Prof. Maria Dąbrowska-Partyka, Uniwersytet Jagielloński
Książka powstała w ramach prac Zespołu Badania Kultur Słowiańskich na Obrzeżach Monarchii Habsburskiej, działającego przy Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej Uniwersytetu Warszawskiego. Celem badań zespołu jest odejście od dominującej w badaniach slawistycznych monofonicznej kategorii narodu i analiza relacji międzykulturowych przez pryzmat nowych bądź niewykorzystanych dotąd kategorii. Towarzyszy temu dążenie do wypracowania nowej metodologii badań obszarów krzyżowania się kultur. Niniejsza książka prezentuje trzy studia przypadków: czeskiego, słowackiego i chorwackiego, które we wzajemnej konfrontacji odsłaniają fundamentalne mechanizmy funkcjonowania sfery politycznej Słowian habsburskich. Ich wspólnym punktem odniesienia są dwa dokumenty: dyplom październikowy z 1860 r. i patent lutowy z 1861 r., które inicjowały zmianę ustrojową monarchii. W aneksie znajdują się teksty obu dokumentów cesarskich oraz inne niepublikowane dotąd po polsku teksty źródłowe.
