Podgrodzie. Miasteczko dziecięce

Kiedy dostaje w ręce książkę Domu Wydawniczego Księży Młyn, to czuję podwójną frajdę - raz, że nowa książka a dwa, że odkryje coś nowego i nieznanego. Każda publikacja tego wydawnictwa dotycząca miejsc rozsianych po całej Polsce, nawet jeśli je znam, jest w stanie mnie czymś zaskoczyć, ukazać nowe fakty, legendy czy fotografie. I tak było i w tym przypadku.

"Podgrodzie. Miasteczko dziecięce" autorstwa Barbary Sowińskiej-Adamczyk to dopracowana monografia największego ośrodka kolonijnego w PRL-u. Czy o nim słyszałam? Niestety nie, ale teraz nadrabiam zaległości w wiedzy.

W książce odkryjecie gdzie (50 km od Szczecina) i jak powstał ten dziecięcy raj - jak budowano domy, ulice, jadalnie, pocztę, pralnię, stadion i... kolej. Tak, kolonijne miasteczko miało nawet własną nitkę kolejową! Ośrodek kolonijny powstał w 1952(!) roku na terenie poniemieckiej osady, która posiadało około 44 domów jednorodzinnych. Budynki zostały wyremontowane, podłączono kanalizację i odświeżono wnętrza. Wybudowano stołówki, pocztę, bramę wjazdową, przy której dzieci pełniły dyżury czy jak już wspomniałam wcześniej kolej okalającą prawie cały półwysep z ośrodkiem. Las i plaża były dodatkowymi atutami tego miejsca.

Sam ośrodek zachwycał ilością budynków oraz organizacją. Ale czegoś takiego dzieci nie doceniają. A dzięki publikacji Barbary Sowińskiej-Adamczyk wiemy, że miejsce to cieszyło się dużym sentymentem. Skąd się to brało? Dzieci spędzały tu nie tylko wakacje wolne od codziennych trosk, ale także zdobywały nowe umiejętności, uczyły się samodzielności. Dzieci pełniły "służbę pocztową", ogniową i morską, pomagały na kolei. Dzień każdego z nich wypełniony był sportem, muzyką, zabawą. I to co mnie najbardziej ujęło w tej publikacji, to nie tylko sama historia tego miejsca i liczne fotografie, ale wspomnienia uczestników kolonii. Dziś już dorosłych osób, które nadal z sentymentem i rozrzewnieniem wspominają wakacje spędzone nad Zalewem Szczecińskim w Miasteczku Dziecięcym.

Ośrodek był wzorowany na radzieckim Arteku (Krym), który miał krzewić myśl komunistyczną wśród młodzieży. Indoktrynacja nad Zalewem Szczecińskiem nie przetrwała dłużej niż dwa lata, za to sam ośrodek około 22 lat. Przebywały w nim dzieci spółdzielców, a od 1962 roku pociechy pracowników przemysłu ciężkiego. Działanie placówki przypominało trochę dom dziecka prowadzony przez Janusza Korczaka - szanowano prawa dziecka, koloniści byli pełnoprawnymi obywatelami - mili swoje prawa i obowiązki.

Książka z Klubu Recenzenta serwisu [Adres usunięty]

Czy ktoś słyszał o miejscowości Podgrodzie położonej nad Zalewem Szczecińskim niedaleko granicy polsko-niemieckiej? Podgrodzie to dawna osada, a obecnie dzielnica Nowego Warpna, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim. Po drugiej wojnie światowej bardzo ważne miejsce na mapach... kolonii dziecięcych. W tym właśnie malowniczym miejscu w latach 1952-1973 znajdował się dosyć duży ośrodek kolonijny zwany Miasteczkiem Dziecięcym Podgrodzie. Nazwy tego miejsca ewoluowały, ale chyba najbardziej właśnie do tego miejsca pasowało właśnie Miasteczko Dziecięce.

Niniejszą publikację bardzo starannie przygotowała pani Barbara Sowińska-Adamczyk. Ona, wraz ze swoim mężem, pracowała w tym miejscu pod koniec działalności ośrodka i do swoich emerytur. Bardzo interesowała się tym miejscem, wręcz można stwierdzić, że chciała zachować dla potomnych fakt o istnieniu ośrodka kolonijnego dla dzieci i młodzieży. Poszukiwała informacji na ten temat, rozmawiała z wieloma uczestnikami letniego wypoczynku. Dzięki temu już w 2015 roku powstała publikacja pt.: Miasteczko dziecięce. Monografia Podgrodzia 1952-1973 oraz suplement, który ukazał się rok później.

W tytule recenzji zadałem pytanie. Każdy zapewne w swoim życiu był na kolonii bądź obozie? Ja również miałem takie miejsce na mapie Polski. Był to Zdwórz i ośrodek Ludowych Zespołów Sportowych nad Jeziorem Zdworskim. Niestety bardzo żałuję, ale nie mogę znaleźć żadnych informacji w sieci o tym miejscu, choć zostało zamknięte i zrównane z ziemią niedawno jakieś 12-13 lat temu. Pozostały wspomnienia i trochę starych fotografii z lat 90.

Wróćmy jednak do Podgrodzia. To tam powstał ośrodek na wzór radzieckiego Arteka. Artek był obozem pioneckim na Krymie, który znajdował się u podnóża góry Ajudah nad Morzem Czarnym w miejscowości Gurzuf. Podgrodzie nie było aż tak duże, ale liczby kolonistów, które przetaczały się na jednym turnusie, mogą dawać obraz, że było to ogromne przedsięwzięcie. W publikacji dowiecie się, jak powstało to miejsce. Jak przebiegały turnusy. W jaki sposób odpoczywano podczas trzytygodniowych spotkań. W jakich warunkach mieszkali i co jedli koloniści. Historia to iście bardzo ciekawa, choć podsycona duchem Stalina i komunistycznych władz.

Prócz słowa pisanego ważnym elementem lektury są stare zdjęcia, faksymilia, mapki, przedruki starych artykułów z prasy lokalnej. Oczywiście najważniejszą dla mnie częścią były opowieści uczestników przebywających tam na koloniach. Ich wrażenia przekazane autorce po latach, pokazują, że w Miasteczku nie było nudy. Ich opowieści dają poczucie, że dzieciaki były tam po prostu szczęśliwe. A warto przypomnieć, że były to lata tuż po wojnie, gdzie panowała bieda, głód, brakowało ubrań, a taki wyjazd zapełniał wszystko, czego brakowało w rodzinnym domu.

To bardzo ważna publikacja. Jestem zachwycony, że mogłem poznać historię Miasteczka Dziecięcego.