Omerta

„Omerta”, to już czwarta książka Mario Puzo, po którą sięgnąłem. Byłem bardzo ciekawy, czy słusznie jest uznawana przez wielu czytelników za najwybitniejszą, obok „Ojca chrzestnego”, powieść tego autora.

Mario Puzo urodził się 15 października 1920 w Nowym Jorku, w rodzinie emigrantów. W czasie wojny służył w wojsku, stacjonował w Niemczech i w Azji Wschodniej. Po wojnie pozostał w Niemczech i pracował przy służbach powietrznych, jako pracownik cywilny. W 1969 roku ukazała się jego najsłynniejsza powieść „Ojciec Chrzestny”. Od razu stała się bestsellerem i przyniosła pisarzowi ogromny rozgłos na całym świecie i na jej podstawie powstała filmowa trylogia „Ojca Chrzestnego” w reżyserii Francisa Forda Coppoli. Mario Puzo wspólnie z reżyserem napisał scenariusz do wszystkich trzech części. Za pierwsze dwie autorzy otrzymali statuetki Oscara. Natomiast trzecia część została wyróżniona nominacją. Do jego znanych książek zalicza się jeszcze: „Sycylijczyk”, „Czwarty K” i wydana pośmiertnie, dokończona przez wieloletnią towarzyszkę życia Carol Gino: „Rodzina Borgiów”. Mario Puzo zmarł na atak serca w swoim domu na Long Island w lipcu 1999 roku.

"Nieboszczycy nie mają przyjaciół", mówi gangster planujący zabicie czołowego mafioso Ameryki, don Raymonde Aprilego. Zabójstwo popełnione w samym centrum Manhattanu na człowieku, który trzy lata wcześniej przeszedł na emeryturę, zerwał przestępcze kontakty i zajął się legalną działalnością bankową, wprawia w zdumienie jego dawnych współpracowników. Komu mogło zależeć na śmierci Raymonde? Dlaczego policja i FBI, a nawet świat podziemny ignorują sprawę, a dzieci - dwójka synów i córka Nicole - zachowują się tak, jakby pogodziły się z losem? Jest jednak ktoś, kto pragnie poznać prawdę o śmierci legendarnego szefa mafii.

Omerta – Sycylijski kodeks honorowy, zabraniający informowania o przestępstwach, uważanych za wewnętrzną sprawę osób w nie wmieszanych.

Książka rozkręca się bardzo powoli. Pierwsza połowa „Omerty” jest mało wciągająca. Niewiele się w niej dzieje, za to jest bardzo przegadana. Dopiero mniej więcej od sto pięćdziesiątej strony akcja zdecydowanie przyśpiesza. Wszystkie elementy układanki powoli wskakują na swoje miejsce. Astorre Viola pokazuje swoją prawdziwą i dużo bardziej ciekawą dla czytelnika twarz. Jednym słowem, otrzymujemy wszystko to, z czego słynie twórczość Mario Puzo, czyli skorumpowane władze, bezwzględnych morderców, brutalną przemoc, a to wszystko doprawione sporą ilością seksu. Znakomite są także retrospekcje, które są stałym elementem powieści tego autora. Niestety nie mogę tego powiedzieć o zakończeniu książki, które jest mocno przewidywalne. Nie uważam, że jest złe, ale czytając ostatnie kilkanaście stron cały czas liczyłem na jakąś petardę, na ten efekt wow, którego doświadczyłem pochłaniając końcówkę „Sycylijczyka”. Tutaj mi tego zabrakło.

Jeżeli chodzi o bohaterów, zarówno pierwszo jak i drugoplanowych, to jak zwykle u Puzo, nie ma się za bardzo, do czego przyczepić. Z jednej strony mamy osobę o wręcz krystalicznym charakterze (Georgette Cilke) z drugiej bezlitosnych zabójców (Franky i Stace Sturzo). Najlepiej w tym towarzystwie wypada agent Kurt Cilke, najbardziej złożona i zdecydowanie najciekawsza postać w całej powieści.

„Omerta” to dobra i warta przeczytania lektura. Druga połowa książki w pełni rekompensuje niedostatki pierwszej części. Wielbiciele twórczości Mario Puzo na pewno będą zadowoleni. Mimo to, nie postawiłbym tej powieści obok niedoścignionego „Ojca chrzestnego”. Dla mnie numerem dwa w dorobku tego autora pozostaje „Sycylijczyk”.

Opinia pochodzi z mojego bloga: [Adres usunięty]

Omerta - zmowa milczenia; nieformalne prawo sycylijskie zabraniające członkowi mafii informowania o przestępstwach mafii osób z tym przestępstwem niezwiązanych, w szczególności sędziów i policji.1

„Nie licz na wdzięczność za to, co już uczyniłeś dla ludzi. Musisz sprawić, by byli wdzięczni za to, co uczynisz dla nich w przyszłości.”2

Omerta to kolejna wielka powieść Maria Puzo, osadzona w klimatach mafijnych, jednak nie dotyczy już ona rodu Corleone. Dodatkowo większość akcji rozgrywa się w Ameryce, w samym środku Manhattanu, choć oczywiście kolebki włoskiej mafii nie mogło tutaj zabraknąć. W miasteczku Castellammare del Golfo na łożu śmierci spoczywa wielki don Vincenzo Zeno. Jeden z największych donów w historii sycylijskiej mafii zostawia po sobie bardzo młodego potomka. Chłopiec ma zaledwie dwa lata, a jego matka zmarła przy porodzie. Na jego przybranego ojca don Zeno wybiera jednego ze swoich trzech uczniów, Raymonde Aprila. W taki oto sposób dziedzic don Zeno porzuca rodzinne strony i wraz z don Aprilem przenosi się do Ameryki. Jednak gdy osiąga odpowiedni wiek, aby poznać prawdę o swoim pochodzeniu, wszystko się zmienia. Choć i tak zawsze było w nim widać prawdziwego sycylijczyka.

Czy Omerta jest słusznie nazywana najwybitniejszą, obok Ojca Chrzestnego, powieścią Maria Puzo? Prawdopodobnie tak. Mam za sobą wszystkie jego powieści o mafii i zdecydowanie mogę napisać, że Omerta plasuje się na drugim miejscu, tuż za najsłynniejszą jego powieścią, która doczekała się ekranizacji w reżyserii Francisa Coppoli. Mario Puzo uwielbia zagłębiać się w szczegóły i nie inaczej jest tym razem. Z niezwykłą starannością prezentuje nam sekrety mafijnego świata, ukazuje funkcjonowanie sycylijskiej mafii w Ameryce, nie zapomina o specyficznej atmosferze, która jest po prostu bezbłędna w jego powieściach. Nie sposób zapomnieć o tym, o jakim świecie czytamy.

Kolejną zaletą tej książki jest jej przemyślana i wciągająca fabuła, a także dopracowanie historii w każdym calu. Z ogromną przyjemnością obserwowałam poczynania Astorre, syna don Zeno, bowiem to ON jest tutaj głównym bohaterem. Ma w sobie prawdziwego ducha Sycylii, dlatego wiele zyskał w moich oczach już na samym początku, a każde jego kolejne działanie utwierdzało mnie w przekonaniu, że to naprawdę świetna postać. Nie tylko dobrze skonstruowana, po prostu taka, która wzbudza podziw i sympatię. Nie brakuje tutaj jednak postaci, które wzbudzają w nas pogardę. Ale to w przypadku powieści Maria Puzo nie powinno nikogo dziwić. Pozostali bohaterowie nie są już jednak tak mocno nakreśleni, choć jednak mają swoje role do odegrania – mniej lub bardziej istotne.

Oczywiście nie mogło tutaj zabraknąć przedstawianie wartości takich jak rodzina, lojalność, honor czy przyjaźń, ale też dobrze znanych motywów, którymi są zemsta, władza i pieniądze. I choć mogłoby się wydawać, że otrzymamy tutaj dokładnie to samo, co w Ojcu chrzestnym bądź innych powieściach tego autora, to jednak Puzo potrafi momentami zaskoczyć. A nawet jeżeli ktoś jest zbyt obeznany, to i tak nie będzie się doszukiwał tutaj drugiego dna, tylko będzie czerpał przyjemność z tego, co ta książka oferuje. Prezentowane tutaj wartości są ponadczasowe, zawsze aktualne, zawsze skłaniają do refleksji i przemyślenia pewnych spraw. Osobiście uwielbiam klimat sycylijskiej mafii, ten sposób myślenia i podejścia do życia. Ten honor, zimną krew i rozsądek.

Omerta to zdecydowanie godna polecenia powieść, nie tylko tym, którym spodobał się Ojciec chrzestny. To książka dobra sama w sobie, z morałem i życiową nauką – jak większość książek Puzo.

1 Wikipedia

2 Omerta Mario Puzo

[Adres usunięty]

Sycylijski kodeks honorowy, który zabrania informowania o przestępstwach, uważanych za wewnętrzną sprawę w osób w nie zamieszanych, omertà. To właśnie przestrzeganie tej zasady pozwoliło na przetrwanie włoskiej mafii. Złamanie oznaczało utratę honoru i pewną śmierć.

Wejście w życie ustawy o gangsterskich organizacjach, doprowadza do tego, że FBI skutecznie rozbija kolejne rodziny mafijne w Nowym Jorku, oraz ich wiarę w omertę. Jednym z tych którzy przetrwali jest don Raymonde Aprile, który przez trzydzieści lat rządził dzięki swojej charyzmie, "poczuciu honoru oraz nieubłaganemu i ostatecznemu osądzaniu każdego podejrzanego o wrogie zamiary." Teraz po pozbyciu się wrogów postanawia przejść na emeryturę i wieść uczciwe życie. Nie dane jest mu jednak długo cieszyć się spokojem, zaledwie po trzech latach od zakończenia przestępczej działalności zostaje zastrzelony w biały dzień w centrum Nowego Jorku. Kto odważył zabić się dona i w jakim celu?

Tego pragnie się dowiedzieć Astorre Viola, Sycylijczyk, wychowany w Stanach Zjednoczonych, przybrany syn Raymonde Aprila. To ON po śmierci swojego patrona będzie prowadził wojnę, by pomścić śmierć opiekuna i zapanować nad gasnącym powoli mafijnym imperium.

Ostatnia powieść z mafijnego cyklu, "Omertà" wydana już po śmierci Mario Puzo to opowieść przede wszystkim o zmianach, które na przestrzeni lat dotknęły mafijne rodziny. Puzo podobnie jak w poprzednich książkach z cyklu mafijnego opowiada o twardych i bezwzględnych gangsterach, zmieniły się jednak czasy, zmieniły panujące zasady, wyznawane wartości, nic nie jest już takie samo.

Niewiele pozostało w "Omercie" atmosfery, elegancji i swoistego romantyzmu, który panował w "Ojcu chrzestnym". Tam honor, tęsknota za starymi czasami przebijały się na pierwszy plan. Teraz miejsce honoru zajęły pieniądze, nie ma lojalności i przyjaźni, a jedynie interesy, zamiast romantycznej miłości jest seks bez zobowiązań, nawet przemoc to nie tylko czysta zemsta i wyrównanie rachunków. Świat mafii lat dziewięćdziesiątych XX wieku stracił swoją klasę. Zmiany, które zaszły w mafijnych rodzinach nie zawsze wyszły im na dobre, ale czy doprowadziły do schyłku mafii?

Mario Puzo przedstawiając moralne dylematy swoich bohaterów, przyczyny ich postępowania i motywacje, perfekcyjnie oddaje tajemnice ludzkiej natury, przy okazji stawia pytanie o wyznawane wartości i zasady. Czy warto kierować się w życiu starym zasadom i być nim wiernym?

Rodzina, zemsta, lojalność, honor, pieniądze, przyjaźń. Która z wartości jest najważniejsza w życiu, dla której jesteśmy gotowi walczyć bez względu na koszty i poniesione ofiary?

"Omertà" to fascynująca, pełna brutalnych rozgrywek, przemocy, namiętności, przesiąknięta krwią, opowieść o brudnym świecie sycylijskiej mafii. Mario Puzo kolejny raz uwodzi, wciąga w niebezpieczny świat gangsterskich porachunków i do szpiku kości skorumpowanych policjantów.

Rewelacyjny kawał solidnej prozy od mistrza Puzo.

Dawno temu przeczytałam "Ojca chrzestnego", powieść niemal zaliczającą się do kanonu klasyki, wybitną i niepowtarzalną, którą - od tamtego pierwszego razu - zdążyłam przeczytać wielokrotnie. Tak odkryłam twórczość Mario Puzo, która ogromnie przypadła mi do gustu i pozwoliła zasmakować się w brutalnym świecie mafijnych porachunków. Plotka głosiła, że "Omerta" to powieść równa sadze o rodzinie Corleone. Postanowiłam przekonać się, czy faktycznie jest prawdziwa.

Prawda jest taka, że powyższa lektura nie powinna być porównywalna z żadną inną książką. To odrębna historia, jedyna w swoim rodzaju. Doskonała - dlatego warta indywidualnej oceny. Nikt nie potrafi tak precyzyjnie oddać charakteru ludzkiej natury jak Mario Puzo. W jego powieściach odnalazłam to, czego nie potrafiłam znaleźć nigdzie indziej - niekłamaną szczerość, prawdę o świecie i bystre spojrzenie na otaczające nas problemy. Jednak to fenomenalne opisy mafijnych motywów przekonały mnie do książek Puzo i tak zostało, ponieważ powyższa lektura idealnie oddaje klimat drobiazgowo opisanego świata mafii.

Omertà - zmowa milczenia, to nowe zasady dla świata włoskiej mafii. Pozwoliła na to, by grupa przetrwała lata bez żadnego uszczerbku. Jest jednak haczyk: złamanie tej zasady oznacza śmierć i utratę honoru. Kiedy w biały dzień w samym środku Manhattanu na Raymonde Aprilem, ginie amerykański mafiozo, który przed trzema laty zerwał z działalnością przestępczą wszystko jest jasne - ktoś ośmielił się złamać zasady. W tym momencie rozpoczyna się wyścig z czasem w zaskakującej, niespiesznej formie: członkowie zespołu bowiem wiedzą, że pośpiech działa na ich niekorzyść, ale jednocześnie zrobią wszystko, by odnaleźć tego, kto zawinił.

Po raz kolejny Mario Puzo - w swojej ostatniej powieści - pokazuje jak wielką wiedze ma na temat włoskiej przestępczości. Boję się zapytać skąd wiedział o wszystkich detalach zawartych w powieści, ale dla mnie nie ma to większego znaczenia: liczy się niebanalna, bogata w formę treść, od której nie sposób się oderwać. W środku tego wszystkiego są osoby mniej lub bardziej złe, konkurujące o miano antybohatera, co jest znakiem rozpoznawczym twórczości autora: trudno w jego książce odnaleźć kogokolwiek z czystym sumieniem a mimo wszystko lubi się występujących w historii wszystkich - niezależnie od roli jaką przyszło im odegrać.

Niepodważalny klimat lat 90, kontrolowany chaos i bezwzględne rozgrywki to tylko część pozytywów jakie znajdziecie w "Omercie". To powieść, która wciąga bez reszty i wabi do brudnego świata przestępstw, każdego kto ma w sobie na tyle odwagi, by zaryzykować starcie z prawdziwą definicją honoru. Napakowana testosteronem, bardzo męska książka dotyka tematyki mafii w najdrobniejszych szczegółach objaśniając czytelnikom skomplikowane podejście do rozumowania świata i przestrzegania zasad przez włoskich przedstawicieli mrocznej strony. Może Was zaskoczę, ale jestem pewna, że ta powieść przypadnie do gustu każdemu - bez wyjątku, bo jest w niej coś takiego, że przyciąga niczym magnes.