Hess. Fanatyczny wyznawca

Rudolf Hess to bez wątpienia jedna z najbardziej zagadkowych postaci XX wieku. Jego samotny lot do Szkocji w 1941 roku, z propozycją zakończenia wojny, do dziś pozostaje największą tajemnicą drugiej wojny światowej. Prawie pół wieku spędził w zamknięciu, z czego ostatnich 21 lat jako samotny więzień, będący ostatnim reliktem dawno minionej epoki – do końca swoich dni pozostając wierny Hitlerowi. Francuski historyk Pierre Servent przedstawił biografię zastępcy Führera, po raz pierwszy opierając się na niepublikowanych nigdy wcześniej odtajnionych dokumentach.

Był niemal idealnym narodowym socjalistą i jednym z pierwszych towarzyszy walki Aldolfa Hitlera, który ufał mu bezgranicznie. Podobnie jak niemieckie społeczeństwo, dla którego Rudolf Hess był sumieniem partii NSDAP. Nazywano go nazistą numer 3, a sam Hitler wyznaczył go jednym ze swoich ewentualnych następców – zaraz po Hermannie Göringu. Pozycja Hessa wydawała się być niezwykle silna i niczym nie zagrożona. Wszystko zmieniło się jednak w sobotę 10 maja 1941 roku, kiedy Rudolf Hess w tajemnicy odleciał do Szkocji.

Zamierzał przedstawić Brytyjczykom plan zawarcia sojuszu pomiędzy Wielką Brytanią a Trzecią Rzeszą, która właśnie przymierzała się do ataku na ZSRR. Czy był to tylko przejaw jego szaleństwa? A może wyrafinowany plan odwrócenia losów wojny – co więcej, wykonany w porozumieniu z samym Adolfem Hitlerem? Zdania historyk do dziś są podzielone, a dziwne zachowanie Brytyjczyków od kilkudziesięciu lat sprzyja powstawaniu niezliczonych teorii spiskowych. Servent postanowił raz na zawsze uciąć wszelkie spekulacje związane nie tylko z tym najbardziej tajemniczym lotem XX wieku, ale również z całym życiem zastępcy Hitlera.

Zwykle przy tego typu biografiach można mieć dość sporo wątpliwości, czy ich treść będzie obiektywnym przedstawieniem historii życia jednego z nazistowskich dygnitarzy. Często zdarza się, że autorzy snują własną wizję opisywanych wydarzeń, starając się przy tym kolejne fragmenty układanki podporządkować z góry ustalonej tezie. Tym razem do ręki czytelników trafia biografia, która jako jedna z nielicznych daleko jest do stronniczości. Servent ostrożnie dobiera słowa. Nie sili się na lekkomyślne domysły czy przypuszczenia. Jeśli przedstawia już swoją własną interpretacje jakiegoś zagadnienia – to jest ono bardzo mocno podparte materiałem źródłowym.

W bardzo ciekawy sposób rozprawia się z wieloma mitami i legendami dotyczącymi Rudolfa Hessa. Dodatkowo niektóre z nich próbuje nawet wytłumaczyć, przedstawiając ich genezę. Ile prawdy jest w plotkach o jego homoseksualizmie i ewentualnym związku miłosnym z wodzem Trzeciej Rzeszy? Kto komu tak naprawdę podyktował „Mein Kampf”? Czy w więzieniu Spandau przebywał jego sobowtór? Czy jego śmierć mogła być wynikiem zaplanowanego z zimną krwią morderstwa? Jeśli tak, to kto odniósłby na niej największe korzyści? Na te i na wiele innych pytań próbuje w swojej książce odpowiedzieć autor. Jednak skupia się ON głównie na locie Hessa do Anglii oraz na jego późniejszym uwięzieniu.

Nie goni przy tym za tanią sensacją, co w przypadku książek poświęconych Hessowi stało się w ostatnich latach prawdziwą plagą. Można śmiało powiedzieć, że po raz pierwszy do rąk czytelników trafia wiarygodna biografia Hessa będąca typową pracą naukową, a nie sensacyjną, popularnonaukową powiastką. Trzeba jednocześnie mocno zaznaczyć, że Servent dokonał tutaj rzeczy trudnej i dość rzadko ostatnio spotykanej w podobnych książkach – swoją narrację prowadzi ON w sposób niewiarygodnie lekki. Prosty język sprawia, że całość dobrze się czyta. Przypisy zostały ograniczone do niezbędnego minimum. Brak jest także nadmiernego cytowania nic nie wnoszących źródeł, co czasami bywa prawdziwym utrapieniem czytelników nie będących z zawodu historykami. To wielki plus książki „Hess. Fanatyczny wyznawca” oraz zdecydowana zachęta do sięgnięcia po ten tytuł.

Kolejną zaletą jest dość szczegółowo przedstawiony portret psychologiczny Hessa. Jest to o tyle ciekawe, że główny bohater tej biografii sam w sobie stanowi do dziś wielką zagadkę, nad której rozwiązaniem od lat głowi się wielu badaczy. Choć napisano o nim już wiele, to im więcej o Hessie wiadomo – tym więcej pytań pojawia się w związku z jego życiorysem. Był ON przecież zbiorem skrajnych przeciwności. Jednocześnie romantykiem i fanatykiem. Ugodowym i porywczym człowiekiem. Z jednej strony silnym mężczyzną, a z drugiej niewyobrażalnym hipochondrykiem, uskarżającym się na każdy najmniejszy ból. Twardo stąpającym po ziemi racjonalistą, ale w tym samym czasie wszystkich podejrzewał o spiski i chęć jego zamordowania.

Między innymi z tych powodów Rudolf Hess nazywany jest przez Serventa „ostatnią zagadką Trzeciej Rzeszy”. Można śmiało powiedzieć, że podjęta przez niego próba sportretowania zastępcy Hitlera powiodła się w sposób nie pozostawiający wątpliwości. Dzięki temu czytelnicy będą mieli okazję poznać obraz człowieka nietuzinkowego, nie do końca pasującego do roli, jaka wyznaczyła mu jego własna ojczyzna. Gdyby Hess urodził się kilkadziesiąt lat później, zapewne zostałby wrażliwym humanistą-ekscentrykiem. Zamiast tego stał się zbrodniarzem wojennym, którego wariacka misja zakończyła się definitywną uratą wolności. Ale czy ON sam był szaleńcem, jak przedstawiła to później hitlerowska propaganda? A może Hess stał się tylko pionkiem w grze pomiędzy dwoma wywiadami? Na to pytanie francuski historyk także ma swoją odpowiedź – a cytowane przez niego, nieznane wcześniej dokumenty, zdają się potwierdzać słuszność stawianych przez autora hipotez.

Pomogły mu w tym nieznane wcześniej dokumenty z brytyjskiego archiwum, które zostały ujawnione w latach 2017-2019. Łącznie ten odtajniony zbiór tworzą 44 teczki. Niektóre dokumenty zawierają kilkanaście stron, inne ponad 150. Większość z nich zawiera bardzo ciekawe materiały, które na wiele aspektów rzucają nowe światło. Autor korzystał również z francuskiego archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz dokumentacji niemieckiej. I choć książka ta sprawia, że o Hessie można będzie powiedzieć znacznie więcej niż do tej pory, to – jak podkreśla sam autor – bardzo dużo faktów wciąż czeka na odkrycie, a raczej na łaskawe odtajnienie.

Jak informuje czytelników w swojej książce sam autor, w brytyjskim archiwum wciąż znajdują się trzy zaplombowane teczki. Co zawierają? Czy dzięki nim świat pozna w końcu prawdę o zastępcy Hitlera i jego locie do Szkocji? Na te odpowiedzi przyjdzie nam jeszcze trochę poczekać. Zawartość jednej z teczek – zgodnie z zapewnieniami Anglików – zostanie ujawniona w roku 2032. Drugiej – nie wcześniej niż w roku 2068. Na ostatnią historycy będą musieli poczekać najdłużej, bo aż do roku 2070. Czy wówczas historię Rudolfa Hessa trzeba będzie napisać od nowa? Być może, ale póki co – książka Serventa jeszcze przez długi czas pozostanie najpełniejszą i najlepiej udokumentowaną biografią zastępcy Adolfa Hitlera.

Od strony wizualnej książka prezentuje się wzorowo. Twarda oprawa sprawia, że biografia nabiera monumentalnego charakteru. Dobrej jakości papier jest przyjemny w dotyku, a to wbrew pozorom jest dość ważne dla wielu czytelników. Dodatkowo strony są szyte, a nie klejone, co gwarantuje dłuższą „żywotność” książki. Nieco bardziej drobiazgowi czytelnicy mogą co prawda poczuć się trochę rozczarowani brakiem dokumentujących treść fotografii. Bardzo popularne stały się wkładki zawierające zdjęcia, często drukowane na śnieżnobiałym papieże kredowym. Tutaj niestety tego nie znajdziemy. Tym, którzy będą czuli potrzebę zapoznania się z fotografiami związanymi z Hessem pozostaje Internet.

Część osób chcących sięgnąć po biografię zastępcy Hitlera może też odstraszyć dość wysoka cena. Nie ulega wątpliwości, że w ostatnim czasie książki znacznie podrożały – zwłaszcza te z gatunku literatury faktu. Biorąc jednak pod uwagę bardzo staranne wydanie książki, prezentujące wysoką jakość produktu oraz niewątpliwe walory estetyczno-wizualne – można śmiało stwierdzić, że książka „Hess. Fanatyczny wyznawca” jest jak najbardziej warta, aby po nią sięgnąć.

Uwielbiam książki o tematyce psychologicznej i bardzo lubię dowiadywać się także jak najwięcej o osobach, związanych z II wojną światową, dlatego książka "Hess. Fanatyczny wyznawca", która łączy obydwie te rzeczy, bardzo przypadła mi do gustu. Na lekcjach historii raczej niewiele mówi się na temat Rudolfa Hessa, dlatego warto przeczytać tę książkę, aby zapoznać bliżej z jego osobą. Autor tworzy wnikliwy portret psychologiczny Hessa i ujawnia wiele nieznanych dotąd faktów, stwarzając przy tym pasjonującą i wciągającą lekturę. Znalazłam tutaj wiele informacji, o których nigdy wcześniej nie słyszałam, dlatego myślę, że książkę powinni przeczytać wszyscy miłośnicy historii.

🔴 „Jego [Hessa - KK] coraz niższa pozycja nie jest niczym dziwnym. W każdym systemie politycznym (nie tylko w dyktaturze) często zdarza się, że bojownicy etapu początkowego, ci „starzy towarzysze”, którzy tak wiele zrobili, by ich idol zdobył władzę, zostają odsunięci, gdy władza okrzepnie. Nie potrafią tak zręcznie jak inni – jak oportuniści – nabrać wiatru w żagle i utrzymać pozycji niezastąpionych, gdyż wymaga to innych cech charakteru. Stary szczery wiarus musi ustąpić miejsca mniej wyrazistym margrabiom” (s.176-177)

✅ Lot Rudolfa Hessa do Wielkiej Brytanii w maju 1941 r. stanowi jedną z największych zagadek II wojny światowej. Czy była to misja z ofertą pokojową dla Brytyjczyków? Szalony lot jednego z najważniejszych dygnitarzy III Rzeszy, który działał na własną rękę, a może z polecenia samego Führera? Sprawie tajemniczych dni z maja 1941 r. postanowił się przyjrzeć Pierre Servent wykładowca paryskiej Szkoły Wojskowej.

✅ Zaczynając lekturę miałem na początku pewne wątpliwości co do tej pozycji. Przede wszystkim bałem się tego, że autor ulegnie pokusie taniej sensacji i będzie chciał prowadzić swoją narrację w taki sposób, aby co prawda dobrze się czytało o głównym bohaterze jego książki, ale informacje zawarte na jej kartach nie miały zbyt dużo wspólnego z minioną rzeczywistością. Poza tym biografie nazistowskich zbrodniarzy i dygnitarzy należą do tego rodzaju prac naukowych/popularnonaukowych, w których badacz bardzo szybko może ulec pokusie pisania o swoich bohaterach z góry ustalonych przez siebie schematów/stereotypów, które uniemożliwiają poznanie prawdy o danej postaci.

✅ Książka francuskiego pisarza jest pełną biografią Rudolfa Hessa, której główną treść stanowi wyjaśnienie okoliczności jego tajemniczego lotu do Wielkiej Brytanii w maju 1941 r. Autor bazując na brytyjskich materiałach, które zostały odtajnione w ostatnich latach rzuca nowe światło na okoliczności „misji” jednego z najbliższych współpracowników Adolfa Hitlera. Nie chcąc psuć przyszłym czytelnikom przyjemności z lektury, pozwolę sobie ostrzec, że w następnym akapicie pojawi się spojler zdradzający moim zdaniem najważniejszą treść książki.

✅ Hess decyzję o wyprawie do Wielkiej Brytanii podjął na własną rękę. Nawiązał ON pewne kontakty z brytyjskimi politykami, którzy zajmowali stanowisko proniemieckie i mieli mu umożliwić dostanie się do najważniejszych osób sprawujących władze w Albionie, po jego dotarciu na brytyjską ziemię. Hess jednak nie wziął pod uwagę tego, że w 1941 r. grupa brytyjskich polityków chcących się porozumieć z III Rzeszą nie miała żadnego realnego wpływu na obecne działania prowadzone przez rząd Winston Churchilla. Sam Churchill nigdy na poważnie nie brał pod uwagę propozycji Hessa, które przedstawił w maju 1941 r. Prawdopodobnie (pisze tak, bo autor sam przyznaje, że część brytyjskich dokumentów nadal jest tajna i nie możemy jeszcze wykluczyć tej możliwości) nigdy nie doszło do spotkania Rudolfa z Hessa z brytyjskim premierem lub królem Jerzym VI. Hess został bardzo szybko odizolowany i traktowany niemal wyłącznie w kategorii więźnia, nad którym należy sprawować czujną kontrolę, ale nigdy nie traktować go na poważnie.

✅ Pierre Servent bardzo dokładnie przyjrzał się osobowości Rudolfa Hessa, starając się odgadnąć kim naprawdę był jeden z najbliższych współpracowników Adolfa Hitlera. W Hessie przez całe jego życie walczyły ze sobą dwie natury, które zostały ukształtowane w latach jego dzieciństwa. Młody Hess, urodzony w niemieckiej rodzinie w Egipcie był wychowywany przez despotycznego ojca i troskliwą matkę. Ojciec – właściciel jednej z bardzo dobrze prosperujących firm w krainie faraonów wyznawał bardzo twarde zasady, którymi rządzi się biznes oraz był niemieckim nacjonalistą, zapatrzonym w osiągnięcia II Rzeszy, wyrabiając w synu takie cechy jak dokładność, wierność, oddanie się obowiązkom oraz poświęcenia dla niemieckiej ojczyzny. Matka z kolei okazywała małemu Rudolfowi bardzo wiele czułości i była dla niego ucieczką od trudnych relacji z ojcem. Była dla niego łagodna, czuła i troskliwa, oferując mu wszystko to, czego nigdy nie otrzymał od swojego ojca, który patrzył na syna bardziej w kategorii przyszłego partnera biznesowego niż swojego rodzonego dziecka.

🔴„Dorosły Rudolf Hess przez całe życie był zdumiewającym połączeniem paradoksów: dzielny, odporny na cierpienia żołnierz, niezły sportowiec, lubił wyczyn i był doskonałym pilotem; nazistowski wyjątkowo brutalny kacyk, ale też hipochondryk troszczący się o swoje zdrowie jak staruszka pojąca się ziółkami, miłośnik medycyny naturalnej i astrologii, człowiek wrażliwy, który nie może patrzeć na cierpienia indywidualne ludzi ani na te zadawane zwierzętom, interweniujący w sprawie prześladowanych Żydów, których chronił przed skutkami praw… tworzonych przez niego. (…) Być może do samego końca kłóciły się w nim osobowości ojca i matki – teutońska brutalność i lewantyńska delikatność – walcząc o to, która weźmie górę. Jeśli tkwiło w nim szaleństwo, to gdzieś na granicy tych dwóch światów nie do pogodzenia, pomiędzy którymi przeżył dzieciństwo. Rudolf Hess to istota głęboko rozdarta i samotna, a pierwsza wojna światowa dodatkowo złamała jego osobowość” (s.38)

✅Takie starcie dwóch zupełnie odmiennych natur towarzyszyło Hessowi przez całe jego życie. Z jednej strony potrafił ON bezwzględnie wykonywać wszystkie rozkazy i realizować totalitarną politykę III Rzeszy, a z drugiej strony potrafił okazywać pomoc osobom, które były prześladowane przez nazistowski reżim, osobiście interweniując w najbardziej dramatycznych przypadkach. W książce nie mogło zabraknąć opisów specyficznych relacji pomiędzy Hessem a Hitlerem. Ich charakter był – delikatnie rzecz ujmując – specyficzny. Można napisać, że obaj panowie raczej darzyli się szczerą przyjaźnią, która trwała kilka lat. Jednakże „jakość” relacji pomiędzy Hitlerem i Hessem wyraźnie ewoluowała po 1933 r. Hitler odnalazł nowych faworytów, którym poświęcał coraz więcej czasu. Hess, niczym urażony kochanek (wątek „uczuciowy” pomiędzy tymi dwoma postaciami jest szeroko opisany w książce) bardzo dotkliwie odczuwał brak należytej uwagi ze strony swojego przyjaciela, z którym dzielił wspólny los w więzieniu w Landsbergu.

✅ Książka francuskiego pisarza jest dla mnie jednym z milszych zaskoczeń w 2021 r. Sądy i opinie Pierre Serventa są wyważone, obiektywne i doskonale udokumentowane źródłowo. Autor, ostrożnie dobiera słowa i nie ucieka się do tanich sensacji, które są co prawda głośne, ale nie wnoszą niczego ciekawego. Trafnie i celnie punktuje wszystkie mity i nieścisłości, które narosły wokół postaci Rudolfa Hessa na przestrzeni ostatnich kilku dekad oraz podaje źródło powstawania wszelkich teorii spiskowych. Na koniec wreszcie, jest to książka napisana w bardzo przystępny sposób, gdzie autor prowadzi dialog ze swoimi czytelnikami, odkrywając przed nimi kolejne ciekawe karty historii, która wydarzyła się w maju 1941 r. szesnaście kilometrów od centrum Glasgow w Szkocji.

🔴„Na świecie wstrząs wywołany zdradą Rudolfa Hessa rozchodził się niczym fala. Jego przylot do Szkocji był jednym z najbardziej zdumiewających wydarzeń drugiej wojny światowej. Wiadomość rozpaliła umysły, pobudzając je do spekulacji. Nazistowski komunikat był tak pozbawiony sensu, że tylko je podsycił. Żeby w pełni zrozumieć, co zdumiewającego było w tej informacji, trzeba wziąć pod uwagę, że w tym okresie nic nie wydawało się zdolne do oparcia się nazistowskim Niemcom. Poza tym znaczenie polityczne Hessa było tak duże – przynajmniej w oczach rządów, które nie wiedziały, że to człowiek pozostający już nieco na uboczu – że sprawę uznano za nieprawdopodobną” (s.275)

Rudolf Hess był najbliższym współpracownikiem Adolfa Hitlera. Pierre Servent jest francuskim specjalistą w dziedzinie obronności. W swej książce „Hess. Fanatyczny wyznawca” ukazuje nam historię jednego z najważniejszych dygnitarzy III Rzeszy.

Historyk dotarł do niepublikowanych brytyjskich dokumentów, wyjaśniając nam nieznaną dotąd tajemnicę Hessa. Hessa, który uznawany był za oddanego, fanatyka Adolfa Hitlera. Uważał, że jest ON „usposobieniem czystego rozumu”. Nie ukrywam, że przeczytałem już wiele biografii ludzi poświęconych ideologii Hitlera. Ta napisana przez Serventa, ukazująca oblicze Hessa jest nie tyle co zaskakująca, lecz przede wszystkim zatrważająca faktem, jak bardzo był ON oddany ideologii III Rzeszy.

Czytając tę książkę możemy dowiedzieć się, dlaczego Hess 10 maja 1941 roku „zniknął z radarów Rzeszy”. Pierre Servent w oparciu o brytyjskie dokumenty pokazuje nam tę część historii, która dotychczas skrywana była przed opinią publiczną. Dziś możemy ją poznać. Możemy dowiedzieć się, co wydarzyło się w Wielkiej Brytanii po schwytaniu „Delfina Fuhrera”.

W książce poznajemy również dzieciństwo Rudolfa Hessa, który wychował się w surowych warunkach. Dyscyplina panująca w jego rodzinie, była podstawą dekalogu jego wychowania. Ojciec Rudolfa „dbał, żeby rodzina pozostawała pod kloszem niemieckiej wspólnoty”. To zapewne miało ogromne znaczenie w kształtowaniu się charakteru „Niemca z Egiptu”.

Pierre Servent ukazuje nam dwojaką naturę Hessa, którego osobowość została zdeterminowana już w najmłodszym wieku. Francuski historyk stara się wyjaśnić profil psychologiczny Hessa. Lecz najważniejszym punktem tej książki jest ukazanie nieznanych dotąd faktów, związanych z nagłym i tajemniczym wyjazdem prawej ręki Hitlera do Anglii.

Książka ta jest nowym spojrzeniem na historię, która jest odpowiedzią na pytania stawiane przez wiele lat przez historyków. Dlatego też „Hess. Fanatyczny wyznawca” jest książką, którą mogę zaadresować historykom, jak i również czytelnikom poszukującym wiedzy na temat największych zbrodniarzy III Rzeszy.

Bez wątpienia Pierre Servent wykonał ogrom pracy. Dzięki temu do naszych rąk trafia książka, zawierająca rzetelne i sprawdzone informacje, odkrywając nową, nieznaną dotąd kartę z historii II wojny światowej. Jeśli chcecie znaleźć odpowiedź na pytanie – co wydarzyło się 10 maja 1941 roku, to koniecznie sięgnijcie po tę książkę.

Książka „Hess. Fanatyczny wyznawca” ukazała się nakładem Wydawnictwa Prószyński i S-ka

,,Hess. Fanatyczny wyznawca" to pozycja o bliskim współpracowniku i prawej ręce Adolfa Hitlera, który był zafascynowany Wodzem.

Rudolf Hess wychowywał się dość surowej rodzinie, głównie ze względu na ojca, który bardzo szczegółowo przestrzegał pory wracania z pracy, posiłków. Co jednocześnie zabawne i tragiczne, nikt nie rozpoczynał rozmowy, dopóki pan domu nie zaczął konwersacji. Z zaplanowaną przyszłością, przy matce rozkwitał i objawiał swoje umiejętności. W pewnym momencie zafascynował się ideami głoszonymi przez Hitlera. Jak się okazało, dla Wodza był gotowy zrobić praktycznie wszystko, nie bacząc na swoje zasady, idee, czy prawo.

Hitler miał za przyjaciela tylko swojego psa, a jednak Rudolfowi Hessowi także udało się trafić do jego bliskiego kręgu. Przy nim stawał się bardziej rozmowny. Gdy Wódz trafił się więzienia, ten podążył jego śladem. Partnerka Hessa nie mogła pogodzić się z tym, że Hitler był dla Rudolfa ważniejszy od niej, jednak po opuszczeniu więzienia czekała na niego. Nawet po śmierci Hitlera Hess był z nim nierozerwalnie związany. Poznajemy życie Rudolfa od dzieciństwa przez przeprowadzane przez niego akcje, pobyty w więzieniu, kontakty z partnerką aż do śmierci. Rudolf Hess nie był wprawdzie odpowiedzialny za ludobójstwo dokonane na Żydach i Cyganach, jednak z moralnego punktu widzenia jak najbardziej za to odpowiadał. Po zakończeniu jest bogaty 25-stronicowy aneks, indeks i bogata bibliografia.

,,Hess. Fanatyczny wyznawca" Serventa Pierre'a to obszerna publikacja, licząca 450 stron samej treści. To pierwsza tak rzetelna pozycja o bliskim współpracowniku Hitlera. Sztywna oprawa, duży format i tak rzetelne podejście autora do tematu zapewniają, że będzie to stosunkowo długa lektura. Autorowi nie można jednak odmówić przystępnego języka, dzięki czemu o Rudolfie Hessie czyta się sprawnie i z dużym zainteresowaniem. Z pewnością jest to wydanie dla tych, którzy chcą się dowiedzieć o nim i jego życiu czegoś więcej.