Nasza pani z Ravensbruck

Na uznanie zasługuje to, jak mocno Marta Grzywacz zaangażowała się w pisanie tej książki. Przekopała się przez ogrom książek i opracowań, odwiedzała wystawy i Instytuty, robiła wszystko, aby dać czytelnikom naprawdę rzetelną opowieść, która bez zbędnego koloryzowania przedstawiałaby fakty historyczne w sposób prawdziwy i niestety w tym przypadku brutalny. Zdecydowanie jest to jedno z lepszych opracowań na temat obozów zagłady, z jakimi miałam do czynienia. Świetnie napisane, oparte na szerokiej bibliografii i dodatkowych źródłach, mocno prezentujące realia tamtych czasów w wielu aspektach. Zdecydowanie jest to coś, po co powinien sięgnąć każdy, kto interesuje się ową tematyką.

Cała recenzja: [Adres usunięty]

Nic dodać nic ująć do powyższych recenzji: książka jest faktycznie wspaniale napisana. Czego niewątpliwym dowodem jest przyznanie jej prestiżowej nagrody Klio pierwszego stopnia przez Fundację Historia i Kultura za najlepszą książkę historyczną 2019-2020. Najwyraźniej tym razem nie tylko czytelnicy, ale i fachowcy poznali się na tej książce.. Polecam z całego serca

Czegokolwiek bym nie napisała, nie odda to pracy włożonej w powstanie tej książki, jej wielowątkowości i oczywiście przejmującej treści. Nie odda też rewelacyjnego stylu autorki, książka jest napisana jasno, przejrzyście, spójnie. Mnóstwo faktów nie przeszkadza w czytaniu tego reportażu jak najbardziej interesującej powieści. Próbę odtworzenia zdarzeń Grzywacz spisuje na podstawie zachowanych listów więźniarek, artykułów, zeznań, rozmów. Nie wszystko się zachowało, nie wszystkie fakty można odtworzyć. Autorka nie stara się jednak przedstawiać własnych teorii spiskowych, tylko uczciwie czytelnikowi wyjaśnia do czego dotrzeć się już nie da.

Langefeld urodziła się w roku 1900. Równolegle z historią jej życia śledzimy historię nazistowskich Niemiec. W latach, gdy Langefeld staje się kobietą, w Niemczech tłumy porywa Adolf Hitler, rodząca się gwiazda sceny politycznej. Czytamy o początkach i przebiegu nazistowskich porządków; pozbywaniu się niewygodnych osób, szerzeniu ideologii, wpływie na społeczeństwo. Ale też o "wizytówkach" nazistowskiego okrucieństwa; Himmler, Eicke, Koegel, Goebbels, Mengele i wielu innych. Dowiadujemy się o obozach "od pierwszej cegły" i komorach gazowych "od pierwszej myśli". Dachau, Lichtenburg, Ravensbruck, Auschwitz...

Jeżeli chodzi o samą Langefeld to życia prywatnego miała raczej zwyczajne; rodzice, mąż, syn. Co innego kariera zawodowa, od Brauweiler po Ravensbrück do Auschwitz. To z tych części książki poznajemy "zwyczajność" obozowego życia kobiet. To oczywiście najbardziej wstrząsające momenty. Okropieństwo ludzi wobec ludzi, nie da się tego pojąć. Szczęśliwie urodziliśmy się w innych czasach. Szczęśliwie też nie musimy wymierzać sprawiedliwości. Trudno oceniać sytuacje, których nie śniliśmy w najstraszliwszych snach. Jak dotąd nie jestem w stanie pojąć, jak w obliczu tego całego okrucieństwa ludzie mieli jeszcze chęć walczyć o życie...

Reportaż kończą aresztowanie, dochodzenie i proces oświęcimski w 1947, na którym Langefeld nie ma. Kto jej pomógł zbiec z więzienia na Montelupich, jak wyglądało jej życie podczas wielu lat ukrywania się, tego w znacznej mierze już nie da się odtworzyć.

Wspaniale napisana, świetnie udokumentowana, wstrząsająca - ale też momentami wzruszająca - opowieść o piekle, które stworzyli hitlerowcy rękami takich kobiet, jak tytułowa Johanna Langefeld. Czy w świecie samego zła, którym były obozy koncentracyjne, zwykły ludzki odruch może stać się powodem, dla którego pomogło się zbrodniarce uciec od odpowiedzialności? Autorka nikogo nie ocenia, ona tylko podaje fakty, z których każdy i każda z nas musi wyciągnąć wnioski. Jedna z najlepiej napisanych książek poświęcona osobie szerzej nieznanej, a tak ważnej; pierwszej nadzorczyni Ravensbrück i kobiecego obozu Auschwitz-Birkenau. Lektura obowiązkowa.