Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim

„Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim” Andrzej Kobalczyk.

Książka Andrzeja Kobalczyka „Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim” została wydana w 2023 roku, aby upamiętnić 50. rocznicę „oficjalnego przekazania do użytku Zbiornika Wodnego Sulejów oraz Wodociągu Sulejów-Łódź.”

Nadmienić trzeba w tym miejscu, że Zalew Sulejowski jest zlokalizowany na rzece Pilicy w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego i nieopodal Piotrkowa Trybunalskiego w województwie łódzkim. Sam zalew rozciąga się na siedemnastokilometrowym odcinku rzeki Pilicy pomiędzy podtomaszowską wsią Smardzewice, a niewielkim miastem Sulejów w powiecie piotrkowskim.

Przyznam, że z przyjemnością wybrałam do zrecenzowania książkę Andrzeja Kobalczyka „Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim”. Jestem z tym terenem personalnie związana już od dłuższego czasu i zamieszkałam tutaj z wyboru. Jest to jedno z ładniejszych miejsc województwa łódzkiego, popularny kierunek turystyczny dla wielu łodzian (i nie tylko) oraz miejsce zaopatrzenia w wodę mieszkańców Łodzi, obecnie ze studni głębinowych, a kiedyś bezpośrednio z Zalewu Sulejowskiego.

Może słów kilka o autorze. Andrzej Kobalczyk jest miejscowym działaczem społecznym, emerytowanym dyrektorem Skansenu Rzeki Pilicy z lokalizacją w Tomaszowie Mazowieckim. Jest historykiem, dziennikarzem i pasjonatem nadpilickiej historii, współtwórcą Skansenu Rzeki Pilicy oraz autorem szeregu publikacji poświęconych rzece Pilicy.

Andrzej Kobalczyk w swojej książce „Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim” zawarł wiele ciekawostek związanych z tym terenem. Wyjaśnił powód, dlaczego zalew przyjął nazwę „sulejowski”, a nie „smardzewicki”, albowiem, jak sam autor pisze: „W myśl tradycyjnej reguły nazwy sztucznie utworzonych akwenów odnosiły się zazwyczaj od umiejscowienia zapór”. A zapora tego zbiornika wodnego znajduje się w Smardzewicach, a nie w Sulejowie.

Książkę rozpoczynają krótkie rozdziały zgromadzone pod jednym wspólnym tytułem „Zanim spiętrzono Pilicę”, w których autor zakreśla tło historyczne tego regionu, sięgające czasów sprzed powstania zalewu. Andrzej Kobalczyk opisuje ciekawe odkrycia archeologiczne, jak dotąd wielu ludziom nieznane, a obejmujące artefakty z prehistorycznych osad kultury trzcinieckiej, czy też łużyckiej z okresu epoki brązu lub żelaza, również znaleziska z czasów już późniejszych, zlokalizowanych na terenach wczesnośredniowiecznych osad, czy też już nieistniejącego grodu obronnego w Barkowicach oraz wiele innych. Możemy też poznać miejsca na letniska, popularne w okresie międzywojennym, albo ciekawostki i anegdoty związane z transportem ludzi i towarów po rzece Pilicy na przestrzeni dziejów. A wszystko to jest poparte obfitością zdjęć czarno – białych ilustrujących opisywaną tematykę.

W kolejnych rozdziałach, autor przechodzi do zaprezentowania istoty tej publikacji poświęconej motywowi przewodniemu zawartemu w podtytule, czyli do opowieści o Zalewie Sulejowskim.

Andrzej Kobalczyk krok po kroku opowiada historię powstania oraz realizacji projektu „Woda dla Łodzi”. Wspomina pierwotne projekty dla wiecznie spragnionej wody Łodzi, zwłaszcza w okresie dynamicznego rozwoju przemysłu włókienniczego w wieku XIX i na początku XX. I jak się okazuje projekt z początku zeszłego wieku został prawie bez zmian zrealizowany pół wieku później. Autor opisuje powody, dla których zdecydowano się zbudować sztuczny zbiornik na Pilicy i jak ewoluowały pomysły na jego wykorzystanie. Dowiemy się również z książki Andrzeja Kobalczyka „Od Sulejowa po Smardzewice. Opowieść o Zalewie Sulejowskim” o wszelkich problemach i perturbacjach w trakcie realizacji tego projektu.

Oczywiście, nie tylko woda z Pilicy jest tematem tej książki. Bo tam, gdzie jest woda i piękny krajobraz musi być również odpowiednia infrastruktura zarówno o charakterze przemysłowym jak i turystycznym. Historia niektórych z tych obiektów jest dość ciekawa. Część z nich po modernizacji funkcjonuje nadal, ale część niestety zniknęła w otchłaniach zapomnienia, można tylko czasami tęsknie o nich powspominać. Niemniej, teren wokół zbiornika wodnego i rzeki Pilicy jest urokliwy, otoczony pięknymi zabytkami i bogaty w historyczne miejsca. I dlatego „sulejowskie morze” nadal stanowi docelowe miejsce wypoczynku i rekreacji dla wielu mieszkańców centralnej Polski.