Pamiętaj, że nie jesteś mężczyzną

To jedna z tych książek wobec, których miałam niemałe oczekiwania. Miałam szczęście, bo w każdym calu im sprostała. Ba! Dostałam nawet więcej, niż oczekiwalam. Nie da się wyjść całym z tej historii. Ona całkowicie miażdży. Teraz, już jakiś czas po jej przeczytaniu, dalej odczuwam tę złość, żal i smutek. Dalej nie pojmuję, jak te matki mogą pozwalać na zmienianie życia swoich dzieci w piekło, które same przeżyły. Jakim cudem wychowanie może zrobić z ludzi takie bezduszne bestie. Jak można przyglądać się upokarzaniu i aktom przemocy. To straszne, że kobiety są traktowane jak roboty, które można sobie do woli programować. Jakby nie miały uczuć...

Ta książka jest przepełniona bólem, żalem i bezsilnością, która zatapia czytelnika.

Palestyna, 1990

Isra nie jest zainteresowana kandydatami na męża, mimo to wrażliwa marzycielka zostaje wydana za mąż. Przeprowadza się na Brooklyn, aby żyć pod jednym dachem z nowym partnerem i jego rodziną. Wymagająca teściowa nigdy nie jest zadowolona, wymaga więcej i więcej, szczególnie, gdy kobieta wydaje na świat cztery córki i ani jednego syna.

Brooklyn, 2008

Babcia zmusza osiemnastoletnią córkę Isry - Deyę, do spotykania się z kandydatami na męża. 
Uważa, że to jedyny dobry sposób, aby zapewnić jej godną przyszłość.

Nie napiszę, że ta książka jest niesamowita, fenomenalna czy genialna, bo nie jestem w stanie nawet pomyśleć o niej w ten sposób. To nie jest książka, którą człowiek się zachwyca i poleca z uśmiechem na twarzy.

To historia, która sprawia, że mamy ochotę krzyczeć, płakać i przeklinać. W trakcie czytania zaznaczyłam tak wiele cytatów, które sprawiały, że robiło mi się niedobrze - nie dlatego, że lała się krew.

Ta książka to historia dwóch kobiet, matki i córki. Obie stają przed tym samym problemem i mają te same pragnienia, jednak tylko dla jednej jest szansa. Młoda Deya ma jeszcze szansę pójść własną ścieżką.

Isra była łagodną kobietą, wrażliwą marzycielką, która marzyła o wielkiej miłości i wolności dla własnych dzieci. To co dostała od losu absolutnie nie pokrywało się z jej marzeniem. Jej historia jest tak głęboko poruszająca, zasmucająca i wręcz mrożąca serce. Jej myśli niszczą i sprawiają, że łzy spływają po policzkach. Żadna kobieta, absolutnie żadna NIGDY nie powinna wieść takiego życia jak ona. Żadna nie powinna łaknąć tak miłości drugiego człowieka. Żadna nie powinna wycierpieć tyle.

Zakończenie było tak szokujące, tak bolesne…

„Pamiętaj, że nie jesteś mężczyzną” to książka, która wtargnie w wasze głowy, zatrzyma serce i pozostanie w Was na długo.

Nie jest fenomenalna, genialna i fantastyczna, bo to nie szczęśliwa historia o rodzince na przedmieściach. To podróż przez kulturę, która nie ma litości dla kobiet, to tradycja, która sprawia, że kobiety nie są wolne, to ludzie, którzy niszczą tych, których powinni chronić.

Zostawiłam w niej część siebie i patrząc na półki zawsze będę mieć na jej widok dreszcze.

Czy będę każdemu ją polecać? Tak.

„Miejsce kobiety jest w domu."

„Wkrótce się przekonasz, że w życiu kobiety nie ma miejsca na miłość."

„Małżeństwo, macierzyństwo to jedyna wartość kobiety."

Jest mi niedobrze.

Boli mnie brzuch.

Ale jestem też pod wrażeniem siły kobiet, które potrafią zawalczyć o siebie. Które decydują się postawić na dobro swoje lub swoich dzieci i wyrwać się spod jarzma opresyjnej kultury. Sprzeciwiają się ludziom, którzy ciągle im powtarzają, co mogą a czego nie, którzy się nad nimi znęcają i którzy próbują od siebie uzależnić. W świecie, gdzie wszystko wydaje się być obce i nieprzystępne wciąż znaleźć można ratunek.

Etaf Rum kreśli międzypokoleniową opowieść o kobietach. Każda z nich jest inna, ale presja spotyka je podobna. Słyszą identyczne komentarze i często powtarzają je dalej, wierząc, że inny świat nie istnieje. Mają urodzić syna, wzrok mieć wbity w siebie, być posłuszne i pracowite. Matka ogranicza córkę, córka swoją córkę. A jednak stan ten nie musi trwać wiecznie i właśnie o tym jest ta powieść.

Autorka lawiruje między perspektywami trzech kobiet, którym przyszło żyć w zupełnie innych czasach. Wokół nich natomiast jest pełno kolejnych, które choć tak inne, doświadczają podobnego. W końcu eszystkie pochodzą z Palestyna, choć żyją lub nawet wychowują się na Brooklynie. Fareeda z rodziną uciekła z ojczyzny przed wojną, Isra została oddana jej synowi i przeniosła się za nim do obcego państwa, a jej córka Deya wychowywała się jako dziecko imigrantów. Bite, poniżane, ograniczane. Przekazywane z pokolenia na pokolenie kajdany ciężko było zrzucić. Nie było tak jednak niemożliwe.

Ogromnie boli mnie serce i ogromnie cieszę się, że powieść tę poznałam.

przekł. Edyta Stępkowska