Dzieci rewolucji przemysłowej

,,Dzieci chorują. Zła dieta, tragiczne warunki higieniczne i ciężka praca doprowadzają je na skraj wyczerpania. (...) Właścicieli fabryki nie frasuje to specjalnie. (...) Jeśli czegoś jest w nadmiarze w dziewiętnastowiecznej Anglii, to właśnie dzieci. Taniej więc sprowadzić nowe, niż wyleczyć już te schorowane."

Ten fragment w połączeniu z tym przenikliwym i smutnym spojrzeniem chłopca z okładki sprawiły, że zadrgało mi serce i mocniej pochyliłam się nad losami dzieci pracujących w kopalniach, fabrykach i ulicach. Każdy z nas słyszał na lekcjach historii o rewolucji przemysłowej. Czasach, które zostały zapoczątkowane przez intensywne wydobycie węgla, a co z tym idzie budowę wielu fabryk, ogromnych zakładów pracy. Uczyłam się wtedy o dzieciach pracujących w kopalni, ale sama będąc jeszcze dzieckiem nie rozumiałam za wiele i nie zastanawiałam się nad tymi wydarzeniami. Teraz, gdy jestem matką i swojemu synkowi przychyliłabym nieba, wszystko wydaje mi się inne, mocniejsze. W głowie nie mieści się wykorzystywanie dzieci, które miało miejsce wtedy w Anglii i tak naprawdę nie zakończyło się po dzisiejszy dzień. Przecież w krajach trzeciego świata dzieci są w dalszym ciągu wykorzystywane do wyjątkowo ciężkich prac, ale nikt z nas nie zastanawia się nad tym na co dzień.

Katarzyna Nowak, w swojej książce niezwykle rzetelnie przybliża nam losy kilkorga dzieci – przedstawicieli najbardziej popularnych w owych czasach dziecięcych zawodów. Jest tu mały kominiarz, chłopiec pracujący w kopalni czy w fabryce ceramicznej. Każdy z tych życiorysów został naprawdę bardzo dopracowany, widać zaangażowanie autorki i chęć przybliżenia czytelnikom zupełnie nieznanych i wstrząsających faktów popartych realnymi źródłami historycznymi, wspomnieniami, wycinkami z gazet. Jednocześnie nie są to suche fakty, Katarzyna Nowak popuściła delikatnie wodze fantazji, sfabularyzowała życiorysy małych bohaterów i dzięki temu książkę czyta się błyskawicznie.

Każda z tych historii jest smutna i poruszająca. Dzieci, zaledwie kilkulatki wykonywały jedne z najcięższych i najbardziej niebezpiecznych prac. Niejednokrotnie ginęły w wyniku różnorodnych nieszczęśliwych wypadków, chorób, niedożywienia i nędzy. Jeśli cudem przeżyły, ich ciała były tak wyniszczone i schorowane, że już całe życie były kalekami. Niejednokrotnie miałam ochotę rzucić tę książkę w kąt i więcej nie czytać o tym co musiały przeżywać dzieci podczas rewolucji przemysłowej, ale raz za razem do niej wracałam, bo te historie powinny wybrzmieć i powinniśmy je czytać. Autorka zwraca też uwagę na jeden fakt. Nierówności społeczne, ubóstwo zawsze prowadzą do wykorzystywania dzieci przez bogaczy jako tanią siłę roboczą. Tak dzieje się od lat, tylko mało kto zwraca na to uwagę.

Polecam wam każdą książkę z serii Prawdziwe historie. Dla mnie to zawsze niezwykle ciekawe, wstrząsające i pouczające opowieści o zwykłych ludziach, takich o jakich nie mówi się na lekcjach historii, bo po prostu nie ma na to czasu. Tym razem podróż do czasów rewolucji przemysłowej była wyjątkowo przerażająca.