Koniec dzieciństwa

Nie czytam książek science fiction tak często jakbym chciała. Gdy zobaczyłam, że Wydawnictwo Rebis planuje wydać klasyki tego gatunku, stwierdziłam że to będzie idealna okazja aby w końcu przeczytać kilka dobrych pozycji sci-fi. Swoją przygodę z serią ,,Wehikuł czasu" rozpoczęłam od książki ,,Koniec dzieciństwa".

Nie słyszałam wcześniej o książce ,,Koniec dzieciństwa". Nazwisko sir Clarke'a kojarzyła mi się raczej z ,,Odyseją kosmiczną", z którą jeszcze nie miałam okazji się zapoznać. Po przeczytaniu wstępu, przestraszyłam się trochę tego, że książka została napisana w latach pięćdziesiątych i będę mieć trudności w czytaniu. Teraz, nie mam pojęcia skąd wziął się ten lęk, ponieważ styl autora tylko uprzyjemnia lekturę i prawie przez cały czas nie czuć, że historia ma już ponad sześćdziesiąt lat.

Książkę czyta się dosyć szybko i przyjemnie. Opisywana historia mnie zaciekawiła. Momentami podziwiałam autora za pomysł napisania tej książki. Jednak bywały momenty kiedy gubiłam się w czytaniu i potrzebowałam chwili, aby dopasować opisywany fragment do całej fabuły. Na szczęście, nie przeszkadzało mi to zbytnio w odbiorze całej książki i nie zniechęciłam się. Byłam zbyt ciekawa jak skończy się ta historia, aby taki szczegół mi przeszkodził. A zakończenie totalnie mnie zaskoczyło.

Arthur C. Clark należy do najwybitniejszych twórców literatury – z szeroko pojętego nurtu fantastyki. Na jego powieściach wychowały się pokolenia, a kolejne odkrywają jego dzieła na nowo. Wystarczy tu wspomnieć „Spotkanie z Ramą”, czy „2001 Odyseja kosmiczna”. Na podstawie tej ostatniej powstał słynny film. Bodajże jedyny, w którym dźwięk w kosmosie się nie rozchodzi. Tak powinno być, ale twórcy wiedzą lepiej. A wracając do pisarza - to ostatnio trafiłem na książkę, którą czytałem dawno temu. Dzięki nowego cyklowi wydawnictwa Rebis mamy okazję zapoznać się z najsłynniejszymi dziełami z gatunku science fiction. To nie tylko czyta rozrywka, ale i treści które skłaniają do przemyśleń.

O książce możemy dowiedzieć się że:

O losach Ziemi decydują wielkie mocarstwa, a ludzkość z napięciem śledzi wyścig programów kosmicznych USA i Rosji. Gdy jednak człowiek ma już ruszyć na podbój kosmosu, kosmos przybywa do niego – nad największymi miastami planety pojawiają się ogromne statki obcych. Po okresie niepewności i daremnych próbach oporu sytuacja wygląda obiecująco: przybysze jednoczą państwa, eliminują ubóstwo i przestępczość, zaprowadzają powszechny pokój. Większość populacji jest zadowolona. Tylko nieliczni już mają świadomość, że nadzorcy rodzaju ludzkiego muszą mieć jakiś cel. Pytanie tylko - jaki? I co to będzie oznaczać dla świata?

Czy ludzkość jest gotowa na to co przynieśli ze sobą Zwierzchnicy? Niezwykle ciekawy obraz świata, który wręcz tonie w dobrobycie, jednak cały czas ma się wrażenie, że coś jest nie tak…

Nie będę zbytnio wdawał się w szczegóły, ale kiedy po raz pierwszy czytałem tę książkę, zastanawiałem się, czy rzeczywiście autor mnie „zawiedzie” i puenta tego dzieła będzie przewidywalna. Tak nie jest, a ja zachęcam wszystkich do lektury. Można również spojrzeć na serial „V” z 1983 roku, który jest pewną adaptacją sytuacji z tej powieści.

PRZEMIANA LUDZKOŚCI

Drugą powieścią, którą Rebis prezentuje nam w swoim cyklu „Wehikuł czasu” jest „Koniec dzieciństwa”. Dzieło może nie tak znane, jak cykl „Odyseja kosmiczna” tego autora, ale równie warta poznania, co on. Bo to kolejny, imponujący trafnością swojej wizji tytuł, którego wpływ na opowieści science fiction widoczny jest po dziś dzień, a który – mimo ponad 65 lat, jakie upłynęły od dnia premiery – wciąż robi wielkie wrażenie. Większe niż współczesne hity tego typu.

Ludzkość chciała podbić kosmos, ale kosmos był szybszy. Gdy trwa wyścig zbrojeń między Stanami Zjednoczonymi a Rosją, nad największymi miastami naszej planety zawisają statki inwazyjne. Czyżby nastąpił koniec ludzkości? Napięcie i lęk narastają, opór okazuje się daremny, ale wkrótce ludzie odkrywają, że nie ma sensu walczyć z obcymi. Kosmici zaczynają wielką przemianę, jednoczą narody, eliminują wszystkie nękające ludzkość problemy, od głodu zaczynając, na wojnach skończywszy i zaczyna się nowa era. Utopia? Być może, jednak wciąż pozostaje jedno, kluczowe pytanie: jaki właściwie jest cel przybyszów?

Jak wiele powieści SF, tak i „Koniec dzieciństwa” zaczął się od opowiadania. Napisany w 1946 roku tekst zrodził się z fascynacji autora niezwykłymi zjawiskami – w które przestał z wiekiem wierzyć, znajdując jedynie same dowód na ich nieistnienie – i inspiracji „The Mightiest Machine” Johna W. Campbella Jr. (tego samego, którego opowiadanie „Kim jesteś?” stało się podwaliną filmu „Coś”). Szybko jednak tekst został częścią większej historii, która w ostatecznym kształcie pojawiła się jako niniejsza książka. Powieść przez lata przechodziła różne transformacje, jednak w wersji, w jakiej dostajemy ją teraz, poza pierwszym rozdziałem, wierna jest edycji z 1953 roku. Ale choć powieść powstała na długo przed podbojem srebrnego globu przez człowieka, jest rzeczą tak trafną w swoich przewidywaniach – także tych dotyczących lądowania na Marsie – że aż robi autentyczne wrażenie.

Ale wrażenie robi też właściwie każdy inny aspekt opowieści Clarke’a. Bo to kawał świetnie pomyślanej i równie znakomicie napisanej książki, która urzeka zarówno wątkami fantastycznymi, jak i tymi zupełnie przyziemnymi, obyczajowymi, które pozwalają nam identyfikować się z bohaterami i tym, co się dzieje. Wizja autora niezapomnianej „Odysei kosmicznej” (swoją drogą jej reżyser, Stanley Kubrick, chciał nakręcić także adaptację „Konica dzieciństwa”, jednak ze względu na prawa pozostające w innych rękach, nie miał takiej możliwości) jest przekonująca i porywająca. Ma w sobie spektakularności i epickość, pełna jest też świetnych pomysłów, a jej plastyczność i widowiskowość przemawiają do wyobraźni. Trudno nie skojarzyć niektórych scen z książki choćby z „Dniem niepodległości”, przede wszystkim jednak rzuca się w oczy to, jak pełnymi garściami – na granicy plagiatu – Grant Morrison czerpał z niej do swojego jakże cenionego komiksu „JLA: Nowy porządek świata”. A to tylko dwa z wielu przykładów.

Dlatego jeśli jeszcze nie znacie tego dzieła, koniecznie powinniście po nie sięgnąć. Jeśli lubicie fantastykę, to absolutne musicie-to-przeczytać, ale „Koniec dzieciństwa” to powieść, która ma szansę zachwycić czytelników niezależnie od ich literackich preferencji. Polecam gorąco i niecierpliwie czekam na kolejne pozycje z linii wydalniczej „Wehikuł czasu”, bo i dobór tytułów, i samo wydanie robią wielkie wrażenie.

"Człowiek nie jest już sam."

Cudowne powroty do klasyki gatunku, przywołujące miłe wspomnienia i nadające nowe ujęcia dziełom. Wizjonerskie idee, na spełnienie jednych wystarczy cierpliwie poczekać, natomiast inne zaskakują pospiesznym urzeczywistnieniem. Ukazanie aspektu nieograniczoności wyobraźni, frapujące szybowanie myśli człowieka, prawdopodobieństwo zaistnienia tego, co początkowo wydaje się nierealne.

Przyjemnie podąża się tropem przewidywań i przeczuć, ubranych w zajmującą, ale mało skomplikowaną intrygę i interesujący kolorystycznie klimat przyszłości. Wyłapujemy zbieżności ze współczesnością, dostrzegamy niepokojące rozwinięcie wcześniejszych obaw, lub z uśmiechem patrzymy na to, co wydawało się zwykłą zabawą w podróż w czasie, a przybrało znamiona powszedniości. Wyjątkowo lekka i przystępna narracja swobodnie ogniskuje na zawartych w książce przesłaniach, śmiało dokonujemy ciekawych interpretacji, pozostajemy z materiałem do refleksji. Niespiesznie, z niedopowiedzeniami i zawieszeniami akcji, angażując czytelnika, dając mu czas i przestrzeń na własne spostrzeżenia.

Powieść napisana w połowie lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, w powojennych latach, podczas wyścigu zbrojeń dwóch supermocarstw i zatrważającej groźby wybuchu nowego konfliktu militarnego. Przesiąknięta spojrzeniem na interakcje międzykontynentalne, ale w aspekcie atmosfery i skupienia uwagi, a nie uwzględniania w scenariuszu zdarzeń. Mało koncentruje się na technologii, choć na pewne smaczki trafimy, za to wspaniale skupia się na człowieku, jego wizji rozwoju, moralnych odniesieniach, znaczenia z punktu widzenia nieskończoności kosmosu. Zachwycają nieszablonowe rozwiązania fabularne, stawianie na szeroką perspektywę, intelektualne zataczanie kręgów, niekonwencjonalne zakończenie, tak dalekie od hollywoodzkich wzorców, że chociaż posępne i ostateczne, to w pełni doceniamy jego innowatorski kunszt.

Nagle flotą wielkich statków pojawiają się przybysze z kosmosu, z niewyobrażalnie potężną wiedzą i superinteligencją. Znana ludziom historia kończy się. Obcy jednoczą i cywilizują Ziemian, dają planetarną gwarancję pokoju i dobrobytu, ale nadszedł kres dotychczasowej niezależności. Zwierzchnicy wydają się wykazywać absolutną znajomością natury ludzkiej, sami zaś pozostają w cieniu tajemnic i enigmatycznych odpowiedzi. Ale czy wprowadzany latami Złoty Wiek jest faktycznie tym, co ludzkość potrzebuje najbardziej? Czy podnosząc znacząco standard życia i zmieniając hierarchię potrzeb Obcy nie ingerują w osobowość gatunku ludzkiego, jego pęd ku zdobywaniu wiedzy i poznawaniu wszechświata? Dlaczego mimo ogromnych wad i ułomności poprzedniego porządku świata następne pokolenia wciąż do niego tęsknią? Jaki jest prawdziwy cel przybyszów z kosmosu, czym się kierują i co zyskują? I na koniec, może jednak lepiej, abyśmy wciąż pozostali sami, gdyż "gwiazdy nie są dla człowieka"?

[Adres usunięty]

Koniec dzieciństwa zadebiutował blisko 70 lat temu, w 1953 roku i od tamtej pory motyw spotkania ludzkości z obcą cywilizacją był wykorzystywany przez dziesiątki pisarzy. W wizji Clarke'a przybywają w kluczowym momencie, zanim ludzkość sięgnęła gwiazd i zaprowadzają dobrobyt i pokój. Jednak przez pierwsze pięćdziesiąt lat nie ujawniają się, nie pokazują jak wyglądają, a jedyną osobą, która z nimi rozmawia jest sekretarz generalny ONZ Rikki Stormgren. Dzięki niemu mamy okazję zobaczyć jak Zwierzchnicy widzą ludzi i co zamierzają wobec nich, ale praktycznie do samego końca nie wiadomo jaki jest prawdziwy cel ich działania. Akcja książki biegnie nieśpiesznie i autor pokazuje różne zachowania ludzi na przybycie obcych i jak to się zmienia z czasem. Po blisko 70 latach książka wciąż się broni, a wizja i poruszane w niej problemy są wciąż jak najbardziej aktualne. Finał zaś okazuje się niezwykle intrygujący i ciekawy, co utwierdziło mnie w przekonaniu, że jest to klasyka, którą każdy czytelnik fantastyki powinien znać.

Książka powstała w zasadzie tuż po II Wojnie Światowej, więc na całym świecie echa tego konfliktu były wciąż bardzo świeże. Stąd w Końcu dzieciństwa przybywają obcy, którzy kończą wszelkie konflikty, zaprowadzają powszechny pokój, dobrobyt oraz jednoczą wszystkie państwa. Wydawać by się mogło, że to idylla, i że do tego właśnie powinna dążyć ludzkość, ale prawda okazuje się zupełnie inna. Zwierzchnicy rozwiązują wszystkie problemy, ale jednocześnie tracimy to, co czyni nas wyjątkowymi. Pojęcie dobra i zła przestaje istnieć, za sprawą powszechnego dobrobytu nikt już nie musi pracować, naukowcy widząc przepaść między ziemską technologią, a przybyszy z kosmosu, szybko zaprzestają jakichkolwiek badań. Natomiast religie świata nie wytrzymały próby, kiedy Zwierzchnicy dali ludziom możliwość prześledzenia dowolnego wydarzenia do kilku tysięcy lat wstecz i zobaczenia początków własnej wiary. Po Złotej Erze nastąpiła stagnacja, nie ma motywacji do działania, nie ma celów do zrealizowania, lecz to co przyjdzie później diametralnie zmieni ludzkość na zawsze...

Okładkę Końca dzieciństwa, jak również pozostałych trzech tomów, stworzył Igor Morski i stanowią one połączenie Photoshopowej fotomanipulacji z grafiką 3D. Od samego początku wzbudziły one gorące dyskusje i były krytykowane, że wyglądają jak okładki książek z lat 80-tych. Początkowo również nie do końca byłem przekonany do tych okładek, ale po jakimś czasie stwierdziłem, że jednak mają one coś w sobie. Nie są zbyt rzucające się w oczy, ale jednocześnie pokazują ważny motyw występujący w danej książce np. w Końcu dzieciństwa są to statki obcych wiszące nad miastami. Poza tym na żywo okładki prezentują się zdecydowanie lepiej aniżeli na komputerze, szczególnie w połączeniu z twardą oprawą i z białymi grzbietami.

Koniec dzieciństwa to jeden z pierwszych tytułów nowej serii Wehikuł czasu od wydawnictwa Rebis. Książka Clarke'a opisuje spotkanie ludzkości z obcą cywilizacją, która zaprowadza pokój i powszechny dobrobyt na Ziemi, ale ma w tym swój ukryty cel, który zmieni ludzkość na zawsze. Polecam!

Za możliwość przeczytania książki serdecznie dziękuję Wydawnictwu Rebis!

[Adres usunięty]