Gdzie dawniej śpiewał ptak

Nie jest to książka łatwa. Trzeba się naprawdę skupić i odpowiednio poświęcić jej pewną dawkę czasu, aby nie pogubić się w skomplikowanych relacjach czy przeskokach w narracji. Trzeba wiedzieć, w którym momencie historii obecnie się znajdujemy, co doprowadziło do danych wydarzeń, których aktualnie świadkami jesteśmy, trzeba się orientować w imionach poszczególnych bohaterów oraz w ich pochodzeniu. Kate Wilhelm stworzyła opowieść rozbudowaną, perspektywiczną i mocno angażującą czytelnika. Akcja rozgrywa się na przestrzeni wielu lat, a każde pokolenie zmaga się z typowymi problemami egzystencjalnymi, wręcz panuje tutaj mocno filozoficzne zastanawianie się nad istotą życia i człowieczeństwem.

Bookeaterreality

Kilka miesięcy temu zaczęłam swoją przygodę z cyklem wydawniczym pod tytułem „Wehikuł czasu”. Dzięki niemu poznałam już kilkanaście dobrych książek z gatunku fantastyki naukowej. Kilka z nich było moimi perełkami. Nic więc dziwnego, że zawsze wyczekuję kolejnych pozycji należących do tej serii i z wielką chęcią szybko się za nie zabieram. Tym razem miałam okazję sięgnąć po książkę pod tytułem „Gdzie dawniej śpiewał ptak”.

Książka „Gdzie dawniej śpiewał ptak” to pierwsza książka w serii „Wehikuł czasu” napisana przez kobietę. Już zaczęłam się zastanawiać czy płeć piękna nie napisała żadnej książki, którą można uznać za klasyk sci-fi, gdy ukazała się ona. Książkę już od pierwszych stron czytało mi się dobrze. Zaciekawiła mnie historia i to, że pojawiły się w niej klony. Pani Wilhelm stworzyła ciekawą wizję świata, w której rozwijają się i żyją klony. Gdy myślę o klonach pojawiających się w naszym świecie, to moje wyobrażenia są inne niż te o których przeczytałam w książce „Gdzie dawniej śpiewał ptak”. Z wielką przyjemnością czytałam o tej innej wizji od mojej.

„Gdzie dawniej śpiewał ptak” to bardzo dobra książka science fiction. Spodobała mi się już od pierwszych stron, a wizja świata, w którym żyją klony zaskakiwała mnie prawie co stronę. Czytałam tę książkę z wielkim zainteresowaniem i ciągłym pytaniem w głowie o to czym mnie jeszcze autorka zaskoczy. Jestem zadowolona z lektury i z chęcią przeczytałabym jeszcze jakąś pozycję, która opisuje świat z klonami.

"Ja jestem jeden. Jestem jednostką! J e s t e m j e d e n!"

Fantastyka, z jaką lubię mieć do czynienia, śmiałe myśli wybiegające daleko w przyszłość, pomysłowe i błyskotliwe. Nie koncentruje się na szczegółowych technicznych aspektach technologii, a na zrozumieniu diametralnych zmian psychiki człowieka w wyniku wyimaginowanej ewolucji. Ujęcia z pozycji jednostki, grupy, gatunku, społeczeństwa i cywilizacji, dają wrażenie komplementarności. Kate Wilhelm napisała tę książkę w latach siedemdziesiątych, wtedy była to mega frapująca wizja, ale i dziś potrafi skłonić do rozważań. Zagadnienia z dziedziny klonowania człowieka, tworzenia identycznych genetycznie kopii, nadal obracają się w sferze osobliwości, niedowierzania i kontrowersji.

Autorka poszybowała wyobraźnią w obszary interesujące z biologicznego punktu widzenia, zbliżające do pierwotnych instynktów człowieka, wizjonerskie w ujęciu socjologicznym, nasączone dylematami moralnymi. Ciekawie rozwinęła aspekty łączące się z wolnością, samostanowieniem, samotnością, życiową mądrością i dziedzictwem kulturowym. Na kilka perspektyw patrzy się w przyjemnie zaskakujący sposób, prowadzą myśli rozległymi frapującymi ścieżkami, inne potwierdzają wysuwane przez naukowców przypuszczenia dotyczące zachowań gatunku ludzkiego postawionego w ekstremalnej sytuacji przetrwania, zaś pozostałe zgrabnie ubarwiają fabułę wypełniając powieściową przestrzeń materiałem do dalszych rozważań.

Książka składa się z trzech części stanowiących całość a zarazem odrębne jednostki. Widzimy jak lekkomyślną eksploatacją dóbr naturalnych człowiek przyczynił się do zniszczenia planety, dającej przyjazne miejsce i dogodne warunki do życia, jak ingerował w jej powierzchnię skrajnie zanieczyszczając atmosferę, dopuszczając do skażenia nuklearnego, doprowadzając do zmian klimatu na masową skalę. Naruszenie równowagi ekologicznej wystawiło mieszkańców Ziemi na klęski żywiołowe, wymarcie rolnictwa, w konsekwencji brak żywności i groźbę całkowitego wymarcia. Bezpłodność to już nie choroba cywilizacji, ale spełniająca się koszmarna wizja wyginięcia gatunku człowieka. Jedynym szansą ratunku wydaje się klonowanie ocalałych kobiet i mężczyzn, badania nad genetyką płodności w kolejnych wersjach powieleń pozornych pokoleń.

Rodzina Sumnerów, dysponująca ogromnymi zasobami finansowymi, podejmuje się tego mało realnego wyzwania. Lokuje ogromne środki w centrum badawczo-szpitalne i zaplecze mieszkalne. Przeprowadzane pod presją czasu eksperymenty oprócz satysfakcji sukcesu przynoszą również niespodziewane niekorzystne obroty spraw. Historia rozwija się według intrygującego scenariusza zdarzeń, zataczania pętlę wokół cyklu powstawania gatunku, rozwoju z uwzględnieniem kolejnych szczebli samostanowienia i kultury, destrukcyjnych sił i destabilizujących systemów, aż do osiągnięcia martwego punktu, a następnie powrotu do początku. Książka sprawdziła się jako przyjemny relaks z refleksyjnymi odniesieniami, przyjemnie wypełniła wieczór czytelniczy.

[Adres usunięty]

Gdzie dawniej śpiewał ptak jest to krótka, ale treściwa książka, napisana prostym i nieskomplikowanym językiem, którą można przeczytać w dwa wieczory. Powieść została podzielona na trzy części, z czego każda ma innego narratora, co było bardzo dobrym zabiegiem i pozwoliło zobaczyć jak zmieniają się ludzie w miarę upływu czasu - ich postrzeganie świata i cele. Całościowo pokazuje to również wszystkie etapy eksperymentu - od gromadzenia środków, przez budowę ośrodka naukowego i pierwsze klonowania, aż po jego zakończenie. Te ostatnie szczególnie daje do myślenia i nie pozostawia człowieka takiego samego jak przed lekturą.

Kate Wilhelm oszczędnie i bez używania specjalistycznych zwrotów opisuje [Adres usunięty] proces klonowania, co się dzieje w kolejnych pokoleniach klonów, czy jakie pojawiają się po drodze problemy. Nie wynika to bynajmniej z niewiedzy autorki, ale z chęci uczynienia opisywanej treści dostępnej dla każdego, a nie tylko dla fanów hard science fiction. Nie ma zatem obaw, że nie zrozumiemy jakiś naukowych terminów związanych z klonowaniem, bo ich tutaj zwyczajnie nie ma. Z tego powodu książkę czyta się szybko i lekko, a poruszane problemy i dylematy bohaterów tym bardziej do nas przemawiają.

Autorka zastosowała również odmienne podejście do pisania powieści post-apokaliptycznej niż można byłoby tego się podziewać. Cała otoczka zniszczonego świata jest widoczna jedynie momentami i stanowi tylko tło dla wydarzeń, a nie najważniejszy aspekt. Nie mamy zatem opisów desperackich prób przeżycia, ani przemierzania zniszczonego świata w poszukiwaniu jedzenia, czy lekarstw. Fabuła koncentruje się bowiem głównie na dolinie i eksperymentach z klonami, które mają zapewnić przetrwanie gatunku ludzkiego. Dopiero z czasem poznajemy zniszczony świat nieco lepiej. Również bohaterowie są wykreowani dość oszczędnie i trudno powiedzieć byśmy ich dobrze poznali. Jednak ma to swój cel - pozwala skupić się na interakcjach obyczajowych między ludźmi i wizji przyszłości, jaką Kate Wilhelm prezentuje.

Gdzie dawniej śpiewał ptak to kolejny interesujący i niezwykle wartościowy tytuł w serii Wehikuł czasu od Wydawnictwa Rebis. Kate Wilhelm prezentuje tutaj post-apokaliptyczną wizję, w której o przetrwaniu ludzkości zadecyduje klonowanie.

„Wehikuł czasu” to nowa seria książek, w której Wydawnictwo Rebis prezentuje klasyczne już powieści z gatunku science fiction. W tej serii ukazały się już „Drzwi do lata”, „Gwiazdy moim przeznaczeniem”, czy „Koniec dzieciństwa”. Jedną z nowszych pozycji jest „Gdzie dawniej śpiewał ptak”. Kate Wilhelm – autorka tej powieści – to laureatka najważniejszych nagród SF w tym Nebula i Hugo.

O samej powieści możemy przeczytać, że:

Świat znalazł się na krawędzi — gwałtowne zmiany w przyrodzie, choroby o zasięgu globalnym, konflikt nuklearny i powszechna bezpłodność zagrażają istnieniu gatunku ludzkiego. Bogata rodzina Sumnerów postanawia walczyć o przetrwanie, tworząc w Appalachach odizolowany ośrodek naukowy. Nadzieję na ratunek widzi w klonowaniu ludzi, ale po kilku pokoleniach planuje wrócić do naturalnych metod prokreacji. Gdy dojrzewają pierwsze klony, zaczynają się pojawiać poważne problemy. Eksperyment z wolna wymyka się spod kontroli…

Zdecydowanie jedna z najlepszych książek poruszających temat klonowania. Ale też świetne postapo, w klimatach ekologicznych, które niejednego zapewne skłoni do przemyśleń. Świetnie napisana, choć może się wydawać prosta, jednak to atut, nie wada. Polecam zatem.