Autorzy ze Szwajcarii, Niemiec i Polski odpowiadają m.in. na następujące pytania:
Jak wyglądała polska odmiana nacjonalizmu?
Jakie formy twórczości artystycznej konstytuują autentycznie nacjonalistyczną estetykę?
Czy współcześni dostrzegali jej totalitarny potencjał?
Jak układały się wzajemne stosunki między nacjonalizmem a katolicyzmem?
Co wzajemnie pociągało, a co odstręczało od siebie polską prawicę, włoskich faszystów i niemieckich narodowych socjalistów?
Tożsamość narodowa kryje w sobie wartości i pułapki. Kiedy moja tożsamość staje się obiektem agresji zewnętrznej, czuję, że atakowana jest moja wolność i godność. Kiedy mój język ojczysty jest dyskryminowany, tradycja mego narodu jest cenzurowana, prawo do szacunku dla mojej przeszłości narodowej jest poddawane represji - wtedy odczuwam, że moje człowieczeństwo jest poniewierane. Obronę swego społeczeństwa nie pozwalam nazywać nacjonalizmem.
Nacjonalizmem jest wrogość czy pogardliwe lekceważenie dla tożsamości narodowej bliźniego - cudzoziemca. I nacjonalizmem jest przekonanie, że tylko mój - etniczno-religijny - pogląd na kształt duchowy mego narodu jest właściwy, bowiem tylko ja posiadłem prawdę ostateczną o sekretach narodowej duszy. Dlatego nacjonalizm odrzuca pluralizm, a odmienności postrzega jako narodową zdradę czy apostazję. W imię tego schematu usuwano z kultury polskiej Gombrowicza, Miłosza i Szymborską.
Nacjonalizm nie lubi różnorodności - lubi jednolitość: Jeden naród, jedno państwo, jeden wódz. Dlatego często nacjonalizm prowadzi do katastrof; dlatego trzeba nacjonalizm obserwować z uwagą. Zawarte w tym tomie studia nad nacjonalistycznym dyskursem w Polsce międzywojennej zasługują na staranną i pilną lekturę.
Adam Michnik
Autorzy:
Monika Bednarczuk, Marek Czapelski, Stefan Guth, Lechosław Lameński, Iwona Luba, Sabina Schaffner, Ulrich Schmid, Joanna M. Sosnowska, Pascal Trees, Maciej Urbanowski, Isabelle Vonlanthen, Iwona Wiśniewska.
Szukasz więcej propozycji? Zobacz nasze tytuły z kategorii filozofia
