O mrówkach i dinozaurach

Satyra, alegoria polityczna i ekologiczna przestroga w wykonaniu autora “Problemu trzech ciał”. Poznajcie powieść Cixina Liu - “O mrówkach i dinozaurach”!

🔹 O autorze słów kilka 🔹

Kim jest Cixin Liu? Jest ON cenionym pisarzem science fiction, który dziewięciokrotnie zdobył China's Galaxy Award, otrzymał nagrodę Hugo 2015 za powieść “Problem trzech ciał”, a także nagrodę Locus 2017 za “Kres Śmierci”. Był również nominowany do nagrody Nebula.

Jego powieści cieszą się uznaniem na całym świecie. Jego trylogia “Wspomnienie o przeszłości Ziemi” została przetłumaczona na kilkadziesiąt języków oraz uznana za największe wydarzenie SF w ostatnich latach.

Nic więc dziwnego, że fantaści entuzjastycznie przyjęli informację o kolejnej publikacji autora na polskim rynku.

W swojej najnowszej powieści Liu Cixin zabiera nas daleko w przeszłość, do epoki, kiedy po Ziemi stąpały jeszcze dinozaury… Jest to książka inna niż wszystkie powieści autora do tej pory. Baśń ma formę satyry polityczno-ekologicznej, która zmusza do refleksji nad biegiem postępu cywilizacyjnego.

🔹 Dawno, dawno temu, kiedy mrówki pracowały z dinozaurami 🔹

Fabuła najnowszej powieści autora przenosi nas do okresu kredy. Wtedy to nasi główni bohaterowie zawarli nietypowy sojusz, a wszystko zaczęło się wraz z problemami natury dentystycznej.

Kiedy mrówki zdecydowały się pomóc pierwszemu dinozaurowi uporać się z niestrawionymi resztkami pożywienia, które utkwiło pomiędzy jego zębami, z pewnością nie wiedziały, że doprowadzi ich to do rozwoju niezwykłej cywilizacji.

A wszystko to za sprawą połączenia dwóch przeciwstawnych sił - technologicznej myśli dinozaurów oraz zręczności mrówek. Niemniej nawet one mogą nie wystarczyć w starciu z katastrofą klimatyczną, która wkrótce ma nawiedzić Ziemię.

🔹 “O mrówkach i dinozaurach” 🔹

Dlaczego “O mrówkach i dinozaurach” jest zaskakującą pozycją, nawet dla fanów autora? Ponieważ nie stanowi klasycznej powieści science fiction z pogranicza epickiej międzygalaktycznej wojny ani popisu technologicznych osiągnięć człowieka.

Jest to preapokaliptyczna baśń, która stanowi polityczno-ekologiczne ostrzeżenie, a poczynienie z głównych bohaterów dinozaurów i mrówek każe wykroczyć nam poza antropocentryczne myślenie.

Początkowo czytając ten tytuł, zastanawiałam się, czy aby na pewno nie jest to lektura skierowana do młodszego odbiorcy. Nie tylko ze względu na charakterystyczną dla baśni animizację, ale również z powodu sposobu snucia narracji.

Niemniej książkę tą należy potraktować tak, jak “Folwark zwierzęcy” Orwella. Pod pozorną warstwą nieprawdopodobnej opowieści, kryje się przestroga wobec obecnej cywilizacji, cywilizacji stworzonej ludzkimi rękami.

Podobnie jak kooperacja dinozaurów i mrówek, która poza pismem, komputerami i podróżami w kosmos, przyniosła również zagrożenie dla biosfery i globalną katastrofę klimatyczną.

Początkowe zobowiązania pomiędzy stronami przerodziły się w stan otwartej wojny, czego skutkiem było rodzące się w świadomości mrówek pytanie…

Zniszczyć dinozaury, czy wyginąć razem z nimi?

Jak powstają potężne sojusze? Czasem zupełnie przypadkowo i wcale nie zapowiadają swej ważności, wprost przeciwnie, zdają się być jedynie jednostkowym incydentem. Jednak gdy takich zdarzeń jest coraz więcej wiadomo już, że te skromne początki mogą być zapowiedzią czegoś o wiele większego. Potem wszystko zaczyna nabierać siły i prędkości, aż do spektakularnego sukcesu, jakiego nikt nie zakładał u zarania.

To spotkanie mogło zakończyć się tragicznie dla pewnych mrówek, ale do odważnych świat należy. Tyranosaurus Rex nawet nie przypuszczał, że drobna niedogodność może stać się genezą współpracy o jakiej nikt wcześniej nie pomyślał, a która wprost zmieniła dzieje, przynajmniej na jakiś czas. Duży krok dla owadów i ogromny dla dinosaurów, a wszystko rozpoczęło się od nasycenia i głodu, niby dwóch wykluczających się uczuć, lecz w tym przypadku zaistniałych w tym samym czasie oraz pozwalających na zaistnienie niezwykłej symbiozy. Od czego mrówcza ciekawość i pracowitość oraz gadzia inwencja? Od tego by ruszyć Ziemię w posadach i rozpocząć pierwszą złotą erę, w której nic nie będzie niemożliwe. Przesuwanie granic wcale nie jest takie trudne, zwłaszcza jeśli biorą się za to mrówki i jaszczury, różnice tylko napędzają tę niezwykłą cywilizację by sięgała dalej, wyżej, głębiej. Co jeśli zajdzie za daleko, zbyt wysoko i za głęboko? Ktoś będzie musiał zrobić kilka kroków wstecz, a jeśli powie nie? No cóż środki przymusu bezpośredniego mają długą historię i kto wie czy właśnie wówczas nie zrodziły się? Jaki będzie wynik tej chyba dość szorstkiej przyjaźni? Na pewno nie taki jakiego ktokolwiek spodziewa się, zwłaszcza najbardziej zainteresowani!

Bajka nie bajka, traktat filozoficzny i jednocześnie prehistoryczny steam-punk, ale również swoista satyra oraz fantastyka naukowa najwyższej jakości. To wszystko w jednej powieści, w której wyobraźnia autora zdaje się nie mieć granic, tak samo jak i liczba symboli i subtelnych nawiązań. „O mrówkach i dinozaurach” nie jest jednorazową lekturą, a z rodzaju tych, które odkrywają przed czytelnikami nowe niuanse przy kolejnym sięgnięciu po nią. Sam tytuł już sugeruje głównych bohaterów, tak kontrastowych jak tylko się da, ktoś mniejszy od liliputa i większy od olbrzyma. Przeskalowanie w pierwszym momencie wydaje się zbyt ogromne, ale już po chwili jest to szczegół nie tyle mało istotny, ile wprost genialnie wykorzystany w fabule, stający się punktem wyjścia dla niej, ale czy też i zakończenia? Jedno jest pewne Cixin Liu znowu zaskoczył mnie swoją wizją świata, perspektywą z jaką patrzy na rzeczywistość i wprost mistrzowskiego użycia różnorodnych gatunków do przedstawienia niezwykłej historii. Minimalizm i gigantyzm są w niej na porządku dziennym, tak samo jak i zadbanie o niesamowity rozmach, lecz także skupienie się na detalach. Wydawałoby się, że każdy z tych elementów wzajemnie wyklucza się, a jako mieszanka stanowi jedynie chaos, z jakiego nikt nic nie wynika. Nic podobnego w przypadku tej konkretnej powieści zagrał każdy możliwy składnik, nawet to, co wydawałoby się, iż nigdy nie będzie do siebie pasować tutaj znajduje swoje miejsce i idealnie komponuje się z resztą. W prostej na pierwszy rzut oka opowieści kryją się kolejne warstwy, odsłaniające nowe punkty widzenia, ale też jak rodzi się potęga, do czego prowadzi wiara w nią i jak może upaść. Cixin Liu nie wszystko mówi wprost, niekiedy posługuje się metaforą, korzysta z karykatur i ironii oraz równocześnie skłania do refleksji i spojrzenia na naszą rzeczywistość. Tak naprawdę pisać o tym konkretnym tytule można by długo, a i tak każdy z nas pewnie dostrzeże jeszcze coś, czego ja nie zauważyłam. „O mrówkach i dinozaurach” lekko mówi o ważnych problemach, co nie jest ani łatwe ani proste, co więcej w niczym nie spłyca przekazu pisarza.

Nie wiem dlaczego, ale na początku myślałam, że to będzie kolejne naukowe spojrzenie na powstawanie świata i dzieje, które dotyczą dinozaurów. Po przeczytaniu książki jestem zachwycona. Bardzo spodobał mi się ten gatunek książki. To jak połączenie nauki z fantastyka🤣

Koniecznie muszę sięgnąć po inne książki autora i sprawdzić czy reszta też tak świetnie czaruje. Autor świetnie przedstawił swój pomysł na to jak mogły wyglądać przebłyski inteligencji na ziemi, zanim pojawiliśmy się my.

Świetnie podpasował mi pomysł przedstawienia czasu trwania wszechświata jako jednego skompresowanego dnia.

Okazuje się, że przed nami pojawiły się dwa przebłyski inteligencji. Mrówki i dinozaury. Niestety każdy z tych gatunków w pojedynkę nie potrafił się rozwinąć dalej z powodu różnych uwarunkowań. Ale kiedy mrówki ruszyły z pomocą dinozaurowi, aby oczyścić jego żeby z resztek jedzenia, te dwa gatunki zrobiły wielki krok rozwojowy. Mrówki i dinozaury nawiązały współpracę. Jak się okazuje nie skończyła się ona tylko na dłubaniu w zębach i później w reszcie ciała. Coś poszło jednak nie tak. I zauważyły to tylko mrówki. Czy uda się im przemówić do rozumu dinozaurów? Biedne mrówki zginą razem z nimi, czy może, aby ratować siebie posuną się do zniszczenia dinozaurów?

Sięgając po tę książkę, kompletnie nie wiedziałam, czego mogę się po niej spodziewać. Jeśli chodzi o mnie i science fiction, to różnie z nami bywa. Ta książka jednak mnie urzekła.

Siła "O mrówkach i dinozaurach" tkwi w jej prostocie. Mamy historię z morałem, napisaną zrozumiałym językiem. Mamy cywilizację mrówek i dinozaurów. Widzimy, co się w nich dzieje w miarę upływu czasu. Możemy obserwować, jak zmieniały się ich relacje.

To, co dzieje się w świecie mrówek i dinozaurów można przełożyć bez problemu na to, co dzieje się w naszym, ludzkim świecie. To taka bajka dla dorosłych, z której można wynieść pewną naukę. Nie chcę jednak mówić, o co konkretnie chodzi, bo chciałabym, żebyście sami to odkryli, bo to naprawdę godna uwagi historia.

Nawet nie spodziewałam się tego, że ta książka wywoła we mnie tyle emocji. Raz się śmiałam, żeby za moment się zdenerwować albo zasmucić się, widząc to, co się dzieje. Najbardziej przemówiły do mnie ostatnie rozdziały i one na dłużej zostaną w moim sercu i pamięci, co nie znaczy, że początek jest według mnie zły. Nie, po prostu najłatwiej mi przełożyć końcówkę na nasze czasy.

Ta książka jest krótka, dzięki kilkustronicowym rozdziałom pochłania się ją jednym tchem. Dla mnie ta historia jest swego rodzaju przestrogą przed tym, do czego mogą doprowadzić nasze działania. Mądra, przemyślana powieść. Prosta, ale w tym tkwi jej siła. Tu nie ma przerostu formy nad treścią. Dostajemy konkretne sceny i one w takim zestawieniu działają. Jestem tą książką totalnie oczarowana i polecam, jeśli szukacie nietuzinkowego science fiction.

O książkach Cixin Liu czytałam wiele dobrego. Słyszałam, że są to dobrze napisane książki z gatunku fantastyki naukowej. Mimo że lubię ten gatunek to po żadną nie sięgnęłam. Jednak przyszedł moment, aby to zmienić. Tytuł książki „O mrówkach i dinozaurach” tak mnie rozśmieszył i jednocześnie zaintrygował, że stwierdziłam, iż muszę ją przeczytać. W końcu zabrałam się za książkę Cixin Liu i za historię, która okazała się zaskakująca.

Jak myślę o fantastyce naukowej to do głowy przychodzą mi zazwyczaj jakieś fantastyczne, nierealne rzeczy. W książce „O mrówkach i dinozaurach” bohaterami są właśnie mrówki i dinozaury w czasach przed istnienia ludzi. Historia opisuje relacje jakie wytworzyły się między tymi gatunkami. Przez cały czas czytałam tę książkę z lekkim uśmieszkiem na ustach, bo wydawało mi się, że „hehe, czytam historię o mrówkach i dinozaurach”. Jednak po skończeniu tej dosyć niewielkiej objętościowo książki, przyszło do mnie otrzeźwienie i dotarło przesłanie, jakie autor ukrył w pozoru prymitywnej historii.

Jestem zachwycona najnowszą książką Cixin Liu. Nie spodziewałam się, że książka, którą tak lekko i szybko się czyta może nieść ze sobą coś więcej. Okazała się niezwykłą historią o mrówkach i dinozaurach. Zostałam pozytywnie zaskoczona i jestem ciekawa innych pozycji od tego autora. Nie mam teraz wyboru i muszę je nadrobić.