) i Pflichtjahr.

Rozumiem intencje dziennikarki, ponieważ to naprawdę interesujące wątki, jednakże wprowadzenie ich tak wielu w luźną i nielinearną rozmowę, będącą zlepkiem pogaduch przy kawie prowadzonych z panią Zofią w ciągu trzech lat, sprawia, iż pomimo faktu, że obie narracje są ciekawe, to często nie harmonizują ze sobą, co z kolei zmienia dynamikę opowieści i prowadzi do niejednoznaczności, przez co całość jest chaotyczna i trudna do śledzenia. Niewątpliwym atutem książki są zdjęcia, indeks miejsc, nazwisk, skrótów oraz słownik, które mogą okazać się szczególnie pomocne czytelnikom niezaznajomionym z historią II wojny światowej.

Jestem przekonana, że książkę docenią osoby zainteresowane poznawaniem historii przez pryzmat świadectw ludzi, którzy przeżyli tamten czas. Bardziej podobałaby mi się jednak, gdyby podzielona była na dwie części. Pierwszą - osobiste wspomnienia Soszki i drugą - szerzej opisującą wplecione przez dziennikarkę wątki, czyli trochę bardziej uporządkowaną, a tak lektura ta wymaga pewnej cierpliwości. Z pewnością jednak wnosi do naszej wiedzy wiele cennych informacji.

📝 Prolog tej książki wbił mnie w fotel i nie pozwolił jej odłożyć. Dowiadujemy się w nim, że obecnie 90-paroletnia Zosia, chciała się powiesić, kiedy była nastolatką.

📝 Jest to książka historyczna, oparta na prawdziwych wspomnieniach pani Zofii Szukały. Przeżyła ona II wojnę światową, a także została wywieziona na przymusowe roboty do Niemiec.

📝 Autorka przedstawia wspomnienia pani Zosi, jakbyśmy pili kawę ze starszą panią i słuchali historii z jej życia.

📝 Jako młoda dziewczyna wraz z bratem została wysłana na przymusowe roboty do Niemiec. Została brutalnie pobita, jednak przeżyła. Po pobycie w poszczególnych obozach przesiedleńczych Pani Zosia została skierowana do gospodarstwa państwa Niederschulte. Pracowała głównie jako służba domowa. Gospodarze dobrze ją traktowali. Zżyła się z tą rodziną, ale cały czas tęskniła do Polski i wiedziała, że miała szczęście, że przeżyła.

📝 Pani Zosia miała ciekawe życie, zwłaszcza po wojnie, mieszkała także we Francji, ale zawsze wracała do Polski, gdzie osiadła na stałe od 1999 roku. Czy jej życie było szczęśliwe, wie tylko ona sama. Nie nam to osądzać.

📝 Książka nie należy do tych łatwych, poruszane są w niej ciężkie tematy, takie jak wywózki do pracy przymusowej, obozy aborcyjne, obozy przesiedleńcze, a także procedury zniemczenia polskich dzieci.

📝 Jest to świadectwo, jak wojna i panujące wówczas reguły były odbierane przez młode osoby, dzieci. Mamy tutaj też objaśnienia dotyczące sticte wydarzeń historycznych. Książka została wzbogacona również o fotografie, pochodzące z tamtego okresu.

📝Jeśli ciekawi was historia II wojny światowej to jest to książka dla was!

📖 Najtrudniej nam skończyć tę opowieść. Bo ta opowieść to spotkania. 📖

Ten cytat, ostatnie zdania z książki Eweliny Karpińskiej - Morek "Soszka. Wojna się dzieciom nie przywidziała", to chyba najlepsze podsumowanie tej historii.

Historii pani Zofii, która w czasie licznych rozmów z autorką snuje swoją opowieść, o tym czego dane jej było doświadczyć, nie tylko w czasie wojny, ale i po jej zakończeniu.

Wojna, to nie jest łatwy i przyjemny temat. Jednak forma krótkich rozdziałów, podzielonych archiwalnymi zdjęciami sprawia, że książka nabiera lekkości. Poczułam się tak, jakbym przyszła w odwiedziny do babci, która przy herbacie wspomina całe swoje dotychczasowe życie.

Może i wy dacie się zaprosić...

Polecam gorąco.

I jeszcze jedno: trzy lata rozmów, jakie autorka przeprowadziła z panią Zofią, zaowocowały wydaniem książki, ale również wszczęciem przez IPN śledztwa ws. zbrodni przeciwko ludzkości.