Sekrety Gór Izerskich

Seria „Sekrety” Domu Wydawniczego Księży Młyn liczy już ponad 80 książek o tematyce regionalnej. Dotyczą one miast, regionów, wydarzeń. Mówią o tradycji i historii, przedstawiają sylwetki ludzi związanych z opisywanymi miejscami. Pokazują, że historyczne fakty mogą zaciekawiać i rozpalać wyobraźnię. „Sekrety Gór Izerskich” to pięknie wydana książka, w której jest aż trzydzieści cztery opowieści o mało znanym południowo-zachodnim zakątku Polski.

Góry Izerskie to pasmo w Sudetach Zachodnich położone na terenie Czech i Polski. Przed II wojną światową tereny te należały do Niemiec i Czechosłowacji. Nie dziwi więc, że historia tego regionu związana jest z tymi właśnie państwami, a wybitne osoby stąd pochodzące to głównie Niemcy i Czesi. Książka przedstawia ludzi, miejsca, wydarzenia, zabytki, cuda techniki i architektury, osiągnięcia sportowe, sztukę. Przeczytamy tu o skokach narciarskich, linii kolejowej, hucie szkła, górskich schroniskach, o praskiej wiośnie i powodzi, o poniemieckich ukrytych skarbach, a nawet o Franku Dolasie ze znanej polskiej komedii.

Miasta, które wymieniane są tu najczęściej to Szklarska Poręba, Jelenia Góra i Świeradów Zdrój. Autorka zawsze podaje dawne niemieckie nazwy wszystkich miejscowości, często nazwy czeskie. Wśród ciekawych postaci tu opisanych wymienić można noblistę Gerharta Hauptmanna, sportowca Pavela Ploca, czy malarza Wlastimila Hofmana. Najciekawszą jednak postacią jest Czech Jara Cimrman. Dlaczego? Bo to bohater narodowy Czechów, którego wszyscy znają i uwielbiają, choć … nigdy nie istniał.

W „Sekretach Gór Izerskich” jest bardzo dużo czarno - białych zdjęć ilustrujących omawiane zagadnienia. Cała książka utrzymana jest wewnątrz w szarej kolorystyce, co kojarzy nam się z przeszłością i przynosi melancholijny klimat dawnych lat. O czym jeszcze tu przeczytamy? O podróżach Karola Wojtyły i szlakach papieskich w górach. O katastrofie kolejowej pociągu i wsi, której już nie ma. O żołnierzach WOP i biegach narciarskich w Jakuszycach. O moście nad rzeką Izerą i czeskim samochodzie ciężarowym LIAZ. A także o kryształach Swarovskiego, schronach wojskowych, kwaśnych deszczach, tajemniczych cmentarzach. Bogactwo tematów to największa wartość tej książki. A wszystko napisane jest w ciekawy, przyjemny sposób, bez rozwlekania tematów i podawania zbędnych informacji. Tekst czyta się z przyjemnością i wielkim zaciekawieniem. Rozdziały są krótkie, co też niekiedy może być zaletą.

Dla kogo jest ta książka? Przede wszystkim dla ludzi ciekawych świata i dla miłośników historii. Dla tych, którzy lubią wiedzieć. Dla mieszkańców tego regionu, aby lepiej rozumieli, gdzie przyszło im żyć. Dla turystów, bo wędrowanie po górskich szlakach zawsze można połączyć z poszerzaniem wiedzy o odwiedzanym rejonie.

„Sekrety Gór Izerskich” pokazują, że historia tego regionu jest skomplikowana. Na styku granic zawsze następuje przenikanie się kultur. To co polskie, czeskie, niemieckie przeplata się tu i współistnieje. książka ta może skłonić do różnych przemyśleń nad dziwnymi ścieżkami historii. Poza tym to też świetna porcja wiedzy i rozrywki. Gorąco polecam. Mnie ta pozycja zachwyciła, zamierzam poznać inne książki z serii „Sekrety”.

Karolina Matusewicz-Górniak zabiera czytelnika w niezwykłą podróż po jednym z najbardziej tajemniczych i niedocenianych pasm górskich w Polsce – Górach Izerskich. Jej książka „Sekrety Gór Izerskich” to coś więcej niż przewodnik. To opowieść utkane z mgieł, śniegu, wspomnień i legend, która rozbudza wyobraźnię i rozpala tęsknotę za miejscem, w którym historia przenika się z teraźniejszością.

Już sam opis książki brzmi jak zaproszenie do magicznej przygody. I tak właśnie się czujemy, przewracając kolejne strony – jakbyśmy otrzymali bilet do krainy pełnej sekretów, w której każda ścieżka prowadzi do niezwykłej opowieści. Autorka z ogromnym wyczuciem łączy fakty historyczne, anegdoty i osobiste refleksje, tworząc mozaikę opowieści, które razem składają się na pełen życia portret Gór Izerskich.

Wędrując z Matusewicz-Górniak przez Polanę Jakuszycką, Szklarską Porębę, Świeradów-Zdrój czy nieistniejącą wieś Gross-Iser, mamy wrażenie, że pod naszymi stopami drzemie inny świat – zapomniany, ale wciąż tętniący echem dawnych czasów. Pojawiają się tu postacie historyczne i literackie: bracia Hauptmannowie, Wlastimil Hofman, a nawet... Frank Dolas z kultowego filmu „Jak rozpętałem II wojnę światową”. Ten nietypowy miks sprawia, że książka balansuje między reportażem, literaturą faktu a nostalgiczną gawędą.

Warto podkreślić, że autorka nie tylko opowiada o miejscach, ale również je ożywia. Świeradowskie źródła stają się przestrzenią spotkań i tajemnic, huta szkła „Julia” – miejscem, gdzie rzemiosło łączy się z baśnią, a latarnia Járy Cimrmana – punktem, z którego można spojrzeć na świat z przymrużeniem oka. Każda z ponad 30 historii to osobna perełka, przy której warto się zatrzymać, poczuć klimat, zapamiętać szczegół.

Styl Matusewicz-Górniak jest lekki, gawędziarski, ale zarazem pełen szacunku do opisywanego miejsca. Autorka nie moralizuje, nie ucieka się do taniego sentymentalizmu – zamiast tego oferuje nam autentyczne emocje, zaciekawienie, momentami nawet dziecięcy zachwyt. To książka napisana z pasją, którą czuć na każdej stronie.

Dodatkowym atutem są zdjęcia i ilustracje, które – choć nieliczne – świetnie uzupełniają opowieść, a także dokładne odniesienia geograficzne, dzięki którym czytelnik z łatwością może zaplanować własną wyprawę śladami bohaterów książki. Wadą są czarno-białe zdjęcia.

„Sekrety Gór Izerskich” to pozycja obowiązkowa nie tylko dla miłośników Sudetów, ale dla każdego, kto szuka w literaturze czegoś więcej niż tylko suchych faktów. To książka, która inspiruje, wzrusza i – co najważniejsze – budzi miłość do miejsc często pomijanych przez turystyczne przewodniki.

Po tej lekturze trudno nie zamarzyć o własnej izerskiej przygodzie. A może, tak jak sugeruje autorka, naprawdę porzucisz wszystko i zamieszkasz w Szklarskiej Porębie?