Historia pewnego serca

Sięgnęłam po książkę Rachel Clarke 𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑎 𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑠𝑒𝑟𝑐𝑎, bo chciałam rozwiać swoje wątpliwości i dylematy moralne związane z przeszczepami. Niestety lektura wstrząsnęła mną, choć nie z powodu samej historii bohaterów i dramatów rodzin, które autorka przedstawiła bardzo szczegółowo. Mimo usilnych starań nie była w stanie mnie przekonać, że transplantologia to objawienie współczesnej medycyny; widzę w niej raczej możliwość dla kolejnych cwaniaków, którzy mogliby zarabiać na tym procederze. Domniemana zgoda dawcy niesie ze sobą ryzyko, że w sytuacji potrzeby cudzych narządów ktoś mógłby próbować „pomóc” potencjalnemu dawcy przenieść się na tamten świat. Książka pozostawia silne wrażenie, zmusza do refleksji, ale nie daje prostych odpowiedzi ani poczucia bezpieczeństwa wobec etycznych i praktycznych konsekwencji przeszczepów.

𝐻𝑖𝑠𝑡𝑜𝑟𝑖𝑎 𝑝𝑒𝑤𝑛𝑒𝑔𝑜 𝑠𝑒𝑟𝑐𝑎 Rachel Clarke to książka non-fiction. Lektura oparta na faktach, prawdziwych historiach dzieci i rodzin, a także realiach medycyny i transplantologii, choć opisana w sposób narracyjny i emocjonalny. Jej treść zapadła mi w pamięć i pozostawiła mnie z pytaniami o granice człowieczeństwa, o dar, który łączy życie i śmierć, oraz o siłę ludzkiej dobroci. Sięgałam po nią z myślą, że autorka rozwieje moje wątpliwości związane z przeszczepami, szczególnie serca, a tymczasem po lekturze mam ich jeszcze więcej. Wątpliwości etyczne związane z transplantologią nie należą przecież wyłącznie do przeszłości ani do czasów pionierów takich jak Christiaan Barnard. To wciąż żywy i aktualny temat, który domaga się uczciwego, wielostronnego spojrzenia.

Wiele hałasu pojawiło się wraz z pierwszymi zapowiedziami tej książki, więc na własnej skórze postanowiłam sprawdzić o co z tym wszystkim chodzi. Przecież jak wiadomo, reklama dźwignią handlu.

Ale nie tym razem.

Mocna tematyka transplantologii szybko łapie kontakt z czytelnikiem za sprawą stylu autorki. Clarke pisze emocjonalnie, wie jak odwołać się do naszej podświadomości i trafić w czułe struny nawet najtwardszego serca. Z resztą, niewiele tutaj trzeba, by w oczach pojawiły się łzy wzruszenia, ponieważ już na wstępie przemawia do nas fakt realności zdarzeń. Bohaterowie okazali się prawdziwymi osobami, ich historia wydarzyła się naprawdę i nie była jedynie inspiracją dla książki, ale przede wszystkim ogromną prywatną tragedią. Na szczęście autorka uchwyciła całość ze smakiem i delikatnością, wiedząc, że pisze o dzieciach, o bólu, stracie oraz przeżywanej żałobie, co jeszcze bardziej przekonało mnie do jej twórczości.

Keira miała zaledwie dziewięć lat, gdy pod wpływem wypadku doznała śmierci klinicznej. Mimo ogromnego bólu rodzina zdecydowała się na oddanie jej organów. Serce dziewczynki pojedzie do Maxa, który od dawna walczy z wirusem. I tak rozpoczyna się wędrówka serca, którą autorka opisuje z dbałością o szczegóły, zapewnia spojrzenie na wydarzenia z wielu perspektyw i nie pomija niczego, nawet jeśli dla wszystkich będzie to boleśnie trudne.

Rachel Clarke łączy literaturę faktu z prozą piękną, opisując coś co wydarzyło się naprawdę, sięgając po konkretne fakty, zagadnienia medyczne, daty czy wspomnienia, jednocześnie snując fabułę z dialogami. Dzięki temu jej historia jest płynna, dynamiczna i - nie inaczej - piekielnie emocjonalna, więc na czas czytania polecam zarezerwować sobie kilka wolnych od codziennych obowiązków chwil, ponieważ trudno odłożyć lekturę choćby na moment. Wszystko pisane jest z delikatnością, ale nie nostalgicznie czy ze smutnym wydźwiękiem. Dużo jest tutaj ulotnej nadziei, dużo chwil wzajemnego pocieszania, siły rodziny, potrzeby bliskości i akceptacji. Droga bohaterów była trudna, ale stała się wstępem do czegoś wyjątkowego, nie dziwi więc fakt powstania tej książki, o takich wydarzeniach bowiem musimy czytać. To one kształtują nasze charaktery.

Smutna, szczera, inteligentna, dojrzała, uniwersalna, przejmująca do szpiku kości. Mogłabym tak wymieniać bez końca, ale najlepiej będzie jeśli sami zdecydujecie się na lekturę. Wówczas dostrzeżecie jej niepowtarzalne piękno oraz głębię obok której nie sposób przejść obojętnie. W prozie zwykłych dni i w otoczeniu problemów, które wydają się dla nas wyjątkowo trudne nagle zaczyna nam się zmieniać sposób rozumowania, gdy zderzymy się z tak trudną tematyką pokazującą losy ludzi takich samych jak my.

Czy zgodzilibyście się na zostanie dawcą narządów po swojej śmierci?

Keira była wesołą, energiczną dziewięciolatką. Pewnego letniego dnia, jadąc z mamą i bratem, uczestniczą w wypadku samochodowym. Dziewczynka doznaje bardzo poważnych obrażeń. Jej serce wciąż biło, ale mózg niestety umarł.

Rodzice i siostry Keiry wyrażają zgodę, aby dziewczynka została dawczynią organów.

Max miał osiem lat, kiedy zdiagnozowano u niego kardiomiopatię rozstrzeniową. Chłopiec codziennie gasł, a jego rodzice nie mogli nic na to poradzić. Został wpisany na listę oczekujących na przeszczep serca. Po długim oczekiwaniu do Maxa trafia serce Keiry.

Rachel Clarke napisała przejmującą, wzruszająca historię wędrówki serca Keiry do ciała Maxa. Dokładnie opisuje wypadek, stwierdzenie śmieci mózgu i niezwykły gest rodziny dziewczynki. Autorka opowiada o przygotowaniach do przeszczepu, skomplikowanej logistyce, która temu towarzyszy, emocjach, jakie towarzyszyły rodzinom obojga dzieci.

Czytelnik ma okazję poznać punkt widzenia nie tylko rodzin Keiry i Maxa, ale autorka rozmawiała również z pielęgniarkami, ratownikami, lekarzami a, którzy zajmowali się dziećmi.

Sam przeszczep nie byłyby możliwy, gdyby nie ogromny postęp medycyny. Clarke przybliża czytelnikowi początki kardiologii, kardiochirurgii i transplantologii. Jak jeszcze w nie tak odległych czasach uważano, że serca nie można leczyć. A jednak znaleźli się odważni lekarze, którzy spróbowali, a każde kolejne pokolenie udoskonalało techniki, metody leczenia tego niezwykłego organu.

Historia tego przeszczepu jest niezwykła pod wieloma względami. Z jednej strony nie mogłam oderwać się od lektury. Z drugiej musiałam robić przerwy po bardziej przejmujących fragmentach.

Nie można bez wzruszenia czytać o pożegnaniu ojca z najmłodszą córka, która zaraz pojedzie na salę operacyjną i odda swoje organy, aby ratować inne dzieci. Nie da się podejść obojętnie to cierpienia ośmiolatka, który zmęczony jest życiem w szpitalnym łóżku, który nawet planował odebrać sobie życie.

Jestem pod wrażeniem podejścia autorki do tematu. Jej wyczucia i empatii. To pięknie opowiedziana historia życia, bólu, śmieci, stracie i nadziei.

Po prostu czytajcie.