Skandynawia HALAL. Islam w krainie białych nocy

„Zbierając materiał, wszedłem incognito na największy w Skandynawii kongres salafitów. Rozmawiałem z pierwszym nauczycielem języka i literatury norweskiej pakistańskiego pochodzenia. Tropiłem losy młodego Czeczena, który wyruszył ze Skandynawii na dżihad w Syrii. Namówiłem na zwierzenia o dzieciństwie w Oslo znaną reżyserkę o pakistańskich korzeniach, zdobywczynię dwóch statuetek Emmy. I młodego Somalijczyka, który po przybyciu do Norwegii poszedł na wojnę z wujem oprawcą, a potem wylądował w więzieniu. Rozmawiałem z tureckim apostatą i organizatorem wieczorków dla muzułmańskiej społeczności LGBT. Dopytywałem, jak pakistańskie matki swatają swoje córki, dlaczego Somalijczycy podzielili niegdyś dworzec kolejowy w Sztokholmie na strefy wpływów i jak przestrzega się postu od świtu do zmierzchu pod kołem podbiegunowym, gdzie przecież cały czas jest jasno”.

Maciej Czarnecki napisał dobry reportaż. Obiektywny, napisany przystępnym językiem, reportaż składający się z historii wymienionych wyżej osób, dzięki którym możemy dowiedzieć się, jak naprawdę żyje się w Skandynawii społecznościom napływowym,a głównie uchodźcom. Są ludzie, którym żyje się ciężko, nie mogą zasymilować się z rdzennym społeczeństwem, a są tacy, którzy odnajdują się świetnie w społecznościach Szwecji, Norwegii czy Danii. Niektórzy potrafią łączyć z powodzeniem własną, odmienną od chrześcijańskiej religię z wartościami, jakie niesie im zachodni świat i jeszcze czerpać z tego korzyści, rozwijając własne biznesy (jak na przysład Szwedka o jordańskich korzeniach, która produkuje hidżaby z zgodnie z najnowszymi trendami mody).

Imigranci, uchodźcy, przede wszystkim muzułmanie są stereotypowo postrzegani w naszej rzeczywistości jako Ci inni, groźni, jako terroryści czy po prostu ludzie, których należy się bać. Powstało już wiele książek na ten temat; o jednej z nich, która głęboko poruszała ten temat: „Powiedzieli, żebym przyszła sama” Souad Mekhennet, pisałam już wcześniej i ona bardziej wyczerpuje temat takiego traktowania wyznawców islamu. Jedne kraje zamykają granice, inne wręcz przeciwnie. Szwecja, postrzegana jako bardzo liberalny i tolerancyjny kraj, swego czasu wpuściła bardzo wielu uchodźców. Ale nie do końca jest to takie kolorowe i wszystko „halal”, czyli dozwolone. Autor z empatią wysłuchuje ludzi o różnym statusie i pochodzeniu. Obserwuje „no-go zone” (często nazywane tak przez prawicowców) – osiedla wybudowane typowo dla uchodźców, w których wbrew opiniom, jest bardzo spokojnie i bezpiecznie. Owszem, zdarzają się lokalne gangi, rozróby, ale gdzie ich nie ma? Jednym z takich osiedli jest Rosengård w Malmö, które ponoć „Szwedzi omijają szerokim łukiem”. Ale według mieszkańców tego osiedla jest to miejsce, jak każde inne, gdzie jednym mieszka się dobrze, a innym gorzej. Dlaczego? Dlatego, że w każdej dzielnicy każdego kraju, znajdą się jacyś młodociani przestępcy czy nawet gagnsterzy, ale nie od razu muszą to być biegający z bombą ekstremiści religijni.

Autor pokazuje również, że ta tolerancyjna Szwecja, czy Norwegia, to państwa, które mimo szczerych chęci nie są idealne, mają rysy na swoim nieskazitelnym, pokazywanym w mediach obrazie. „Niektórzy nie ukrywali już, że przeszkadzają im burki na ulicach, ciemnoskórzy przybysze mówiące w innym języku, kolejne sklepy halal, meczety wyrastające obok opustoszałych kościołów. Ci, którzy nadal chcieli pomagać – a było ich wciąż wielu – coraz częściej musieli przełykać gorzkie pigułki wstydu”.

Jest tu też sporo o kobietach, o wychowywaniu dzieci w obcej kulturze, o braku tolerancji wobec religii czy płci etc, ale głównym tematem jest integracja lub jej brak. Niektórzy chcą się zintegrować, inni nie. Niektórzy pragną wolności i nie potrafią dostosować się do zachodniego świata, narzucając swoje własne wartości. Inni również pragną wolności, ale znają słowo „kompromis” i dzięki temu tworzą swoją jakby nową tożsamość. Ciekawe historie ciekawych ludzi przedstawione zostały bardzo obiektywnie, ale nie „sucho”.

Po lekturze, jak zawsze w przypadku takich dość „kontrowersyjnych” tematów, powstaje wiele pytań, ale jak mówi autor, ta książka nie daje gotowych odpowiedzi. „Staram się uczciwie i bez uprzedzeń opisać losy i sposób myślenia niektórych wyznawców islamu. Nie interesowały mnie czarno-białe historie, raczej odcienie szarości. Ich jest w życiu najwiecej”.

I słowo „uprzedzenie” to chyba pojęcie klucz w tym wszystkim. To nad nim powinniśmy się najdłużej zastanowić. Czytałam już sporo książek w podobnej tematyce, bo mnie w tym wszystkim najbardziej interesuje zwykła kwestia ludzka, dlatego reportaż Czarneckiego nie powiększył jakoś znacząco mojej wiedzy, ale polecam, bo warto. Zawsze warto poznawać człowieka. Niezależnie od jego przekonań.