Nasłuchując pieśni wieloryba

„Nasłuchując pieśni wieloryba” Agnieszka Maliwiecka

„Nasłuchując pieśni wieloryba” Agnieszki Maliwieckiej nie jest łatwą i lekką lekturą. Tak jak niełatwe są związki międzyludzkie, którym autorka poświęciła tę książkę. Miłość, przyjaźń, przywiązanie, strach, ciekawość… to uczucia, które towarzyszą nam na co dzień, dokładnie tak, jak towarzyszą Klarze Rozenberg, bohaterce powieści „Nasłuchując pieśni wieloryba”. I tak jak uczucia, czy myśli mkną w naszej głowie w sposób nieskoordynowany, zagmatwany, chaotyczny, tak historie opisane w tej książce nie dają wytchnienia i biegną własnymi, poplątanymi ścieżkami. Trudno jest na początku przystosować się do stylu pisarskiego autorki. Momentami nie można się zorientować, którym kanałem tym razem popłyną myśli Klary Rozenberg. Czasami łagodny tok jej myśli zakłócony jest nagłym dysonansem, zgrzytem przewiercającym nasz mózg na wylot: ”Zdarzało się, że patrzyli na siebie i przyłapywali się, niczym na wygryzaniu świeżych części z pleśniejących już owoców, na miłości.”

„Nasłuchując pieśni wieloryba” Agnieszki Maliwieckiej, to powieść o miłości i o podróżach. Te dwie rzeczy się tu przeplatają, gonią, prześcigają. Klara raz oddaje się jednej z tych namiętności, następnym razem drugiej, a często również je łączy ze sobą i obie namiętności razem się przenikają. Nie potrafi żyć bez żadnej z nich. Jej kochankowie są postaciami bez imion, tak jakby nie ich imiona były dla niej ważne, ale to, co jej dawali lub odbierali swoją miłością i obecnością w jej życiu. A zatem jest wśród nich Pisarz, Aktor (nawet dwóch Aktorów),Jakowow, Chłopiec. Z niektórymi z nich łączyła Klarę krótka, przelotna miłostka. Innych obdarzyła głęboką miłością pełną namiętności i oddania. Każdy zostawił w niej cząstkę siebie. I każdego z nich wspomina z większą lub mniejszą nostalgią, mniej lub bardziej czule. Ale największy wpływ na jej życie miały dwie miłości: do Pisarza i Jakowowa. Obydwie te miłości Klara cały czas wspomina, obydwie się mieszają, tak, że czasami nie można się rozeznać, czy autorka pisze właśnie o romantycznych uniesieniach Klary z Pisarzem, czy z Jakowowem. I jak to w życiu, każda z tych miłości kiedyś się kończy mniej lub bardziej dramatycznie, czy gwałtownie. A skończyć się może tylko, gdy Klara oddaje się swojej drugiej namiętności, czyli podróżom. A może ucieczkom?

Klara jest bardzo wrażliwą osobą, młodą kobietą i uwielbia poznawać świat. Wszystkie zarobione pieniądze wydaje na podróże, które stanowią sens jej życia. Aby zobaczyć obiekty lub miejsca, które pragnie poznać, jest w stanie poświęcić na to swoje ostatnie pieniądze, przejechać setki lub tysiące kilometrów, często w bardzo niekomfortowych warunkach, oczekiwać wiele godzin na możliwość obejrzenia wymarzonej rzeczy. Opisy podróży, wrażenia, jakie Klara odczuwa, jej uczucia, które przeżywa oglądając to, czego pragnęła, są dla mnie najciekawszą częścią powieści „Nasłuchując pieśni wieloryba” Agnieszki Maliwieckiej. Klara poznaje w trakcie tych podróży ludzi, którzy zmieniają jej świat, jej światopogląd. Poznaje kulturę i obyczaje, które są obce Europejczykom. A są to często bardzo egzotyczne i orientalne miejsca. Wśród nich Indie, które Klara zwiedza dwukrotnie,

Maroko (Marrakesz),Turcja (Istambuł),Kolumbia, Teksas w Stanach Zjednoczonych, Kanada (Vancouver). Również bardziej jej bliskie, lokalne, kontynentalne, czyli Londyn, Warszawa, Paryż, Rzym. I wiele, wiele innych zachwycających w swojej rozmaitości i magii krain.

Nie czyta się tej powieści łatwo. Nie jest to lektura dla osób oczekujących wartkiej, poukładanej akcji. Autorka bawi się tu słowami, używa wielu barwnych metafor, opisu różnych obrazów, zapachów i smaków, przeskakuje dość swobodnie między różnymi okresami czasu, między różnymi współtowarzyszącymi Klarze ludźmi, tak, że czasami nie można się odnaleźć w tym mętliku. Te luźne myśli i szkice sprawiają nieodparte wrażenie odzwierciedlenia chaosu, który rządzi życiem Klary, braku stabilizacji życiowej sięgającej okresu jej dzieciństwa, niezbyt szczęśliwego, które pozostawiło wiele blizn na jej duszy. Wizje i fantazje wrażliwej Klary, ocierające się niejednokrotnie o jej schizofreniczny świat czasami wprawiają w osłupienie i brak zrozumienia intencji autorki. A może właśnie to było intencją autorki?

Książkę otrzymałam z serwisu Sztukater

Staram się nasłuchiwać tej tytułowej pieśni i niezbyt mi to wychodzi. Osobliwy tytuł przyniósł ze sobą osobliwe wnętrze, które mimo pięknego języka nie pozwala mi w pełni zrozumieć tej historii.

Śledzimy losy Klary, która szuka swojej drogi w życiu, a przede wszystkim drugiego człowieka, z którym to życie będzie dzielić. Niestety jej wybory nie przynoszą jej wielkiego szczęścia, a wręcz doprowadzą do jeszcze większego głodu poszukiwań. Nie ukrywam, że miałam problem z odbiorem miłości Klary w postaci pana Pisarza, która uromantyczniała jego toksyczne uzależnienia. Potem pojawia się inny ważny mężczyzna, ale odchodząc już od związków, ważnym elementem książki staje się podróż Klary do Indii.

Opis podróży był dla mnie jednym z ciekawych wątków, który jak cała książka został spisany dość specyficznie. Mam wrażenie jakby historia, która ma narrację trzecioosobową stawiała jeszcze bardziej Klarę z boku, chociaż jest cały czas na pierwszym planie. Ciężko mi to wytłumaczyć, ale miałam odczucie jakby była wymyśloną postacią we własnej historii.

Też trudno mi było odnaleźć się i zrozumieć pewne momenty, a czasowe przeskoki w przeszłość i przyszłość bez wyraźnych odcięć tylko to potęgowały.

Plusem są odniesienia do znanej literatury, bo Klara i osoby wśród niej lubią czytać i często to robią, a wręcz dyskutują na ten temat. Po przeczytaniu biogramu autorki i zawartych tam informacji mogę przypuszczać, że część historii Klary bierze się z doświadczenia autorki.

Mam problem z oceną, bo warstwa językowa książki była na wysokim poziomie, co może sugerować wykształcenie autorki po filologii polskiej i sam zamysł był czymś więcej, ale może w tym przypadku mniej znaczy więcej i jako czytelniczka nie mogę powiedzieć, że była to dla mnie w pełni zrozumiała książka.

Dziś przychodzę do Was z książką... która mnie mocno zaskoczyła. Przyznaję, że gdyby w tej książce nie znalazły się moje ukochanych Indie, które zajęły sporą część w tej historii, poddałabym się i odłożyła książkę na bok. Przyznaję, że akurat miałam ochotę na lekką i przyjemną książkę, z którą spędzę leniwe i niewymagające popołudnia, a w moje ręce wpadła ambitna, momentami wręcz filozoficzna opowieść o poszukiwaniu swojego miejsca na ziemi, godzeniu się z przeszłością, patrzeniu z optymizmem, ale i niepokojem w przyszłość, o ludzkich niezbadanych drogach, zwadach i pojednaniach, o trudnym wybaczeniu, ale przede wszystkim o trudnej miłości- która rani, krzywdzi, ale za nic nie chce odejść i wciąż przyciąga jak magnes, bo co można uczynić, gdy miłość jest wielka, zniewalająca, nie można bez niej żyć, a jednocześnie wszystkie okoliczności źle rokują na przyszłość?

Książka jest poprowadzona w trzecioosobowej narracji, ale trudno tu szukać zniewalających dialogów, znajdziemy tu za to mnóstwo opisów, nie tylko architektury, flory czy fauny, ale przede wszystkim uczuć, emocji, motywów, rozważań i refleksji.

Jest to wnikliwa analiza wszystkich czynników, jakie determinują losy nie tylko głównej bohaterki, ale i pozostałych postaci. Dostajemy więc różnorodny wielobarwny i wielowymiarowy obraz opisujący współczesne związki, zależności między kompleksami a niespełnionymi ambicjami.

Autorka pisze o roli przyjaźni, dojrzewaniu do trudnych i ryzykownych decyzji, o poszukiwaniu rozwiązań, które dadzą wolność... nie tylko tą emocjonalną.

Książka jest dość trudna w odbiorze, trzeba się w nią "wczytać" całym sobą. Autorka pisze ją wymagającym językiem, nie brakuje tu metafor, które na pierwszy rzut trudno jest zrozumieć. Tekst wymaga sporej dawki skupienia i uwagi.

Tak jak wspomniałam wyżej, gdyby nie Indie, odłożyłabym książkę na bok. Autorka przepięknie mi je pokazała, zabrała w miejsca, o których nie słyszałam, cudownie oddała, klimat, tajemniczość i wyjątkowość tego kraju. Za to z całego serca dziękuję.

Czy polecam?

Tak jak wspomniałam wyżej, jest to książka wymagająca. Nie każdy się w niej odnajdzie, ale jeśli dacie jej szansę, odkryjecie coś nietuzinkowego, a dla każdego będzie to coś innego.