„Mezaliansowa Myszka” to wywiad-rzeka z Marią Grodą–Kowalską – córką księżniczki Teresy Czartoryskiej, owocem jej małżeństwa z Janem Kowalskim.
Przed II wojną światową związek przedstawicielki jednego z najświetniejszych rodów arystokratycznych Rzeczpospolitej ze zwykłym Kowalskim, choć ze szlacheckiej rodziny, byłby zapewne niemożliwy. Mezalians – mawiano by w kręgach wysoko urodzonych. Księżniczka Teresa Czartoryska, córka ordynata sieniawskiego i gołuchowskiego – Adama Ludwika i jego żony – Marii Ludwiki z Krasińskich oraz Jan Kowalski pobrali się jednak tuż po wojnie, w zupełnie innej rzeczywistości. Opowieść ich najstarszej córki Marii to podróż nie tylko przez historię trudnego związku jej rodziców, ale także przez powojenną historię Polski i Polaków, skomplikowaną i tragiczną przez świat, w którym świetne pochodzenie nie torowało drogi do lepszego życia, a w Polsce Ludowej było wręcz skazą. Tytułowa Mezaliansowa Myszka, czyli Maria, doświadczyła wielu okrucieństw losu. Dzieciństwo naznaczone uwięzieniem ojca jako wroga ludu, trudne relacje z matką, ucieczka we wczesne małżeństwo i macierzyństwo, dojrzałość w zupełnie nieznanym i obcym, choć z pozoru wygodnym życiu w Szwajcarii. Oto opowieść o tym, jak hartowała się Myszka, owoc mezaliansu księżniczki Czartoryskiej i Janka Kowalskiego, parafrazując tytuł znanej powieści realizmu socjalistycznego.
Nigdy właściwie nie byłam szczęśliwa. Gdyby nie wojna, na pewno moje życie potoczyłoby się inaczej. Ona wpisała się w mój los. Wiem, że nie tylko w mój, ale przecież to ma być opowieść o mnie. Chociaż raz mogę pomyśleć wyłącznie o sobie. Może nie wyłącznie, bo pojawią się w tej opowieści postacie historyczne, powszechnie znane. A ja jestem ich potomkinią, czyli częścią ich dziedzictwa. Chcę także opowiedzieć o ludziach spoza świecznika, którzy również zasługują na ocalenie od zapomnienia. Jak choćby najważniejsza z tych osób – moja matka Teresa Groda-Kowalska, z domu księżniczka Czartoryska.
Maria Groda-Kowalska
Edyta Rodacka – absolwentka Instytutu Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego oraz Collegium Civitas (historia sztuki). Dziennikarka, od początku kariery zawodowej, czyli od 1991 roku, związana z Telewizją Polską. Reporterka Panoramy Dnia, Bliżej Świata, specjalizująca się w publicystyce międzynarodowej. Od 1994 roku nieprzerwanie związana z Teleexpressem, w którym przeszła wszystkie szczeble zawodu dziennikarza telewizyjnego: od noszenia kaset – tak, kiedyś pracowało się z kasetami i na kasetach – do wydawania jednego z najpopularniejszych i najbardziej lubianych programów informacyjnych w Polsce. Prywatnie niezmiennie od 40 lat zakochana w Tatrach. Miłośniczka poezji Marii Pawlikowskiej- Jasnorzewskiej i malarstwa Williama Turnera.
Maria Groda-Kowalska zwana od dzieciństwa “Myszką”. Urodziła się w Krakowie 15 czerwca 1946 r. Pierwsze miesiące życia spędziła w Muzeum Czartoryskich, gdzie jej matka i babka trafiły po Powstaniu Warszawskim. Następne 34 lata spędziła w Opolu. Tam mieszkali jej rodzice. Związane to było z zawodem ojca. W 1981 r. emigrowała do Szwajcarii. Mieszka tam do dziś. Jest matką bliźniaczek, ma jedną wnuczkę. Jest trzykrotną rozwódką, na emeryturze od 10 lat. Miała życie ciekawe, a zarazem tragiczne. Bardzo pozytywna. Lubi czytać, gotować, podróżować i fotografować. Kocha zwierzęta. Ma dwie kotki.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii biografie i autobiografie
Czy książka "Mezaliansowa Myszka" to klasyczna biografia, czy wywiad rzeka?
"Mezaliansowa Myszka" to obszerny wywiad rzeka przeprowadzony przez dziennikarkę Edytę Rodacką z Marią Grodą-Kowalską. Ta forma pozwala czytelnikowi na bezpośredni kontakt z autentycznym głosem i emocjami głównej bohaterki. Publikacja łączy w sobie cechy osobistego wyznania z reportażem historycznym, co nadaje jej dynamiczny charakter. Dzięki formule dialogu tekst jest przystępny i pozwala lepiej zrozumieć motywacje oraz życiowe wybory córki księżniczki Czartoryskiej.
Czy opowieść Marii Grody-Kowalskiej skupia się bardziej na historii rodowej czy powojennej Polsce?
Publikacja w równym stopniu analizuje skomplikowane losy arystokratycznego rodu, jak i realia życia w Polsce Ludowej. Maria Groda-Kowalska opisuje, jak jej pochodzenie stało się skazą w oczach ówczesnych władz, prowadząc do uwięzienia jej ojca. Czytelnik poznaje nie tylko historię słynnego mezaliansu, ale także brutalną rzeczywistość powojennego Krakowa i Opola. To doskonałe studium przetrwania w systemie, który systematycznie niszczył dawne elity społeczne.
Dla jakich czytelników publikacja o losach córki księżniczki Czartoryskiej będzie najbardziej wartościowa?
Książka ta zainteresuje przede wszystkim miłośników historii najnowszej oraz osoby fascynujące się dziejami polskich rodów magnackich. Jest to cenna pozycja dla czytelników szukających szczerych wspomnień o kobietach, które musiały odnaleźć się w nieprzyjaznej rzeczywistości. Autentyzm relacji Marii Grody-Kowalskiej sprawia, że pozycja ta stanowi ważne uzupełnienie literatury faktu dotyczącej XX wieku. Docenią ją również osoby zainteresowane psychologią trudnych relacji rodzinnych w cieniu wielkiej historii.
Czy książka o "Myszce" jest odpowiednia dla osób szukających lekkiej, beletrystycznej sagi rodzinnej?
Publikacja nie jest lekką, fikcyjną sagą, lecz poruszającym i momentami tragicznym zapisem prawdziwych wydarzeń. Ze względu na duży ładunek emocjonalny i opisy okrucieństw losu, może być zbyt przytłaczająca dla osób szukających wyłącznie rozrywki. Książka wymaga skupienia na szczegółach historycznych oraz zrozumienia specyfiki okresu PRL, co może zniechęcić czytelników preferujących szybką akcję. Jest to lektura dla odbiorców ceniących trudną prawdę ponad literackie upiększenia.
Jaką część książki zajmują wspomnienia bohaterki z okresu emigracji do Szwajcarii?
Wspomnienia z emigracji do Szwajcarii stanowią istotne dopełnienie opowieści, ukazując dojrzałe życie bohaterki poza granicami kraju. Czytelnik dowiaduje się, jak Maria Groda-Kowalska odnalazła się w obcym środowisku po opuszczeniu Polski w 1981 roku. Te rozdziały rzucają nowe światło na proces budowania tożsamości na nowo oraz radzenie sobie z bagażem przeszłości. Jest to ważna część narracji, która zamyka klamrą losy głównej bohaterki jako osoby ostatecznie ukształtowanej przez wygnanie.
