Album "Nad Warszawą. Fotografie z lat 50 i 60" to niezwykła podróż w czasie, ukazująca stolicę z perspektywy, która dla wielu pozostaje nieosiągalna. Zbyszko Siemaszko, prawdziwy mistrz obiektywu, zabiera nas w powietrzne i wysokościowe eskapady, prezentując miasto w okresie jego intensywnej powojennej odbudowy i dynamicznego rozwoju. To nie tylko zbiór zdjęć, ale przede wszystkim świadectwo epoki, uchwycone z pasją i niezwykłą precyzją, które pozwoli Ci odkryć Warszawę na nowo, patrząc na nią z zupełnie innej strony.
Zapewne zastanawiasz się, jak wyglądała Warszawa w latach 50. i 60., gdy powoli podnosiła się z ruin, a jej architektoniczne oblicze zaczynało nabierać kształtów, które w dużej mierze znamy do dziś? Zbyszko Siemaszko nie zadowalał się typowymi ujęciami. Zdeterminowany, by uchwycić duszę miasta, wspinał się na najwyższe dachy, tarasy, wieże i kominy, a nawet latał samolotami, by z wysoka dokumentować jego metamorfozę. Dźwigał przy tym ciężki sprzęt fotograficzny, mierząc się z wyzwaniami, które dzisiaj wydają się wręcz niemożliwe do pokonania. Czy wyobrażasz sobie fotografowanie z otwartych drzwi samolotu w mroźnym powietrzu, zmagając się z turbulencjami i szybko zmieniającym się światłem, mając do dyspozycji jedynie kilka aparatów i własne sprytne rozwiązania na walkę z zimnem?
Te unikatowe fotografie, w tym wiele wcześniej niepublikowanych, zostały starannie wybrane przez zespół autorski - Katarzynę Madoń-Mitzner, Monikę Kapę-Cichocką oraz varsavianistę Ryszarda Mączewskiego - spośród tysięcy negatywów z Archiwum Siemaszków i Narodowego Archiwum Cyfrowego. To świadectwo monumentalnej pracy i głębokiego szacunku dla dziedzictwa Warszawy. Każde zdjęcie w tym albumie to okno na miniony świat, pełen detali, które pozwalają poczuć atmosferę tamtych lat.
Warszawa z lotu ptaka: Perspektywa, która zachwyca
Co wyróżnia styl Zbyszka Siemaszki? Niewątpliwie jego miłość do perspektywy. Znaczną część albumu zajmują właśnie ujęcia lotnicze i te wykonane z wysokich punktów obserwacyjnych. Miasto staje się na nich głównym bohaterem, a ludzie to często jedynie elementy kompozycji, podkreślające skalę i majestat odbudowującej się metropolii. Obok tych panoramicznych widoków znajdziemy również bliższe kadry, które pozwalają przyjrzeć się detalom po obu stronach Wisły, tworząc kompleksowy obraz stolicy z lat 50. i 60.
Czytelnicy doceniają ten album przede wszystkim za jego nieocenioną wartość dokumentalną i estetyczną. Wielu odbiorców zwraca uwagę na to, jak fotografie Siemaszki potrafią przenieść w czasie, umożliwiając podróż do Warszawy, której już nie ma, a jednocześnie odkrywają miasto, które wciąż ma w sobie echa tamtej epoki. Wciągający styl prezentacji, połączony z rzetelnymi opisami, sprawia, że każda strona jest inspirującą lekcją historii i sztuki. Album jest ceniony za wysoką jakość reprodukcji i za to, że w umiejętny sposób oddaje ducha minionych dekad.
Siemaszko z upodobaniem fotografował serce Warszawy: odbudowane Stare i Nowe Miasto, malowniczy Trakt Królewski, okolice placów Bankowego i Teatralnego. Szczególnie fascynowało go nowe centrum miasta, w tym monumentalna, socrealistyczna Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa (MDM) oraz modernistyczna Ściana Wschodnia. Ale jego obiektyw sięgał znacznie dalej. W albumie znajdziesz również ujęcia z:
- Żoliborza
- Ochoty
- Mokotowa
- Powiśla
- Pragi
- Woli
- Muranowa, wzniesionego na gruzach dawnej dzielnicy żydowskiej
- Nowo powstających osiedli bloków na Bielanach i Wierzbnie
To kompleksowy przegląd, który pokazuje, jak dynamicznie rozwijały się różne części stolicy.
Wyzwania fotografa i dążenie do perfekcji
Praca Zbyszka Siemaszki była prawdziwym wyzwaniem, zwłaszcza podczas wykonywania fotografii lotniczych. Jak opisują jego dzieci, Anna i Filip Siemaszkowie, najlepsze ujęcia powstawały w przejrzystym powietrzu, co często wiązało się z silnym wiatrem i turbulencjami. To wymagało nie tylko mistrzowskich umiejętności technicznych, ale także ogromnej siły fizycznej i determinacji. Wyobraź sobie, że musisz stabilizować obraz w lecącym samolocie, szybko wymieniać kasety z filmami, zanim zmieni się światło i pozycja maszyny, jednocześnie mierząc się z przenikliwym mrozem.
Siemaszko wykorzystywał różne aparaty, takie jak Linhof Technika i Rolleiflex, fotografując zarówno na czarno-białych, jak i kolorowych błonach. Jego syn, Maciej Siemaszko, często pomagał mu w błyskawicznej wymianie kaset, co było kluczowe dla uchwycenia idealnego momentu. Brak specjalistycznego sprzętu do pracy w tak ekstremalnych warunkach nie powstrzymywał go. Dzięki znajomościom z czasów 3. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej "Szczerbca" zdobył specjalne wojskowe buty sięgające ud, a od zimna izolował się, owijając się papierem toaletowym lub wkładając gazety za pazuchę. To pokazuje niebywałą pomysłowość i oddanie dla swojego rzemiosła - dla doskonałych fotografii Warszawy był gotów na wszystko.
Album "Nad Warszawą. Fotografie z lat 50 i 60" to nie tylko gratka dla miłośników historii i fotografii, ale dla każdego, kto chce zrozumieć, jak kształtowała się nasza stolica. To opowieść o uporze, pasji i talentach, które pozwoliły ocalić od zapomnienia tysiące niezwykłych widoków. Przygotuj się na fascynującą podróż w przeszłość, która na długo pozostanie w Twojej pamięci. Sięgnij po tę książkę i przekonaj się sam, jak wyglądała Warszawa widziana oczami Zbyszka Siemaszki!
Jakie konkretnie dzielnice stolicy można zobaczyć na ujęciach z góry?
Album prezentuje panoramę Śródmieścia z MDM-em, Ścianą Wschodnią oraz odbudowane Stare Miasto i Trakt Królewski. Autor uwiecznił również rozwijające się wówczas dzielnice mieszkaniowe, takie jak Bielany, Wierzbno, Muranów, Żoliborz oraz Pragę. Większość kadrów to unikalne perspektywy lotnicze, które pozwalają prześledzić proces powojennej transformacji urbanistycznej Warszawy po obu stronach Wisły. To rzetelny materiał dla osób szukających dokumentacji konkretnych założeń architektonicznych z lat 50. i 60.
Ile zdjęć i w jakiej kolorystyce zawiera album "Nad Warszawą. Fotografie z lat 50 i 60"?
W publikacji zamieszczono 111 starannie wybranych fotografii, obejmujących zarówno ujęcia czarno-białe, jak i kolorowe. Materiał pochodzi z Archiwum Siemaszków oraz Narodowego Archiwum Cyfrowego, a wiele z tych kadrów nigdy wcześniej nie było publikowanych. Zdjęcia cechują się wyjątkową ostrością i bogactwem detali, co osiągnięto dzięki wykorzystaniu profesjonalnych aparatów średnio- i wielkoformatowych. Dzięki wysokiej jakości druku czytelnik może dostrzec drobne elementy infrastruktury dawnej stolicy.
Jakiej techniki używał Zbyszko Siemaszko do uzyskania tak szczegółowych panoram?
Fotograf korzystał z profesjonalnych aparatów Linhof Technika oraz Rolleiflex, wykonując zdjęcia z otwartych drzwi samolotu. Taki dobór sprzętu na błonach czarno-białych i kolorowych zapewnił precyzyjne odwzorowanie geometrii miasta przy zachowaniu dużej głębi obrazu. Autor musiał wykazać się ogromną sprawnością fizyczną, by ustabilizować ciężki sprzęt w trudnych warunkach atmosferycznych i przy silnym wietrze. Rezultatem są kadry o wysokiej wartości dokumentacyjnej, pozbawione zniekształceń typowych dla fotografii amatorskiej.
Czy na fotografiach widać codzienne życie mieszkańców i gwar uliczny?
W tej publikacji postać ludzka stanowi jedynie drugoplanowy element kompozycji, ponieważ uwaga skupia się na architekturze. Dominują ujęcia z lotu ptaka oraz panoramy z dachu i wież, które oddają monumentalny charakter socrealistycznej i modernistycznej zabudowy. Jest to pozycja nastawiona na pokazanie brył budynków, szerokich arterii komunikacyjnych oraz układu urbanistycznego całych osiedli. Publikacja idealnie oddaje skalę odbudowy i rozmach projektowy powojennej Warszawy widzianej z dystansu.
Dla kogo ta publikacja nie będzie najbardziej dopasowanym wyborem?
Album ten będzie mniej satysfakcjonujący dla czytelników poszukujących reportażu skupionego na bliskich portretach ludzi. Ze względu na przyjętą koncepcję lotniczą, nacisk położono na geometrię miasta i strukturę budynków, a nie na detale socjologiczne czy modę tamtych lat. Osoby nastawione na czytanie obszernych analiz historycznych również mogą odczuć niedosyt, gdyż jest to przede wszystkim wizualna podróż przez formę przestrzenną. To wybór dedykowany wielbicielom samej tkanki miejskiej i profesjonalnej fotografii dokumentalnej.
