Włodzimierz Sołowjow

Włodzimierz Sołowjow (1853-1900) to rosyjski XIX-wieczny poeta, eseista i filozof, którego pracę wywarły ogromny wpływ na intelektualną atmosferę schyłku Rosyjskiego Imperium. Jest nazywany ojcem filozofii rosyjskiej, gdyż to za sprawą jego dzieł zyskuje ona odrębny od zachodniego charakter. Ten rosyjski Sokrates na początku swojej drogi skłaniał się do filozofii pozytywistycznej, której idee docierały do Rosji z Europy Zachodniej. Ostatecznie zwrócił się w stronę apofatycznej tradycji  chrześcijaństwa wschodniego, szukając tam próby uzdrowienia filozofii i sposobu na racjonalną obronę wiary.

Włodzimierz Sołowjow był synem znanego historyka i wnukiem prawosławnego duchownego. Matka, Poliksena, pochodziła z rodziny o polskich korzeniach. Studiował nauki przyrodnicze, historię i filozofię. Podjął także naukę na Akademii Teologicznej w Moskwie. Po zakończeniu studiów rozpoczął pracę jako wykładowca. Jego kariera naukowa zakończyła się, gdyż po zamachu na cara Aleksandra II, podpisał petycję o ułaskawienie zamachowców, co nie spotkało się z przychylną reakcją władz. 

Centralną ideą rozważań Sołowjowa jest Bogoczłowieczeństwo, a główną treścią przesłania filozoficznego jest racjonalne usprawiedliwienie wiary chrześcijańskiej. Sołowjow krytykował zachodnią separację religii od nauki i filozofii. Upatrywał w tym przyczyny przeciwstawiania sobie rozumu i wiary, postrzegania ich jako zjawisk wykluczających się wzajemnie. Sołowiowa filozofia zasądza się na mistycznej idei wszechjedności, czyli zjednoczenia wszystkiego w Absolucie. Bogoczłowieczeństwo miało być manifestacją wszechjedności, Sofii. Zrozumienie tego pozwoli człowiekowi postępować zgodnie z wolą bożą, dzięki uświadomieniu sobie dobra. Z powyższego Sołowiow wnioskuje, że celem społeczeństw jest utworzenie wolnej teokracji. 

Myśl Sołowjowa inspirowała wielkich twórców. Dostojewski cenił szczególnie wykłady "Wykłady o Bogoczłowieczeństwie", w których zawarta jest najbardziej klarowna wizja historii człowieka jako procesu samorealizacji Boga. Autor "Zbrodni i kary" umieścił poglądy filozofa w powieści "Bracia Karamazow". Równie znane utwory Sołowjowa to "Krótka opowieść o Antychryście",  która zawiera profetyczne wizje przyszłości społecznej i duchowej Europy,  i "Usprawiedliwienie dobra".

W czasach współczesnych twórczość Włodzimierza Sołowjowa nadal budzi kontrowersje. Przykładem czego niech będą słowa jednego z katolickich hierarchów, który powołując się na wizje zawarte w "Krótkiej opowieści o Antychryście", opisał pacyfistów, ekologów i ekumenistów jako dzisiejsze wcielenie Antychrysta.