Dziennik 1944-1949. Niewielkie pomieszanie klepek

Filozof za młodu

Dziennik Tischnera to niezwykły zbiór relacji komentarzy i przemyśleń Józia, Józka i Józefa, ponieważ w trakcie lektury czytelnik ma okazję poznać autora, jak dorasta. Jakie są jego decyzje, problemy i rozterki.

Oprócz osobistych zapisków Tischnera Dzienniki mają również znaczenie historyczne. Dzisiejszy autorytet, wtedy jako młody uczeń opisuje klimat „tamtych” czasów. Zwraca uwagę na nastrój niepokoju i strach panujący wśród mieszkańców Podhala spowodowany zakończonymi wojnami i obawami przed wybuchem kolejnej.

Zanim jednak osobiste zapiski przyszłego kapłana trafiły do druku wśród jego najbliższych trwała dyskusja czy powinny ujrzeć światło dzienne. Po wielokrotnej lekturze Dziennika wspólnie stwierdzili, że taka spuścizna, jaką pozostawił ten wyjątkowy człowiek nie może pozostać w ukryciu. Jeden ze szkolnych kolegów Tischnera – Józef Klamerus przyznał nawet, że po kilkukrotnym przeczytaniu tych notatek poczuł się znowu jakby był w szkolnej bursie.

Dzięki Dziennikowi mamy okazję również poznać codzienność autora. Jego obowiązki, plan dnia, sposób spędzania czasu wolnego, upodobania co do literatury. Możemy poznać kolegów i koleżanki, którzy zostali opisani zarówno z wyglądu, jak cech charakteru. I nie są to same superlatywy, a dowód na to, że wszystkie zapiski to przeżycia opisane szczerze z blaskami i cieniami.

W tym czasie również kształtuje się powołanie przyszłego filozofa. W niedzielę 18-go maja 1947 roku notuje – „ Pracuję nad znalezieniem celu życia i już go mam! Służyć Bogu!”. Choć owo służenie i wiara nie są pozbawione wątpliwości i smutku – „Niekiedy nawet przychodzą na mnie takie chwile, krótkie zresztą, [kiedy pytam,] czy Bóg w ogóle istnieje. Jeśli wyglądam w przyrodę, w wszechświat, w otoczenie, widzę Go na każdym kroku, ale w życiu ludzkim jakoś nie mogę Go dostrzec. Wiedzę w nim tylko negację Jego istnienia i to mnie zwodzi chwilami.” .

Magdalena Kielnar

Zdjęcia, wspomnienia z lat młodości Józefa Tischnera przedstawione na ponad 300 stronach przyjęłam z wielką przyjemnością. To równocześnie dziennik pisany w latach 1944-49 i życiorys młodego Józefa Tischnera, przyszłego filozofa i duchownego.

To, co czyni ,,Dzienniki” Tishnera wartościowymi to sama możliwość poznania wybitnego kapłana z pierwszej ręki, jako młodego chłopca. Wyjątkowa okazja by przyjrzeć się mu, ale też samemu sobie, jak wyglądała nasza droga do tego miejsca, gdzie jesteśmy dziś? Fantastyczna książka, inspirująca i wzbogacająca.

Jak dla mnie jest to najważniejsza publikacja tej jesieni. Niezwykłe przywiązanie do Tishnera wywołało u mnie wręcz chorobliwą ciekawość o każdy zakamarek jego życia. Nie jest to jednak ciekawość prowadząca do piekła, a zainteresowanie, które może przybliżyć do nieba. A jak wiemy najbliżej nieba są dzieci.

Józef Tischner był ważny dla wielu ludzi. Budził zaufanie jako człowiek, inspirował jako filozof, uczył dojrzałej wiary jako kapłan. A w młodości bywało różnie. W swoim dzienniku pisze: „Na jutro nic nie umiem, ani w ząb, a już wieczór. Jutro na 2-giej godz[inie] jest wprawdzie jakiś koncert, ale zawsze. Może poproszę księdza, by nas nie pytano […]”. Fajnie, bo dziennik wybitnego duchownego odziera go z jego wyjątkowości, przez życiorys Józefa Tischnera jest prawdziwszy.