Historia trzech mężczyzn, którzy zapisali się w dziejach Czechosłowacji jako zdrajcy. Ich działalność podczas II wojny światowej przyczyniła się do wielu tragedii.
"Krawiec, żandarm i spadochroniarz. Trzy opowieści o czeskich kolaborantach" to mocny dokument o ludziach, którzy wybrali współpracę z wrogiem.
Każdy z nich wspierał działania III Rzeszy na terenie Czech i Moraw. Mało kto podejrzewał ich o czyny, które doprowadziły do śmierci wielu. Krawiec Buhuslav Bušta, żandarm Oskar Felkl i spadochroniarz z wyboru Karel Čurda - kolaboranci, konfidenci, zdrajcy.
Bez żadnych skrupułów donosili na wszystkich podejrzanych o działalność przeciwko III Rzeszy. To przez nich do więzień i obozów trafiali ich sąsiedzi, znajomi, osoby, które udzieliły im pomocy czy członkowie ruchu oporu. W nagrodę otrzymywali pieniądze, mieszkania lub przedmioty, które wcześniej były własnością tych, których zdradzili.
Zdarzało się też, że przyjmowali zapłatę w postaci paczki papierosów lub butelki alkoholu. Taką cenę miało dla nich życie ludzi, którzy stali się ofiarami krwawych rządów nazistów. Po wojnie cała trójka ukrywała się, chcąc uniknąć kary. Kiedy ich schwytano, nie próbowali nawet się bronić. Bušta, Felkl i Čurda za nic nie przepraszali ani nie okazywali skruchy.
Opinie o książce
Licząca sobie ponad dwieście stron książka wybrzmiewa raczej jako eksperyment niż jako samodzielne dzieło. Jest to jednak eksperyment mocny i istotny. Tak, tacy też byliśmy.
Aleš Palán, Aktuálně.cz
Przy lekturze opowiadań dokumentalnych Miloša Doležala mogą nam się przypomnieć nie tylko obserwacje Hannah Arendt, ale także eksperymenty psychologów Stanleya Milgrama i Philipa Zimbarda. Być może każdy z nas może się stać zdrajcą albo bohaterem, wszystko zależy przede wszystkim od okoliczności. Cmentarz w dzielnicy Ďáblice (Praga) mógłby nam o tym wiele opowiedzieć.
Novinky.cz
Doležalowi chodzi o sprawiedliwość i o zasklepienie się pęknięć w naszej pamięci historycznej.
Jan Lukavec, "Respekt"
W swojej nowej książce pisarz i publicysta Miloš Doležal spojrzał „w oczy” kilku czeskim donosicielom z czasów II wojny światowej.
Daniel Mukner, art.ceskatelevize.cz
O autorze
Autor tej książki, wybitny czeski pisarz, poeta i dziennikarz, Miloš Doležal, unika w niej osądzania ludzi i historii. Jego celem są raczej próby zrozumienia, dlaczego normalne osoby w wojennych okolicznościach zaczęły kierować się takimi, a nie innymi motywami? Co tak naprawdę przyniosła im współpraca z wrogiem? Jakie skutki przyniosła? Na te pytania każdy musi odpowiedzieć sobie sam.
Miloš Doležal jest także autorem takich książek, jak "Gmina", "Jakby nam już dzisiaj przyszło umrzeć", "Jazda na szkle po oszczanym zboczu".
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii ii wojna światowa lub z serii Historiai
Czy historie opisane w tej książce są oparte na faktach?
Tak, publikacja jest literaturą faktu opartą na rzetelnych badaniach archiwalnych oraz zeznaniach świadków. Autor szczegółowo analizuje losy trzech konkretnych kolaborantów, wykorzystując autentyczne dokumenty z okresu II wojny światowej. Czytelnik otrzymuje wgląd w rzeczywiste procesy i motywacje osób współpracujących z III Rzeszą na terenie Czech i Moraw. Jest to pozycja o charakterze dokumentalnym, która unika fikcji literackiej na rzecz surowej prawdy historycznej.
Jakie postawy moralne analizuje książka "Krawiec, żandarm i spadochroniarz"?
Książka skupia się na głębokiej analizie psychologicznej zdrady, konformizmu oraz ludzkich zachowań w sytuacjach granicznych. Miloš Doležal przygląda się postaciom krawca, żandarma i spadochroniarza, aby zrozumieć, co skłoniło ich do wydawania sąsiadów i przyjaciół. Autor świadomie unika formułowania gotowych wyroków, pozostawiając ocenę etyczną czytelnikowi na podstawie przedstawionych dowodów. Treść zmusza do bolesnej refleksji nad tym, jak łatwo granica między lojalnością a podłością ulega zatarciu w warunkach okupacji.
Czy do zrozumienia treści wymagana jest szeroka wiedza o historii Czech?
Lektura nie wymaga od czytelnika specjalistycznej wiedzy historycznej, ponieważ autor klarownie nakreśla tło polityczne tamtego okresu. Wszystkie kluczowe postacie oraz specyficzne realia Protektoratu Czech i Moraw są wyjaśnione w sposób przystępny dla szerokiego grona odbiorców. Narracja prowadzona jest w formie dziennikarskiego śledztwa, co znacznie ułatwia śledzenie skomplikowanych powiązań między bohaterami a okupantem. Książka stanowi doskonałe wprowadzenie do mniej znanych, mrocznych aspektów wojny u naszych południowych sąsiadów.
Dla kogo ta publikacja może okazać się zbyt trudna lub nieodpowiednia?
Książka nie jest polecana osobom szukającym lekkiej beletrystyki wojennej lub sensacyjnej akcji pozbawionej pogłębionej analizy. Ze względu na poruszaną tematykę krwawych skutków donosicielstwa i brak skruchy u opisywanych postaci, treść jest emocjonalnie obciążająca i wymagająca. Czytelnicy oczekujący jednoznacznego, czarno-białego podziału na dobro i zło mogą czuć się zagubieni w obliczu obiektywnego tonu autora. Nie jest to również pozycja dla osób unikających szczegółowych opisów archiwalnych oraz analizy dokumentacji sądowej.
W jakim stylu napisane są te trzy opowieści o czeskich kolaborantach?
Miloš Doležal posługuje się stylem reportażu dokumentalnego, łącząc poetycką wrażliwość z surowością faktów historycznych. Każda z trzech historii jest precyzyjnym studium przypadku, które czyta się jak połączenie kryminału historycznego z esejem socjologicznym. Autor wykorzystuje swoje bogate doświadczenie dziennikarskie, by nadać narracji dynamiczne tempo, zachowując przy tym naukowy rygor źródłowy. Dzięki temu tekst jest niezwykle angażujący i pozwala niemalże stanąć twarzą w twarz z opisywanymi postaciami.
