Ta książka to wehikuł czasu. Wsiadając do niego, przenosimy się do pewnej tuż powojennej soboty. Autorka oprowadza nas ulicami Krakowa, w którym właśnie rozgrywa się pogrom – jeden z trzech najważniejszych, które Polacy urządzili Żydom już po dokonaniu się Zagłady. Jesteśmy w środku zdarzeń, patrzymy na nie tak, jak patrzyły ofiary, sprawcy i śledczy.
Przyglądanie się historii w działaniu staje się – jak to z wehikułami czasu bywa – wręcz inicjacyjną przygodą. Nakazuje nam zweryfikować dotychczasowe, bezpieczne kategorie, którymi się posługiwaliśmy, by zrozumieć cudzą przeszłość i własną teraźniejszość.
W tym wciągającym i miarodajnym, a zarazem nowatorskim dziele pojęcia takie jak „zbójnicy”, „rodzina”, „sublokatorzy”, „więzi”, „mity” – wyjęte, zdawałoby się, z jakiegoś czasu odległego – pozwalają nam ujrzeć na nowo cały świat, a w nim nas samych.
Bo Kocia muzyka to książka o przeszłości, która staje się własną przyszłością.
Opinie o książce
Wstrząsający obraz choroby społeczeństwa polskiego pogrążonego w moralnej anomii. Fundamentalny przyczynek do naszej zbiorowej pamięci i ostrzeżenie na przyszłość. Perfekcyjna sieciowa narracja. Kocia muzyka będzie z nami długo i będzie o niej głośno, oj, głośno.
Olga Tokarczuk
Wielka książka.
prof. Jan Kula
Nikt dotychczas nie napisał tak wyczerpującej monografii pogromu krakowskiego. Dzięki metodzie badawczej Joanna Tokarska-Bakir udowodniła, jak wiele można o nim powiedzieć rzeczy nowych i nieznanych.
prof. Szymon Rudnicki
Czy to na pewno był pogrom? – zastanawiają się historycy. Skoro tylko jedna osoba zginęła… (Miała pięćdziesiąt sześć lat i wytatuowany oświęcimski numer. Rachełe, mówił o niej Józef Berger, jej mąż).
Więc pogrom był nie na pewno. Na pewno jest reportaż. Wielki, historyczny. Taki, po którym człowiek staje się – powinien się stać – mądrzejszy i lepszy.
Hanna Krall
O autorce
Joanna Tokarska-Bakir, ur. 1958, antropolożka kultury i religioznawczyni, profesor zwyczajny w Instytucie Slawistyki PAN. Specjalizuje się w antropologii Zagłady i etnografii przemocy antyżydowskiej. Autorka m.in. Legend o krwi. Antropologii przesądu (2008), Okrzyków pogromowych. Szkiców z antropologii historycznej Polski 1939–1946 (2012; wydanie angielskie: Pogrom Cries. Essays on Polish-Jewish History, 1939–1946), dwutomowej monografii Pod klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego (2018; wydanie ang. Cursed. The Social Portrait of the Kielce Pogrom) oraz zbioru Bracia miesiące. Eseje i studia (2021; wydanie angielskie: Jewish Fugitives in the Polish Countryside). Stypendystka m.in. Humboldta, Mellona, visiting professor na Wydziale Historycznym Uniwersytetu w Princeton, w Institute for Advanced Study w Princeton, w Kertesz Kolleg w Jenie oraz Mandel Center w Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie. Jest laureatką m.in. nagrody im. Jana Długosza, The Yad Vashem International Book Award (obie za książkę Pod klątwą ) oraz Yehuda Elkana Fellowship w Wissenschaftskolleg Berlin.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii historia polski lub z serii Chóralna historia pogromu krakowskiego
Czy książka "Kocia muzyka. Chóralna historia pogromu krakowskiego. Tom 1" to klasyczne opracowanie naukowe?
Publikacja łączy rzetelność monografii naukowej z formą wciągającego reportażu historycznego, który angażuje czytelnika emocjonalnie. Autorka stosuje nowatorską metodę sieciowej narracji, pozwalającą śledzić tragiczne wydarzenia godzina po godzinie z perspektywy konkretnych uczestników. Dzięki temu tekst unika suchych statystyk na rzecz wielowymiarowego obrazu powojennego Krakowa i jego mieszkańców. To idealna pozycja dla osób szukających głębokiego zrozumienia mechanizmów przemocy społecznej, a nie tylko zbioru dat i nazwisk. Styl Joanny Tokarskiej-Bakir sprawia, że historia staje się żywa i zmusza do weryfikacji własnych przekonań.
Co oznacza określenie historia chóralna użyte w podtytule tej publikacji?
Termin ten odnosi się do przedstawienia wydarzeń z perspektywy wielu grup jednocześnie: ofiar, sprawców, świadków oraz organów śledczych. Czytelnik otrzymuje dostęp do różnych, często sprzecznych punktów widzenia, co pozwala na samodzielną ocenę złożoności pogromu krakowskiego. Taka struktura narracyjna sprawia, że opowieść przypomina antyczny dramat, w którym głos oddaje się każdemu uczestnikowi zajść. Metoda ta skutecznie eliminuje jednostronność przekazu i buduje pełniejszy kontekst antropologiczny badanej tragedii. Pozwala to na dostrzeżenie subtelnych powiązań społecznych, które doprowadziły do wybuchu przemocy.
Czy lektura tej książki wymaga wcześniejszej specjalistycznej wiedzy o historii powojennej Polski?
Książka jest skonstruowana w sposób przystępny dla każdego czytelnika, niezależnie od stopnia zaawansowania jego wiedzy historycznej. Joanna Tokarska-Bakir precyzyjnie wyjaśnia kontekst społeczny oraz pojęcia takie jak "mity" czy "więzi", które są kluczowe dla zrozumienia tła wydarzeń. Autorka prowadzi odbiorcę przez ulice Krakowa krok po kroku, dbając o jasność przekazu nawet przy poruszaniu bardzo trudnych tematów. To doskonały wybór dla osób rozpoczynających poznawanie przemilczanych kart polskiej historii po 1945 roku. Każdy rozdział dostarcza niezbędnych narzędzi do interpretacji faktów bez konieczności sięgania do innych źródeł.
Dla kogo ta książka może okazać się zbyt wymagająca lub nieodpowiednia?
Pozycja ta nie jest polecana osobom szukającym krótkiego, encyklopedycznego streszczenia, ponieważ oferuje bardzo szczegółową i emocjonalnie obciążającą analizę. Ze względu na drastyczność opisywanych wydarzeń oraz ich wstrząsający charakter, lektura wymaga od odbiorcy dużej odporności psychicznej i skupienia. Jest to pierwszy tom obszernej monografii, więc czytelnicy oczekujący zamknięcia całego tematu w jednej książce muszą przygotować się na kontynuację badań. Publikacja ta wymaga czasu na refleksję i nie nadaje się do szybkiego, powierzchownego czytania. Nie jest to również pozycja dla osób unikających tematów związanych z moralną anomią społeczeństwa.
Jakie unikalne materiały źródłowe zostały wykorzystane przy tworzeniu tej monografii?
Autorka opiera się na drobiazgowej analizie akt śledczych, relacji świadków oraz dokumentach archiwalnych, które wcześniej nie były badane z taką precyzją. Wykorzystanie narzędzi antropologii historycznej pozwala na ukazanie codzienności mieszkańców Krakowa w cieniu tragicznych wydarzeń z sierpnia 1945 roku. Dzięki tak bogatemu zapleczu źródłowemu książka rzuca zupełnie nowe światło na dotychczasowe ustalenia historyków i opinii publicznej. Czytelnik zyskuje wgląd w zeznania i fakty, które przez dziesięciolecia pozostawały nieznane lub były celowo marginalizowane. Jest to rzetelne świadectwo oparte na faktach, a nie na literackiej fikcji.
