Czas wolny w PRL

Urodziłam się w 1994 roku więc pustych półek i czasów PRL-u w ogóle nie pamiętam, ale dzięki książce Wojciecha Przylipiaka został mi ten czas przybliżony. Mogłam poznać, w jakich czasach moi rodzice i dziadkowie żyli. Czasy te znam jedynie ze wspomnień właśnie mojej rodziny oraz z polskich komedii. w których ten czas był przedstawiony.

Autor prezentuje nam różne rodzaje rozrywek, jakie miały miejsce w tym trudnym okresie. Nie był to łatwy czas dla ludzi, gdyż soboty były pracujące, a na półkach nie było nic prócz octu. Polacy mieli mało wolnego czasu, a i tak potrafili sobie sami zorganizować rozrywki. Dzieci większość wolnego czasu spędzały na trzepaku przed blokiem, grając w kapsle lub w zbijaka.

"Trzepak - jedno z najważniejszych miejsc dzieciństwa dla tych, którzy wychowali się w peerelowskich podwórkach. Poza godzinami trzepania dywanów pełnił funkcję kawiarni, siłowni i placu zabaw"

Ludzie pracujący w PRL-u nie byli nauczeni odpoczywać, ale i tak świetnie organizowali sobie wyjazdy na wczasy, działki czy nad wodę. W tym okresie zaczął być bardzo popularny autostop i podróżowanie w taki sposób. Polacy pokochali wyjazdy i w momencie, gdy mieli wolne, nie siedzieli w domu, tak jak często zdarza się w dzisiejszych czasach, tylko w miarę możliwości wyjeżdżali. Przylipiak bardzo wiele miejsca poświęca kulturze i instytucjom kulturalnym. Dorośli bardzo często oglądali ulubiony serial, chodzili do kina (a na wsiach do kinobusów), czytali książki w bibliobusach czy też uczestniczyli w zajęciach organizowanych w Domach Kultury. Natomiast dla dzieci zaczęły powstawać eMDeKi, czyli Młodzieżowe Domy Kultury, w których były organizowane zajęcia np. z bycia perfekcyjną gospodynią, majsterkowania czy modelarstwa.

Aż do momentu napisania tej opinii zastanawiałam się dla kogo jest ta książka, ale myślę, że jest ona dla wszystkich. Dla osób, które żyły w tym czasie jest ona świetnym wspomnieniem przeżytych lat, natomiast dla osób, takich jak ja jest ona bardzo dobrym podręcznikiem historii, ukazującym jak ludzie żyli i jak potrafili cieszyć się z każdej wolnej chwili, co w dzisiejszych czasach jest rzadko spotykane. Życie było o wiele trudniejsze niż teraz, a i tak ludzie potrafili cieszyć się z małych rzeczy.

Polecam wszystkim tę książkę.

Moja ocena: 8/10

więcej na [Adres usunięty]

Dzisiaj przyszedł czas na trochę wspomnień, czyli “Czas wolny w PRL” autorstwa Wojciecha Przylipiaka. Zawsze interesowałam się, jak to było kiedyś, od najmłodszych lat, pytałam dziadków jak to było w “ich czasach”, co robili, jak się żyło. Zazwyczaj PRL znany jest nam z długich kolejek i tego, że mało co znajdowało się na półkach w sklepie. Natomiast Pan Wojciech przedstawia nam tę stronę, o której według mnie rzadko się mówi. Przedstawia nam uroki wolnego czasu w PRL. Pisze o tym, jak polacy spędzali swoje weekendy i urlopy. W każdym rozdziale opisuje wszystko szczegółowo, ale nie monotonnie, książkę przeczytałam w sumie jednego dnia. Nie mogłam się oderwać, chcąc wiedzieć więcej i więcej. Mamy również masę zdjęć, które urozmaicają książkę, jest ich naprawdę wiele co bardzo mi się podobało. Dla mnie było to niesamowita podróż, z której dowiedziałam się wiele nowego, dla mojego dziadka, były to przepiękne wspomnienia. Powiem wam, że czytając ją, mój dziadek miał łzy w oczach. Ja również byłam nią bardzo zafascynowana. Dziękuję bardzo wydawnictwu za możliwość poznania tej książki, również dziękuje autorowi, za zabranie mnie na wspaniałą podróż.

Wczasy zakładowe, wycieczki na grzyby czy w góry. Godziny spędzane na robotniczych ogródkach działkowych, obsadzonych warzywami czy owocowymi krzewami. Spotkania w kawiarniach przy koniaczku i papierosie. Samodzielnie pieczone ciasta drożdżowe czy z dżemem, podawane gościom z parzoną kawą w obowiązkowej szklance. Towarzyskie spotkania trwające godzinami, muzyka lecąca z radia i taneczne szaleństwa. Przedstawienia teatralne, na które nierzadko bilety rozdawane były w zakładzie pracy…

Długo można by wymieniać sposoby spędzania wolnego czasu w przeszłości. Mimo iż było go znacznie mniej niż dziś, bowiem soboty były pracujące, to tak naprawdę było go dużo więcej. Kiedy dziś alternatywa dla wyjścia z domu jest Internet, nasze okno na świat, tak kiedyś – z uwagi na ograniczone możliwości eksplorowania tego świata czy brak bodźców odciągających od tego co ważne, ludzie skupiali się innych, poszukiwali ich towarzystwa. Jako dziecko PRL-u pamiętam tę jasną stronę tego okresu w historii, gdzie nawet kolejki były okazją do towarzyskich spotkań czy wymiany ploteczek. I choć zdaję sobie sprawę, że codzienność wcale nie była łatwą, to jednak szereg osób z sentymentem wspomina grupowe aktywności czy dostęp do kultury, na którą teraz nie każdy może sobie pozwolić.

O tym, jak spędzano czas wolny w okresie PRL przeczytać możemy w fascynującej książce Wojciecha Przylipiaka, pt. „Czar wolny w PRL”. Opublikowana nakładem Wydawnictwa MUZA książka, to prawdziwa gratka dla osób przeżywających dzieciństwo z czekoladowym blokiem i oranżadą w proszku. To także ciekawa lektura dla tych, którzy o tym okresie słyszeli tylko w opowieściach, a także dla tych, którzy chcą powspominać przeszłość, koncentrując się jednak tylko na dobrych chwilach. Autor, posiłkując się starymi zdjęciami, fragmentami gazet, dokumentacją Polskiej Kroniki Filmowej, w której – niczym nieco skrzywionym (a raczej ocenzurowanym) zwierciadle odbijała się rzeczywistość, stworzył fascynujący obraz epoki PRL, wypełniony anegdotami, niekiedy obnażającymi specyfikę (i absurdy) tamtych czasów, ale jednak niezwykle wciągający.

W ośmiu rozdziałach autor przedstawia kolejne propozycje na aktywności w wolnym czasie, zarówno te zaplanowane osobiście, jak i te do których obywatele byli „zachęcani” metodami dalekimi od subtelnych. Przeczytamy o przekleństwie wolnej niedzieli, o imprezach plenerowych organizowanych pod sztandarami PZPR, kiedy to „lud pracujący” wylegał na ulice czy parkowe ścieżki, uczestnicząc w akademiach, manifestacjach czy imprezach, do organizacji których zawsze znalazła się okazja. Były występy, były kiełbaski z rusztu, których nie mogło zabraknąć przy okazji oddania do użytkowania obiektów, które zresztą do dziś służą społeczeństwu.

Czytamy również o zajęciach prowadzonych przez pasjonatów w domach kultury czy ośrodkach usługowo-kulturalnych, o kursach językowych wprowadzonych w klubach prasy i książki, a także o prawdziwym rozkwicie czytelnictwa i bibliotekarzach występujących w charakterze „żołnierzy rewolucji kulturalnej”. Wraz z dziećmi szalejemy na osiedlowych podwórkach, grając w klasy czy kapsle, a nawet w piłkę. Liczne zawody piłkarskie amatorów były wpisane w tamte czasy, podobnie jak inne aktywności na świeżym powietrzu. Skakanka, hula-hoop, cymbergaj, to gry, które wiele osób wspomina z tęsknotą. Szczególnie jeśli patrzymy teraz na swoje dzieci czy wnuki zgarbione przed ekranem monitora.

To wszystko stanowi tylko nikły procent zawartości tematycznej książki. Książki, która prezentuje epokę kontrowersyjną z perspektywy tej przyjemniejszej, czyli z perspektywy wolnego czasu. Bujne życie towarzyskie i kulturalne, być może nieco sterowane, ale z pewnością bogatsze niż obecnie, uśmiech dzieci bawiących się na podwórkach, być może bez dostępu do miliona rodzajów czekolad, ale za to pochłoniętych kontaktami z rówieśnikami. A choć czasami na te sposoby spędzenia wolnego czasu można patrzeć z przymrużeniem oka, można negować ich wartość, to jednak jedno pozostaje pewne – wówczas ludzie lubili innych ludzi. I lubili spędzać z nimi czas….

Justyna Gul

Qultura słowa