Platon (427 p.n.e.- 347 p.n.e.) - grecki filozof, uczeń Sokratesa, założyciel Akademii, twórca idealizmu i racjonalizmu.
Można wręcz powiedzieć, że nie byłoby filozofii bez Platona. Napisał 35 dialogów. Laches, czyli O odwadze; Charmides, czyli O umiarkowaniu; Lyzis, czyli O przyjaźni to dialogi zaliczane do wczesnego okresu twórczości Platona i są to dialogi sokratyczne, co w tym wypadku oznacza, iż są one nakierowane na kwestie etyczne.
I. LACHES (dialog o odwadze; majeutyczny) (Określenie majeutyczny wywodzi się od greckiego słowa μαιευτικός majeutikos, oznaczającego położniczy.
Sokrates wskazywał (np. w Teajtecie), że podobnie jak jego matka – położna (μαία maja) pomagająca przyjść na świat dzieciom – tak i on jest tylko tym, który sam wiedzy nie posiada, ale za to pomaga jej „przyjść na świat”, wydobywa ją od rozmówcy).
Laches stanowi naturalne wprowadzenie do grupy siedmiu dialogów granicznych, lokujących się między Gorgiaszem a dialogami średnimi (Ucztą, Fedonem i Państwem) – to właśnie tutaj jest miejsce na znaczące rozwinięcie Platońskiej myśli.
Owe dialogi graniczne to: Laches, Charmides, Eutyfron, Protagoras, Menon, Lizys i Eutydem; tworzą dość zróżnicowaną grupę dialogów: być może jedyne, co je łączy, to ich aporyczna struktura.
II. CHARMIDES (dialog o umiarkowaniu; badawczy) (Charmides należy do dialogów diegematycznych (diegematyczny – opowiedziany, narracyjny; od gr. διηγημένος diegemenos – opowiedzieć); Diogenes Laertios zaliczył Charmidesa do dialogów peirastycznych (peirastyczny – badawczy, kuszący, próbujący, sprawdzający; od gr. πειραστικός peirastikos)).
W dialogu funkcję narratora pełni Sokrates, ale ponieważ relacjonuje on rozmowę, w której brał udział, jest więc także jednym z bohaterów dialogu. Obok zaskakującego doboru rozmówców największą osobliwością Charmidesa jest znajdująca się w centrum poruszanej tu problematyki wysoce niejednoznaczna teza, że umiarkowanie (sophrosyme rozwaga, opanowanie) jest wiedzą o samej sobie, wiedzą o wiedzy czy też samowiedzą, a nie wiedzą o czymś innym.
III. LIZYS (dialog o przyjaźni; majeutyczny) (Lizys należy do dialogów diegematycznych (diegematyczny – opowiedziany, narracyjny; od gr. διηγημένος diegemenos – opowiedzieć); Diogenes Laertios zaliczył Lizysa do dialogów majeutycznych (majeutyczny – od greckiego słowa μαιευτικός majeutikos oznaczającego położniczy). O kontrowersjach, jakie budzi i budził Lizys zaklasyfikowany do dialogów mniejszych, określanych jako wczesne, sokratyczne czy aporyczne, szeroko napisano w przypisie 137). Podobnie jak w Charmidesie, tak i w Lizysie funkcję narratora dialogu pełni Sokrates; i znów, tak jak w Charmidesie, Sokrates występuje w podwójnej roli: i jako relacjonujący rozmowę, i jako owej rozmowy uczestnik.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii filozofia lub z serii Seria z Kalliope
Jakie konkretne zagadnienia etyczne porusza książka "Laches Charmides Lizys"?
Publikacja skupia się na filozoficznej analizie trzech kluczowych cnót: męstwa, rozwagi oraz przyjaźni. Każdy z zawartych w tomie dialogów stanowi próbę zdefiniowania tych pojęć poprzez metodę elenktyczną stosowaną przez Sokratesa. Czytelnik śledzi proces podważania pozornej wiedzy rozmówców, co prowadzi do głębszego zrozumienia fundamentów etyki starożytnej. Teksty te są kluczowe dla osób chcących poznać początki zachodniej myśli o charakterze i relacjach międzyludzkich.
Czy przekład zastosowany w tym wydaniu jest przystępny dla współczesnego czytelnika?
Wydanie opiera się na klasycznym tłumaczeniu Władysława Witwickiego, które łączy wierność oryginałowi z literacką płynnością. Język polski w tym przekładzie jest klarowny, co znacząco ułatwia zrozumienie zawiłych wywodów logicznych i dialektycznych. Tłumacz zadbał o zachowanie potocznego charakteru rozmów Sokratesa, unikając przy tym przesadnie archaicznej i ciężkiej składni. Dzięki temu lektura jest angażująca zarówno dla hobbystów, jak i osób zawodowo zajmujących się filozofią.
Czy dialogi Platona w tej edycji zawierają dodatkowe objaśnienia tekstu?
Tom ten posiada merytoryczne wstępy oraz przypisy, które wyjaśniają kontekst historyczny i kulturowy starożytnej Grecji. Komentarze pomagają zidentyfikować postacie historyczne biorące udział w dyskusjach oraz zrozumieć ówczesne realia społeczne Aten. Czytelnik otrzymuje niezbędne narzędzia do interpretacji terminologii filozoficznej, która bez wsparcia naukowego mogłaby być wieloznaczna. Taka struktura ułatwia samodzielne studiowanie dzieł Platona bez konieczności posiłkowania się zewnętrznymi opracowaniami.
Dla jakiej grupy odbiorców książka "Laches Charmides Lizys" nie będzie odpowiednim wyborem?
Lektura ta może być nużąca dla osób poszukujących gotowych rozwiązań lub prostej literatury o charakterze poradnikowym. Dialogi kończą się aporią, czyli stanem bezradności poznawczej, co wymaga od czytelnika dużej cierpliwości i gotowości do samodzielnej refleksji. Nie jest to pozycja dla odbiorców oczekujących dynamicznej akcji, gdyż cała treść opiera się wyłącznie na intelektualnej debacie. Publikacja wymaga pełnego skupienia, więc nie sprawdzi się jako lekka książka do czytania w pośpiechu.
Czy ta książka jest polecana jako materiał dydaktyczny dla studentów kierunków humanistycznych?
Tak, to wydanie stanowi standardowe źródło tekstowe wykorzystywane w programach nauczania filozofii oraz filologii klasycznej. Precyzyjne opracowanie merytoryczne pozwala na rzetelną analizę argumentacji sokratejskiej podczas zajęć akademickich i seminariów. Treść dialogów jest niezbędna do zrozumienia rozwoju wczesnej myśli Platona oraz metodologii poszukiwania definicji pojęć ogólnych. Solidna oprawa i przejrzysty układ tekstu sprawiają, że książka doskonale znosi intensywne użytkowanie podczas toku studiów.
