Kontakt

Film „Kontakt”, z Jodie Foster w głównej roli, zaliczany jest do klasyki science-fiction, podobnie, jak pierwowzór, czyli powieść autorstwa Carla Sagana o tym samym tytule. Pewnie część osób teraz się skrzywi i powie, że się nie znam, ale ja nigdy za tym filmem nie przepadałam. Jednak ekranizacja to nie książka, więc zdecydowałam się ją przeczytać. I odkryłam, czego mi brakowało – energii. Ci co znają tę powieść pewnie się zaśmieją, bo nie jest zbyt wartka, ale to nie o tempo akcji chodzi, a o energię głównej bohaterki. Ależ to inteligentna i zadziorna babka z pasją, a tego w kreacji Jodie Foster nie dostrzegłam (wybaczcie fani filmu). Dlatego dzisiaj będę was właśnie do przeczytania „Kontaktu” zachęcać. A może macie już wyrobioną opinię?

Przypomnijmy sobie, o czym, jest ta książka. Doktor Eleanor Arroway nasłuchuje, ale nie jest szpiegiem. Badaczka szuka pozaziemskiej cywilizacji. Próbuje wyłapać sygnały, które takowa mogłaby generować. „Jest tam jednak tak wiele miejsc do sprawdzenia i takie mnóstwo częstotliwości, na jakich obce cywilizacje mogą nadawać, że wymagany jest systematyczny i cierpliwy program obserwacyjny”[1]. Batalią będzie stworzenie go, bo czy poszukiwanie kosmitów to nauka, czy paranauka. A samo przeszukiwanie nieba wydaje się szukaniem igły w stogu siana. Jednak Eleanor coś odbiera. Głupi żart, przesłanie od boga, a może wiadomość od obcej cywilizacji? Sygnał jest początkiem lawiny. Lawiny pracy polegającej na rozkodowaniu go, ale też lawiny reakcji społecznych, spekulacji, negocjacji (bo powieść przypada na czas rywalizacji USA z ZSRR). Co wniesie on w życie Ziemian?

Czego możecie się spodziewać po „Kontakcie”? Carl Sagan to astronom i popularyzator nauki – zapamiętajcie, bo zaważyło to na charakterze powieści. Po drugie, akcja rozgrywa się między pracownikami naukowymi. Tak, informacji teoretycznych jest sporo. Będę szczera, zrozumiałam je połowicznie, ale to mi wystarczyło, żeby śledzić fabułę. Co jakiś czas autor „wpuszcza” bohatera, któremu też trzeba teorię wytłumaczyć, więc nie czułam się samotna. Do tego Carl Sagan nieźle przełamuje te – skądinąd nieco nużące dla laika – fragmenty. Można powiedzieć, że przeplata rozdziały o charakterze naukowym trochę luźniejszymi np. dokładnie przedstawia nam jakąś postać. Mnie chyba najbardziej spodobały się właśnie kreacje bohaterów, a szczególnie Eleanor. Energia, jaka z niej bije zaraża czytelnika chęcią poznania. Inspirują mnie takie postacie, dają paliwo potrzebne do działa. Za „łagodniejsze” fragmenty można uznać też opisy skutków odebrania sygnału – zachowania, decyzje naukowców, polityków, kaznodziejów (tak wątek religijny też się pojawia), a także zwykłych obywateli. Nie ma się co dziwić, kwestia przybyszów z kosmosu pobudza wyobraźnię.

Mimochodem już wspomniałam, że akcja powieści nie jest szczególnie wartka, ale mi to nie przeszkadzało. Carl Sagan zadał wiele ciekawych pytań i na nie odpowiedział. W „Kontakcie” znajdziemy rozważania na przeróżne kwestie, niekoniecznie związane bezpośrednio z astronomią. Wiadomość od obcych prowokuje „odkrycie się” człowieka. Zatrzymanie się w niektórych miejscach i zastanowienie się, jak ja to widzę, było świetnym ćwiczeniem intelektualnym, ale też sposobem na uporządkowanie swoich poglądów.

„Kontakt” jest jedną z tych powieść, którym trzeba dać czas. Dokładnie przeczytać każdy akapit i go przemyśleć. Może nie brzmi to zbyt zachęcająco, ale takie książki się piękne odwdzięczają. One nie umykają z głowy, tylko zostają z nami i generują wnioski. Pewnie będziemy musieli trochę przymknąć oko na rozwój technologiczny, jaki zaprezentował nam tu Carl Sagan. Książka pierwszy raz została opublikowana w 1985 roku i... Ujmę to tak, znajdziemy i mniej, i bardziej trafne pomysły. Niemniej biorę to wszystko „na klatę”, bo autor okazał się propagatorem nauki z prawdziwego zdarzenia. Powieść, którą napisał, bawi, uczy i rozwija.

[1] Carl Sagan, „Kontakt”, przeł. Mirosław P. Jabłoński, wyd. Zysk i s-ka, Poznań 2023, s. 57.

Od jakiegoś czasu złożyło się tak, że wróciłam do sci-fi i fantastyki po długiej przerwie. Wiele lat zaczytywałam się w tego typu książkach, a później przyszedł czas na kryminały i thrillery, w których przepadłam zupełnie. Teraz chętnie przeplatam, zwłaszcza klasyką i z przyjemnością wpadam w wiry kosmicznych czy post apokaliptycznych światów. "Kontakt" to jedna z tych dotyczących właśnie kosmosu, a właściwie to kontaktu z obcymi, pozaziemskimi cywilizacjami.

Poznajemy Eleanor, pracującą w centrum radioteleskopów. Pewnego dnia obiera ona wiadomość pochodzącą od obcych. Oczywiście, nikt jej nie wierzy, ale na szczęście nie jest to jedyna próba kontaktu i szybko wszyscy zaczynają być zafascynowani tym, że ktoś, z odległej o dwadzieścia sześć lat świetlnych cywilizacji chce poznać nas, Ziemian. Tylko jak to zrobić? A no, rzekomi obcy przesyłają zakodowaną wiadomość, w której jest zawarta instrukcja budowy statku, którym można do nich dotrzeć. Jak to na Ziemi, największe mocarstwa zaczynają wyścig o to kto szybciej zbuduje taką maszynę i kto zrobi to lepiej... tylko czy aby na pewno w ogóle to wszystko jest dobrym pomysłem? Zmienić się może wszystko, a przecież wcale nie muszą mieć dobrych zamiarów...

Tę książkę okrzyknięto jako jedną z najlepiej napisanych powieści sci-fi wszechczasów. Faktycznie trzeba przyznać, że jest świetna i nie da się od niej oderwać. Mało tego, jest tak aktualna, że gdyby to się wydarzyło obecnie, prawdopodobnie przebiegłoby dokładnie tam samo, w zasadzie nic się nie zmieniło, a ta książka ma trzydzieści lat! I tym razem byłby wyścig o to, kto poleci, kto zbuduje szybciej statek, komu będzie dane utrzymywać kontakt z obcą cywilizacją. I takie same konsekwencje mogłyby nas czekać, bo nie możemy założyć, że to będzie pozytywnie się rozwijać.

Jako sci-fi "Kontakt" według mnie spełnia wszystkie wymagania czytelnika i jak tylko zacznie się czytać, to można założyć, że się ją pochłonie na jedno podejście. Co ciekawe, bohaterowie są w tym przypadku jak by drugoplanowi. Z jednej strony istotni, ale z drugiej, to nie oni grają pierwsze skrzypce. Autor tak podsyca ciekawość tego, co może się czaić w kosmosie, że każdy fan gatunku będzie zachwycony utrzymywanym napięciem, pomysłem na fabułę i logiką, która nie zostaje zachwiana.

Na koniec tylko powiem, że nowe wydanie jest absolutnie cudowne. Twarda oprawa, grafika mówiąca bardzo niewiele przed lekturą, a bardzo dużo już po.

Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Zysk i S-ka.

Dawno nie czytałam tak inteligentnej książki. Niesamowita fantastyka połączona z nauką, fizyką i wszechświatem. Od początku poznajemy tutaj Ellie, która jako noworodek była bystrym dzieckiem. Przypatrywała się matce, kiedy się urodziła i bacznie obserwowała świat. Jako maluszek przyglądała się gwiazdom i rozważała obroty Ziemi wokół Słońca. Bardzo interesowało ją niebo i sprzęty elektryczne. Pamiętała o naukach ojca, kiedy nie kazał jej rozkręcać niczego podłączonego do prądu. Słuchała go, lecz z ciekawości rozkładała sprzęty ciekawa ich wnętrza. W szkole zadawała sensowne pytania i po reakcji nauczycieli widziała ich niekompetencje. Interesowała ją liczba pi i jej nieskończoność. Dorastała w przekonaniu, że musi sama poznać odpowiedzi na swoje pytania, gdyż nikogo kosmos nie interesował tak bardzo jak ją. Przyznaję, że autor napisał tą książkę perfekcyjnie ciekawie, gdyż choć ja średnio znam się na nauce fizyki, to jednak potrafił sprawić, że mnie to interesowało. Najbardziej moja uwaga skupiła się na wyjątkowości tego dziecka, które zgrabnie dorastało, gdyż nie czułam tutaj żadnych przeskoków w czasie. Kiedy jest już wystarczająco duża i pracuje w ramach pewnego programu, sama nie dowierza, że cokolwiek tutaj odnajdzie. Jej natura nakazuje wciąż poszukiwać odpowiedzi, szukać nowych nie wyjaśnionych jeszcze zjawisk. Kiedy zauważa, że ktoś z obcej cywilizacji chce się z nimi skontaktować, początkowo nikt jej w to nie wierzy. Jej inteligentny umysł nie poddaje się i zaczyna tłumaczyć to dziwne, ale odkrywcze zjawisko. Ten kontakt się powtarza i jest zbyt realny dla pracujących tam ludzi. Każdy reaguje na niego inaczej. Nie wyobrażalne było to, że ten, kto się z nimi kontaktował bardzo chciał się z nimi spotkać. Nawet podał im wzór jak mogą skonstruować taki statek kosmiczny. To była dla mnie prawdziwa magia, aż sama pochłaniałam ich każde słowo. Wychodziło na to, że gdy wszystko poszłoby zgodnie z planem, to maszyna zawiozła by ich tam w mniej niż dwadzieścia sześć lat, pod warunkiem, że wciąż poruszali by się z prędkością światła. Pani prezydent ciężko było to ogarnąć, jednak naukowcy sprawdziwszy wszystko pod każdym względem wierzyli, że może się to udać. Przepraszam, ale nie zdradzę już niczego więcej. Aż nie mogłam złapać oddechu przy dalszym czytaniu. Lata świetlne były dla mnie czystą niewiadomą, tak bardzo mnie ciekawiło czy tam dotrą, co tam znajdą i kto się z nimi kontaktował. Ta książka wciąż chodzi mi po głowie, nawet po przeczytaniu neguję ich teorie, później potwierdzam, myślę o tym, że to tylko książka, a później przychodzi zastanowienie, bo co, jeśli to może być prawda? Niesamowita, wciągająca i bardzo nieprzewidywalna! Inteligentna i nietuzinkowa. Porywająca i zapierająca dech w piersi. Pokłony dla autora za tak ogromną dawkę wiedzy w tak lekkim stylu. Już wiem, że przeczytam wszystko spod jego pióra.

A czy was nie ciekawi jak jest na innej planecie? Kto żyje w kosmosie i dlaczego nasz kontakt z nimi jest ograniczony? Czy możliwe, by takie spotkanie zachwiało pewną równowagę kosmiczną? Czy zastanawialiście się nad tym, że patrząc w niebo pełne gwiazd, ktoś może was obserwować?

W literaturze science fiction, szczególnie tej powstałej przed kilkudziesięcioma latami, bardzo lubię motyw pierwszego kontaktu ludzkości z obcą cywilizacją. Wielu autorów miało na ten temat odmienne wyobrażenie, snuło inne rozważania i podchodziło do tego motywu w odmienny sposób. Nie inaczej jest w przypadku Carla Sagana, znanego głównie z literatury popularnonaukowej, który w 1985 wydał książkę Kontakt. Ludzkość odkrywa w niej tajemniczy sygnał, pochodzący z systemu Wega, zawierający w sobie kilka tajemnic, które stopniowo są odkrywane. I to właśnie temu odkrywaniu zakodowanej wiadomości jest w dużej mierze poświęcona ta książka. Nie znajdziemy zatem w niej wartkiej i dynamicznej akcji, a bardziej wyobrażenie, jak rzeczywiście mogłoby by wyglądać, gdyby ludzkość odkryła sygnał od obcej cywilizacji.

Czytając Kontakt można szybko zauważyć, że Carl Sagan przywykł do pisania książek popularnonaukowych, a nie powieści. Stąd dialogów nie znajdziemy tutaj zbyt wiele, dominują za to długie opisy, rozważania i przemyślenia. Nie brakuje za to wielu interesujących informacji i faktów na temat radioastronomii, astronomii i fizyki, choć do najprostszych chwilami nie należą. Carl Sagan jest znakomitym obserwatorem, dzięki czemu postacie są interesujące i z uwagą śledziłem ich losy. Chwilami jednak autor zbyt drobiazgowo stara się przedstawić jakiś temat lub za mocno się na nim skupia, np. opisując czyjś życiorys na paru stronach w kilku długich akapitach, co często nie ma aż takiego uzasadnienia fabularnego. Dlatego nie będzie to powieść dla wszystkich i nie każdemu przypadnie do gustu.

Kontakt nie jest typową powieścią o pierwszym kontakcie ludzkości z obcą cywilizacją. Jest to bardziej książka popularnonaukowa, przedstawiająca jak ludzkość zareagowała na sygnał z kosmosu, jakie przyniosło to konsekwencje dla Ziemi, aniżeli typowa powieść. Niemniej jest to wart przeczytania tytuł, szczególnie dla osób, które lubią motyw pierwszego kontaktu w literaturze science fiction.

W poszukiwaniu dobrej powieści science fiction trafiłam na wznowienie tytułu, który swojego czasu był prawdziwym hitem nie tylko wśród fanów gatunku. To było moje pierwsze spotkanie z "Kontaktem", ale za to niezwykłe i bardzo udane, ponieważ okazało się, że książka leżąca daleko poza kręgiem moich zainteresowań wciągnęła mnie na kilka niezapomnianych godzin.

Carl Sagan stworzył dzieło o którym mówi się głośno nie bez powodu. Nawet całkowity laik w temacie dostrzeże ogrom zaangażowania i włożonej w fabułę pracy a także nie pozostanie obojętnym wobec rozgrywanych, bardzo emocjonalnych wydarzeń. Przerzucając kolejne strony miałam wrażenie, że sama wpakowałam się w wielkie kłopoty i obecna na każdym kroku bohaterów czułam jak sens tej historii przenika mi do krwi i chociaż miałam do wykonania masę innych obowiązków: nie mogłam odejść, nim nie dowiedziałam się jak ostatecznie zakończy się ta wojna.

Dr Eleanor Arroway odbiera sygnał, którego nikt się nie spodziewał. Obca cywilizacja próbuje skontaktować się z ziemią. To nie może być przypadek. I chociaż początkowo nikt nie dowierza Eleanor to sygnał zawierający ciąg liczb pierwszych, pochodzący z systemu Wega oddalonego od Ziemi o 26 lat świetlnych przemawia na korzyść czystych faktów. Świat zachwyca się tą nowinką a kraje prześcigają się w budowie statków, by jak najszybciej wyruszyć ku odkryciu nowych form życia. Pojawiają się także ruchy oporu, ale czy ktoś słuchałby ich przekazu w tak przełomowym momencie?

To niezwykle rozbudowana, przejmująca powieść, która składa się z wielu płaszczyzn. Z jednej strony obserwujemy typową dla gatunku akcję, z drugiej sięgamy po wartości, które tak dobrze znamy z prawdziwego życia. Carl Sagan sięga po ludzkie lęki, pokazuje nasze granice, zmusza czytelnika do wyciągania własnych wniosków a także wczytywania się między wierszami, gdyż niektóre zdania wydają się mieć podwójne znaczenie. Z zapartym tchem śledziłam zaangażowanie krajów do tego, by jako pierwsi stawili czoła nowej cywilizacji i drżałam na myśl jakie będą tego konsekwencje. A w tym temacie autor wykazał się ogromnym wyczuciem oraz wyobraźnią serwując nam przełomowe rozwiązanie.

To lektura, która nie traci na wartości, zaskakuje głębią przekazu i porywa w swoje objęcia każdego kto odważy się zaryzykować. Bez względu na czytelnicze upodobania. Zwolenniczka kryminałów i powieści obyczajowych zdecydowałam się na czystej krwi science fiction, które w rękach takiego mistrza jak Carl Sagan w pełni podbiło moją wyobraźnię. Wcale się nie dziwię, że "Kontakt" doczekał się wznowienia, ponieważ to ponadczasowa opowieść, która w dodatku dziś wydaje się być jeszcze bardziej aktualna. Polecam więc przeczytać i samemu zmierzyć się z tak wybitnym dziełem.