Historia kuchni polowej. Na kulinarnym zapleczu armii świata – od starożytności do współczesności

Nie skłamię, jeśli powiem, że o wielu sukcesach i porażkach na dziejowych polach bitewnych przesądziła aprowizacja, a częściej żywieniowy niedostatek. O tym, co jadano przed walką i w jej trakcie od czasów starożytnych aż po fronty II wojny światowej przeczytacie w książce autorstwa Andrzeja Fiedoruka pt. „Historia kuchni polowej. Na kulinarnym zapleczu armii świata od starożytności do współczesności” z oferty Wydawnictwa SBM.

🍽️

Za sprawą tej książki przeniesiemy się tam, gdzie wojowali Nasi przodkowie, poczynając od kampanii starożytnych Greków czy Rzymian, przez kolejne stulecia pełne rozmaitych starć zbrojnych, które ostatecznie przywiodą Nas na pola Wielkiej Wojny i największego konfliktu w dziejach, czyli II wojny światowej. Początkowo ujęcie chronologiczne wiedzie tu prym nad problemowym, ale w miarę rozwoju narracji te proporcje stopniowo ulegną zatarciu. Jedno tylko pozostaje niezmienne - nieszczególnie apetyczne jedzenie, które serwowano walczącym.

🍽️

Nie sposób na zaledwie 300 stronach opowiedzieć ze szczegółami o tym, co i w jakich ilościach jadano w trakcie niezliczonej ilości wojen, jakie widział świat, jednak pozycja ta to znakomity punkt wyjścia do badań nad żywnością w poszczególnych epokach historycznych i istotny głos w rozważaniach dotyczących ewolucji sposobu prowadzenia wojen i żywienia żołnierzy. Mamy tu mnóstwo informacji na temat genezy kuchni polowej, powstawania substytutów najbardziej pożądanych produktów czy zasobności racji żywnościowych przysługujących wojującym. A to wszystko w przystępnej, rzeczowej i opartej na źródłach historycznych formie, która sprawia, że z ciekawością przemierzamy kolejne pola walk, by spojrzeć na konflikty niejako od kuchni.

🍽️

Interesujący temat i jeszcze ciekawsza jego realizacja, oparta na ciekawostkach z bitewnych pól, anegdotach dotyczących diety najsłynniejszych wodzów w dziejach oraz pojawiające się na kartach tej książki przepisy kulinarne to najważniejsze zalety „Historii kuchni polowej”. To książka idealna nie tylko dla miłośników gotowania i spożywania posiłków, ale również dla wszystkich ciekawych, jakie potrawy przez wieki były wszędzie tam, gdzie przelewano krew.

CHCESZ WIEDZIEĆ WIĘCEJ, KONIECZNIE PRZECZYTAJ...

Mam przed sobą, już po lekturze, książkę Andrzeja Fiedoruka „Historia kuchni polowej” wydaną przez Wydawnictwo SBM. Kiedy tylko zobaczyłem ją w zapowiedziach, wiedziałem, że muszę ją mieć w naszej bibliotece. Powodów jest co najmniej kilka. Jeśli popatrzę w lewą stronę na półki w naszej bibliotece, to zobaczę kilka tytułów napisanych przez Andrzeja — od chleba przez kuchnie regionalne do okowity i przepalanek. Piszę Andrzeja, bo od dawna się znamy z wielu spotkań i biesiad zarówno w Poznaniu, jak i Gruczenie czy rodzinnym Białymstoku autora. Cieszę się, że pojawiła się jego nowa książka, tym bardziej że jest mi bliska z racji tematyki. Przez pewien czas pomagałem promocyjnie koledze, a nie raz mi się zdarzyło, że zamieszałem w kotłach i gotowałem w jego kuchni polowej. I nie była to tylko grochówka, ale wiele imprez w Poznaniu, jak i w Polsce. Jedna, która mi zapadła mocno w pamięci to Plyndzaparty zorganizowana przez poznańską restaurację Toga na tarasie zabytkowego budynku Arkadii w Poznaniu. Wtaszczyliśmy tam kuchnie i raczyliśmy poznaniaków plyndzami, czyli plackami ziemniaczanymi. Odwiedził nas wtedy Maciej Nowak wybitny smakosz, krytyk teatralny i dyrektor Teatru Polskiego w Poznaniu.

Oj rozpisałem się, a tu książka leży i czeka na swoją ocenę. Kiedy egzemplarz dotarł do mnie, liczyłem, że będzie to opowieść o kuchniach polowych, ale autor, którego znam z dbałości o szczegół, o dokładną kwerendę źródeł, poszedł zdecydowanie dalej. Na kartach książki zawarł to, co umieścił w podtytule ”Na kulinarnym zapleczu armii świata od starożytności do współczesności". Andrzej Fiedoruk pisze: „Wielkie potyczki, wojny czy bitwy postrzega się często z perspektywy szachownicy, gdzie genialne posunięcie dowodzącego gracza przesądza o wyniku starcia. Nic bardziej mylnego. W rzeczywistości zwycięstwo w dużej mierze zależało od żmudnej pracy logistyków i kwatermistrzów. A zaniedbanie w tej kwestii nieuchronnie prowadziło do klęski.” No i czytając książkę, Andrzej Fiedoruk udowadnia, że od starożytnej Grecji po czasy współczesne wojsko musi jeść, by stanowić wartość militarną, by nie snuć się jak szare mary po polu bitwy.

Zaglądamy zatem do kotłów, plecaków i menażek żołnierzy, by zobaczyć, co jedli, jakie mieli racje żywnościowe, a także jak na przestrzeni wieków zmieniało się zaopatrzenie, jak zaczęły pojawiać się konserwy, instaty, kuchnie polowe powodując, że wyżywienie walczących stawało się mniej uciążliwe. Chociaż nakarmienie milionów ludzi w mundurach w czasie np. I czy II wojny światowej było heroicznym wyzwaniem.

Karty książki odsłaniają nam problemy z aprowizacją, sposoby na zdobywanie pożywienia często wiążące się z krwawymi rabunkami mijanych przez wojsko wsi i miast. Głód powodował, że wojujący zjadali wszystko to, co jak mówi przysłowie: na drzewo nie ucieka. Akty kanibalizmu wcale nie były czymś odosobnionym, w wielu sytuacjach aż do czasów nam najbliższych stawały się koniecznością, by przeżyć. Ale co ciekawe, to nie jedzenie stanowiło największy problem, armie padały z powodu braku wody. Pragnienie zdecydowanie szybciej zwala z nóg nawet najpotężniejsze armie.

W książce znajdziemy także opisy przydziałów aprowizacyjnych, a także konkretne dania, sposoby przygotowania posiłków. Jest mnóstwo ciekawostek np. czy wiecie, że puszki zostały wcześniej wynalezione niż otwieracze do nich. Puszka jest, ale jak się do niej dostać, sposób na milicjanta z dowcipu z epoki PRL nie zadziała. Kto nie pamięta lub nie zna, to przypominam. Milicjant pukał w wieczko i mówił: Otwierać milicja!”. Czy wiecie, że została ugotowana zupa z prawdziwego króla? Albo to, że Amerykańscy żołnierze w 1942 roku, kiedy Japończycy zatopili olbrzymi lotniskowiec USS Lexington, załoga przed opuszczeniem okrętu włamała, się do zamrażarek i zjadła wszystkie lody, nabierając je do hełmów. Słodka stypa... Jeśli chcecie poznać te tajemnice, koniecznie musicie sięgnąć po książkę Andrzeja Fiedoruka.

Na podsumowanie przytoczę zdanie z książki: "Jedyna miłość nie zna ograniczeń, nie zdradza, nie marudzi, a na dodatek jest wierna jak pies, to miłość do jedzenia!" Nawet w obliczu świszczących kul. I jeszcze jedno co mnie niezmiernie cieszy to fakt, że powstała taka książka, bo kuchnie polowe, które są częścią historii żywienia wojsk, nie odeszły do lamusa, a wciąż warzą znakomitości na różnych imprezach. A książka to świetne kompendium wiedzy na temat kuchni w mundurze i do czytania nie koniecznie przy grochówce, w której staje łyżka na baczność.

Współpraca barterowa