Książka traktuje o losach i twórczości naukowej Profesora Stanisława Jedlewskiego od roku 1950, kiedy to opuścił on Państwowy Zakład Wychowawczo-Naukowy w Krzeszowicach i na mocy decyzji ministra oświaty udał się do Warszawy celem organizacji Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Był również współtwórcą Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW, gdzie opracował program kształcenia pedagogów resocjalizacyjnych. Jedlewski wsławił się jako niepokorny reformator, pierwszy badacz terenowy niebojący się przekroczyć progu zakładu poprawczego ani rozmów z nieletnimi przestępcami oraz prekursor humanistycznej wizji procesu resocjalizacji i reedukacji młodzieży w duchu respektowania ich praw.
Autorka stawia tezę popartą wynikami własnych badań, że metodykę pracy z grupami młodzieży, które dzisiaj nazywanymi wrażliwymi (vulnerable groups), Jedlewski stworzył na podstawie doświadczeń z Krzeszowic. Jego propozycja stanowiła zespół metod opartych na formach artystycznych (teatrze, muzyce, literaturze pięknej), sporcie i turystyce (głównie harcerskiej). Ten system profilaktyki społecznej i resocjalizacji cechował się humanizmem. Autor opracował go teoretycznie, uzasadniając jego skuteczność doświadczeniem krzeszowickim i badaniami własnymi realizowanymi na terenie zakładów poprawczych.
Dr hab. Małgorzata Michel, prof. UJ – profesorka nadzwyczajna nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika, pedagożka resocjalizacyjna, mediatorka, steetworkerka, działaczka społeczna. Pracuje na Uniwersytecie Jagiellońskim, prowadzi Koło Naukowe Pedagogów Resocjalizacyjnych. Badaczka aktywności gangów młodzieżowych i dzieci na ulicy w nurcie urban studies i childhood studies. Opublikowała książki dotyczące lokalnego systemu profilaktyki i resocjalizacji nieletnich, streetworkingu oraz gangów młodzieżowych, m.in. Lokalny system profilaktyki społecznej i resocjalizacji nieletnich (2013), Gry uliczne w wykluczenie społeczne w przestrzeni miejskiej. Perspektywa resocjalizacyjna (2016), Pałacowe dzieci. Rzecz o pedagogii Stanisława Jedlewskiego. Na podstawie funkcjonowania Państwowego Zakładu Wychowawczo-Naukowego im. Tadeusza Kościuszki w Krzeszowicach w latach 1946–1950 (2020), S.O.S. Wsparcie organizacji streetworkerskich. Raport z badań (2023). Autorka kilkudziesięciu artykułów z zakresu przestępczości nieletnich, grup pseudokibiców i gangów młodzieżowych, bezpieczeństwa lokalnego w kontekście aktywności młodzieży. Współpracuje jako ekspertka z organizacjami pozarządowymi i streetworkerami działającymi na rzecz bezpieczeństwa, takimi jak Instytut Bezpieczeństwa Społecznego, Federacja Organizacji Streetworkerskich. Absolwentka warsztatów Bulding resilience organizowanych przez Cohen- Harris Resilience Center Association for Children at Risk. W maju 2023 realizowała pogłębione badania terenowe w nurcie etnografii radykalnej i childhood studies, docierając do najbardziej wykluczonych dzieci w Polsce na rowerze. Ekspertka w Biurze Rzeczniczki Praw Dziecka, kieruje Zespołem ds. Standardów Etyki Badań Społecznych z Udziałem Dzieci.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii biografie i autobiografie
Czy książka "Nieletni w pedagogii Stanisława Jedlewskiego. Refleksje (nie)domknięte" to biografia czy publikacja naukowa?
Niniejsza pozycja stanowi naukową monografię, która łączy analizę biograficzną Profesora Stanisława Jedlewskiego z pogłębioną refleksją nad systemem resocjalizacji. Autorka koncentruje się na dorobku naukowym i działalności reformatorskiej bohatera po 1950 roku, w tym na tworzeniu struktur akademickich w Warszawie. Publikacja szczegółowo opisuje ewolucję humanistycznej wizji pracy z młodzieżą, opierając się na rzetelnych źródłach historycznych. Jest to lektura o charakterze specjalistycznym, skierowana do osób zainteresowanych historią pedagogiki oraz teorią wychowania.
Jakie metody resocjalizacji opisuje autorka w kontekście działalności Jedlewskiego?
Stanisław Jedlewski opracował autorski system profilaktyki oparty na wykorzystaniu form artystycznych, sportu oraz turystyki harcerskiej. Książka analizuje, jak te specyficzne narzędzia pomagały w budowaniu relacji z grupami młodzieży określanymi dziś jako wrażliwe. Autorka wskazuje na przełomowy charakter tych działań, które opierały się na podmiotowym traktowaniu wychowanka zamiast metod opresyjnych. Przedstawiony system jest poparty wieloletnim doświadczeniem praktycznym oraz badaniami terenowymi realizowanymi w zakładach poprawczych.
Dlaczego postać Stanisława Jedlewskiego jest uznawana za reformatora pedagogiki?
Jedlewski zyskał miano niepokornego reformatora, ponieważ jako pierwszy badacz terenowy odważył się na bezpośredni dialog z nieletnimi przestępcami. Jego humanistyczna wizja procesu reedukacji kładła nacisk na respektowanie praw młodych ludzi, co w tamtym okresie było podejściem rewolucyjnym. Publikacja dokumentuje jego rolę w organizacji Wyższej Szkoły Pedagogicznej oraz współtworzeniu Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW. Dzięki jego pracy pedagogika resocjalizacyjna w Polsce zyskała solidne fundamenty naukowe i etyczne.
Jakie kompetencje badawcze posiada Małgorzata Michel w tematyce resocjalizacji nieletnich?
Małgorzata Michel jest uznaną profesorką nauk społecznych na Uniwersytecie Jagiellońskim, specjalizującą się w badaniach nad gangami młodzieżowymi. Jej dorobek obejmuje liczne publikacje dotyczące streetworkingu oraz wykluczenia społecznego dzieci i młodzieży w przestrzeni miejskiej. Jako ekspertka współpracuje z organizacjami pozarządowymi oraz Biurem Rzeczniczki Praw Dziecka, co przekłada się na wysoką jakość merytoryczną książki. Doświadczenie w etnografii radykalnej pozwala jej na wnikliwą interpretację historycznych metod Jedlewskiego z perspektywy współczesnej nauki.
Dla jakiego typu czytelnika ta publikacja może okazać się zbyt wymagająca?
Ze względu na swój ściśle akademicki profil, publikacja ta nie jest polecana osobom szukającym lekkiej, beletryzowanej biografii do czytania w czasie wolnym. Treść nasycona jest terminologią specjalistyczną oraz opisami metodologii badawczej, co wymaga od odbiorcy skupienia i podstawowej wiedzy z zakresu nauk społecznych. Praca koncentruje się na analizie systemowej i historycznej, unikając uproszczeń charakterystycznych dla literatury popularnonaukowej. Dla czytelników niezwiązanych zawodowo z pedagogiką, szczegółowość wywodów teoretycznych może stanowić barierę w odbiorze treści.
