Takich książek po prostu się nie zapomina! "Legenda o języku" to ponadczasowa powieść o historii, przyjaźni i represji.
Akcja została umiejscowiona w Czechosłowacji na początku lat 70. Rzeczywistość daleka jest od optymizmu i euforii. Po stłumieniu Praskiej Wiosny i wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do kraju wszystko wydaje się smutne, bezbarwne i pozbawione nadziei.
Głównym bohaterem jest Tomáš, z pochodzenia Słowak, który studiuje historię na Uniwersytecie Karola w Pradze. Opiekunem jego roku jest młody komunistyczny karierowicz, adiunkt Šindelář, przedstawiający na swoich zajęciach postać Jana Nepomucena, popularnego również w Polsce świętego, którego charakterystyczny pomnik wyróżnia się na praskim Moście Karola.
Tak właśnie rozpoczyna się nowy rozdział w życiu Tomáša. Wraz z trójką nowo poznanych 19-letnich studentów zaczyna pogłębiać swoją historyczną wiedzę. Interesują ich losy dawnych postaci i wydarzenia z przeszłości, a w swojej pasji zatracają się do tego stopnia, że nie dostrzegają niebezpieczeństw czyhających na nich w realnym życiu. Brak uważności i przezorności w państwie nękanym procedurami Służby Bezpieczeństwa bardzo często kończy się tragicznie. Tym razem nie będzie inaczej.
"Legenda o języku" jest czwartą książką słowackiego pisarza wydaną po polsku. Za swoją pierwszą powieść Pavol Rankov otrzymał w 2009 roku między innymi Europejską Nagrodę Literacką oraz Nagrodę Czytelników dziennika "Sme", zaś w 2014 roku został laureatem prestiżowej Nagrody Literackiej Europy Środkowej "Angelus" za powieść "Zdarzyło się pierwszego września (albo kiedy indziej)".
Opinie o książce
Czwórka studentów Uniwersytetu Karola stara się wnieść w zatęchłą szarzyznę komunistycznych realiów siłę i świeżość młodości. Jak potoczą się ich losy? Wartka, wciągająca opowieść. Rankov jakiego do tej pory nie znaliście!
Hubert Klimko-Dobrzaniecki
Interesująca próba powieści uniwersyteckiej, czyli gatunku, który w Europie Środkowej z trudem zapuszcza korzenie.
Petr A. Bílek, literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Karola
O autorze
Pavol Rankov przez czytelników uwielbiany jest za umiejętność opisu wydarzeń historycznych oraz wplatanie w opowieści o dawnych dziejach ciekawych, pełnokrwistych postaci z ich dylematami, problemami i małymi radościami.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii literatura piękna obca lub z serii Słowackie Klimaty
W jakim klimacie utrzymana jest powieść "Legenda o języku"?
Książka łączy w sobie cechy literatury pięknej, powieści uniwersyteckiej oraz thrillera politycznego osadzonego w realiach Czechosłowacji. Autor buduje gęstą atmosferę niepokoju i inwigilacji, charakterystyczną dla lat siedemdziesiątych po stłumieniu Praskiej Wiosny. Czytelnik towarzyszy studentom w ich intelektualnych poszukiwaniach, które szybko zderzają się z brutalną rzeczywistością działań Służby Bezpieczeństwa. To propozycja dla osób ceniących literaturę środkowoeuropejską, która w sposób ambitny i refleksyjny analizuje mechanizmy władzy.
Czy lektura wymaga od czytelnika zaawansowanej wiedzy o historii Czechosłowacji?
Powieść jest napisana w sposób przystępny i nie wymaga wcześniejszego przygotowania historycznego, aby w pełni zrozumieć fabułę. Pavol Rankov umiejętnie wprowadza czytelnika w realia Pragi lat siedemdziesiątych, wyjaśniając kontekst polityczny poprzez codzienne doświadczenia bohaterów. Uniwersalne tematy, takie jak walka o prawdę i młodość w obliczu dyktatury, sprawiają, że historia jest czytelna dla każdego odbiorcy. Książka stanowi doskonały punkt wyjścia do poznania mrocznych czasów komunizmu w Europie Środkowej.
Jakie główne motywy historyczne i kulturowe porusza ta historia?
Autor zestawia ze sobą mroki średniowiecza z realiami komunistycznego totalitaryzmu, szukając punktów wspólnych między tymi epokami. Centralnym motywem jest legenda o Janie Nepomucenie, która staje się dla studentów pretekstem do badania granic wolności i milczenia. Powieść analizuje mechanizmy inwigilacji oraz to, jak instytucje władzy na przestrzeni wieków próbują kontrolować jednostkę. Dzięki takiemu ujęciu tematów historycznych, narracja zyskuje głęboki, filozoficzny wymiar wykraczający poza zwykłą opowieść o przeszłości.
Czy ta pozycja skupia się bardziej na akcji, czy na warstwie obyczajowej?
Narracja koncentruje się przede wszystkim na warstwie intelektualnej i obyczajowej, choć nie brakuje w niej wciągających wątków śledczych. Jako powieść uniwersytecka, kładzie duży nacisk na relacje między studentami oraz ich proces zgłębiania historycznych tajemnic. Choć obecność Służby Bezpieczeństwa wprowadza element napięcia, to rozwój wewnętrzny postaci i ich postawy moralne są najważniejszym elementem książki. Jest to idealny wybór dla osób szukających literatury, która pobudza do myślenia, a nie tylko dostarcza prostej rozrywki.
Dla jakiego typu odbiorcy ta książka może okazać się zbyt wymagająca?
Pozycja ta nie jest odpowiednia dla osób szukających lekkiej, eskapistycznej lektury pozbawionej poważnych kontekstów politycznych i społecznych. Ze względu na specyficzny, szary klimat Czechosłowacji okresu normalizacji, treść może być przytłaczająca dla czytelników unikających tematów związanych z opresją i inwigilacją. Wymaga ona skupienia na detalach historycznych oraz śledzenia wątków naukowych, co może zniechęcić fanów szybkich, typowo sensacyjnych akcji. Budowanie zaufania do tekstu wymaga tutaj od czytelnika cierpliwości w odkrywaniu paralel między średniowieczem a współczesnością.
