Forrest Gump

Forrest Gump - człowiek, którego chyba nikomu, kto choć trochę ma rozeznanie w książkowo-filmowym światku, przedstawiać nie trzeba. Nazwijmy go prosto z mostu, brutalnie, tak zresztą jak mówi sam o sobie - idiota. Niegroźny fajtłapa, o niziutkim IQ i wysokim wzroście, z dużym ciałem i małym mózgiem, z szybkimi nogami i wolnym rozumowaniem, z wielką siłą i jeszcze większym sercem.

Historię Forresta poznajemy z jego własnych ust. Ta książka to autobiografia, pisana w pierwszej osobie, językiem prostym, komicznym, zawierającym poprzekręcane słowa i interpunkcyjne braki. Jak się to czyta? Świetnie! Szybko, lekko, swojsko, z uśmiechem na ustach i oczywiście z wielkim zainteresowaniem.

Załóżmy, że tej książki nie napisał Winston Groom, lecz właśnie faktycznie gdzieś tam sobie żyjący Forrest Gump (takich forrestów zapewne na świecie jest w bród). Co chciał nam przekazać? Jak dla mnie ten przekaz jest jasny jak słońce - że życie każdego z nas może być ciekawe, wartościowe, warte uwagi i warte opisania. I że każdy z nas jest inny, ale tak samo ważny, niezależnie od statusu majątkowego czy poziomu IQ. I że aby żyć szczęśliwie, wystarczy zawsze "chcieć dobrze", mieć marzenia i próbować je spełniać. "Żaden ze mnie orzeł, fakt, ale nie jestem tak głupi jak się ludziom zdaje, bo to co oni widzą nijak się ma do tego co się telepie w mojej łepetynie" - tak mówi Forrest, być może w tym jednym zdaniu zawierając sedno ludzkiego indywidualizmu i jednocześnie braku naszego zrozumienia dla siebie nawzajem.

Idiota futbolowym mistrzem; idiota sławnym zapaśnikiem; idiota szachowym wirtuozem; idiota kosmonautą; idiota milionerem. Jak ten szereg ponadprzeciętnych sukcesów ma się do poniżejprzeciętnego ilorazu inteligencji? "Może jestem idiota, ale zawsze chciałem dobrze" - czyżby to była recepta na szczęście i sukces w życiu? Zawsze chcieć dobrze? Być może tak. Książki Grooma nie traktujmy jednak jako modelu egzystencji. Wszak gdybyśmy wszyscy byli forrestami... Skłońmy się jednak po tej lekturze do pewnych refleksji. Czy aby w codziennym pędzie życia, w codziennej pogoni za pieniądzem, za ambicjami, za górnolotnym ideami, zbyt często nie zapominamy o sprawach prostych, przyziemnych? Czy jest tu jeszcze miejsce na prawdziwą miłość? Na przyjaźń? Czy zdajemy sobie sprawę, że szale na wadze ludzkich marzeń mogą się zrównoważyć, gdy na jednej z nich położymy willę z basenem, a na drugiej spokój ducha i ostatnie pięć dolarów w kieszeni?

Przemyślcie to.

I pamiętajcie, że podczas gdy my szukając Świętego Graala pędzimy na złamanie karku, tuż obok stoi ktoś, komu po prostu "chce się siku". Szanujmy go i zrozummy. I nie myślmy sobie, że jego pragnienia i potrzeby są choć trochę mniej ważne niż nasze.

"Powiem wam jedno: bycie idiotem to nie pudełko czekoladek. Ludzie śmieją się, nerwują, poszturchują. Teraz gadają, że trzeba być miłym dla zapóźnionych, ale powiem wam tyle – nie zawsze jest tak. (…) Może i blisko mi do debila, czy nawet imbecyla, ale po cichu nazywam siebie półgłówkiem, ale nie idiotem, bo jak ludzie mówią o idiocie, zaraz myślą o tych mongolskich idiotach, co to oczy mają tak blisko, że wyglądają jak Chińczyki, ciągle się ślinią i bawią sami ze sobą."

Forresta Gumpa nie trzeba chyba nikomu przedstawiać. To miły głuptas z IQ 75, którego zna pewnie każdy, a jeśli nie zna, to pewnie po prostu gdzieś o nim słyszał. A wszystko za sprawą sentymentalnej epopei w reżyserii Roberta Zemeckisa i wrażliwemu aktorstwu Toma Hanksa, który za główną rolę w tym filmie - dostał drugiego Oscara dla najlepszego aktora w ciągu zaledwie dwóch lat! To chyba o czymś świadczy. A świadczy przede wszystkim o tym, że scenariusz filmu musiał mieć solidne podwaliny. I tak w istocie było. To poruszające studium postaci, uczciwego i niewinnego człowieka, a zarazem spełnienie motywu amerykańskiego snu - to tak naprawdę adaptacja powieści Winstona Grooma, której warto dać szansę.

Treścią fabuły są losy Forresta Gumpa, człowieka z wrodzoną łagodną odmianą autyzmu, który na skutek licznych zbiegów okoliczności i darów losu bierze udział w najważniejszych wydarzeniach swej epoki.

Forrest Gump to wyjątkowy bohater, przede wszystkim dlatego, że ma świadomość swoich ułomności i w żaden sposób nie jest przez to zgorzkniały - wręcz przeciwnie. Charakteryzuje go niewyobrażalna wręcz prostota i dobroć. Bo Forrest kieruje się w życiu prostymi odruchami takimi jak ofiarność, czy otwartość - nie zważając przy tym na niebezpieczeństwa i oczywiście konsekwencje. Jego myśli są dość dziecinne, ale pozwalają mu dostrzec to co nieoczywiste dla "już dorosłych". Bo Forrest ma po prostu niezwykłą i typową dla najmłodszych cechę - przyjmowania życia takim, jakie jest, bez nadmiernego komplikowania sytuacji. Myślę, że swoim zachowaniem uczy nas spontaniczności i bezinteresownej miłości, o którą niestety coraz trudniej...

Do ważniejszych motywów książki należą przede wszystkim liczne odniesienia do historii Stanów Zjednoczonych, w których to Forrest Gump często bierze udział - niejednokrotnie przyczyniając się do sukcesów, zarówno swoich, grupy, jak i poszczególnych jednostek. Jego perypetie są dość zabawne, trzeba jednak nastawić się na nieco dziwny i dość specyficzny język, bowiem pierwszoosobowa narracja Gump'a, a raczej - jego monolog - jest dość zwichrowany. W treści pojawia się wiele przekształceń, błędów stylistycznych i cała masa słowotwórstwa, która paradoksalnie podnosi rangę utworu i dodaje całej fabule niezaprzeczalny urok :) Gwarantuję, że nie raz się uśmiejecie, ale też wzruszycie, bo Gump opowiada historię swojego życia bardzo swobodnie, zupełnie jakby zwierzał się przyjacielowi, a ma o czym mówić, bo życie Gumpa obfituje w wiele słodko-gorzkich momentów, z którymi bohater radzi sobie na swój własny dobroduszny, niewinny i niezwykle szczery sposób. Nie da się nie podziwiać jego siły, czy determinacji w dążeniu do celu oraz - co może dziwnie zabrzmi - mądrości. Bo Forrest, w tej swojej głupocie, jest jednak niesamowicie sensowny i ujmujący.

"No i co? Mogę być idiotem, ale przecież przez cały czas chciałem dobrze, a marzenia to marzenia, nie? Co tam jeszcze będzie, to zawsze mogę popatrzeć w tył i powiedzieć: przynajmniej nie było nudno. Czy nie mam racji?"

Ostatecznie finał powieści można interpretować na różne sposoby, ale dosłownie cała ta książka jest jak jedno wielkie pudełko czekoladek: nieprzewidywana, słodka, i chwilami gorzka. I mimo, że może film jest lepszy, to książka jest jego świetnym uzupełnieniem i z pewnością warto dać jej szansę, bo po pierwsze - nie ma w niej miejsca na nudę, a po drugie - gwarantuje nie tylko doskonałą rozrywkę, ale też lekcję życia i pokory. No i po trzecie: jestem przekonana, że to jedna z tych książek, do których się wraca i to po kilka razy, nie tylko po złote myśli, ale też dla tej nieco satyrycznie uchwyconej rzeczywistości. Polecam, zwłaszcza w tym cudnym wydaniu Wydawnictwa Zysk i S-ka.

________________________________

źródło recenzji:

[Adres usunięty]

Po kilkudziesięciu latach od premiery filmu, wreszcie nadarzyła się okazja, żeby poznać pierwowzór jednej z najpiękniejszych historii o człowieku.

Forrest ma niski iloraz inteligencji, przez co powszechnie uważany jest za idiotę. Dzieci się z niego śmieją, nauczyciele odsyłają do szkoły specjalnej. Dopiero przypadek sprawia, że inni odkrywają drzemiące w jego wnętrzu talenty. Najpierw sportowy, potem matematyczny, nie brak mu również szczęścia do ludzi i popadania w tarapaty, stąd jego życiorys staje się nagle barwny i burzliwy.

Winston Groom stworzył bohatera, który dla mnie zawsze będzie nosił twarz Toma Hanksa. Filmowe naleciałości wyraźnie odbijały swoje piętno na książce. Różnica między jednym a drugim jest ogromna, ale choć większe wrażenie zrobił na mnie film, książką też czuję się zauroczona. Już sam język Gumpa zasługuje na uwagę. Jego uproszczenia i przekręcenia stanowią znaczną część jego osobowości, mimo to uroku i zdolność wyciągania wniosków mu też nie odmówię.

Forrest Gump to osobowość kultury, postać przez pryzmat której doskonale widać, jak można sterować światem. Z idioty da się zrobić milionera, a prostego chłopaka wykorzystać do niecnych celów.

Zaskakująca i mądra. Dobrze, że jest ciąg dalszy.