Żarłok

„Żarłok” A.K. Blakemore to książka, którą opowiada się raczej z uniesioną brwią niż z pełnym zachwytem — i to chyba dobrze oddaje jej ton. To powieść dziwna, sugestywna, niepokojąca, chwilami wręcz obrzydliwa, a jednocześnie prowadzona w języku tak lirycznym, że trudno się od niej oderwać, nawet gdy wzbudza autentyczne mdłości. Blakemore kreśli świat schyłkowej Francji jak pole, po którym stale przesuwają się kontrasty: piękno i brud, współczucie i okrucieństwo, ofiara i kat. W centrum wszystkiego stoi Tarare — postać, którą trudno jednoznacznie ocenić. Jest jednocześnie kruchy i groźny, naiwny i przerażający, jakby sam nie wiedział, czy jest człowiekiem, czy już legendą, która go pożera.

Wątek nienasyconego głodu, fundamentalny dla tej historii, został opisany… różnie. Bywa sugestywny, bywa odstręczający, ale nie zawsze w pełni wiarygodny. Chwilami głód eksploduje tak nagle, że opisy objadania się — bardzo szczegółowe, bardzo cielesne — wypychają Tarrare’a daleko poza granice tabu, ale niekoniecznie budują głębsze rozumienie jego przemiany. Z jednej strony te sceny robią wrażenie, z drugiej — pozostawiają pewien niedosyt. Można odnieść wrażenie, że książka chciałaby, byśmy czuli więcej, niż faktycznie da się z niej wyczytać.

A jednak jest w „Żarłoku” coś hipnotyzującego: atmosfera rewolucji, w której każdy staje się ofiarą swojej własnej historii; wątek siostry Perpétue, próbującej pogodzić obraz wychudzonego człowieka z potworem znanym z opowieści; to ciągłe balansowanie na granicy współczucia i obrzydzenia. Blakemore świetnie oddaje klimat świata, który pożera swoich ludzi — tak samo, jak oni pożerają świat.

To powieść, którą chciałoby się lubić bardziej, niż ostatecznie się lubi — ale trudno odmówić jej mocy. Jest absolutnie dziwaczna, momentami makabryczna, pełna cielesności i brutalnego uroku. Nie każdemu przypadnie do gustu, ale jeśli już wciągnie, to jak otchłań, od której nie da się odwrócić wzroku, choćby bardzo się chciało.

🍖🕯️ Żarłok autorstwa A.K. Blakemore to literacki potwór – olśniewający, odpychający i niemożliwy do zapomnienia. Autorka, znana z Wiedźm z Manningtree, powraca z historią, która przesuwa granice cielesności i człowieczeństwa, zamieniając głód w metaforę wszystkiego, co w człowieku nieposkromione. Jej proza jest jak ciało Tarare’a – rozedrgane, bolesne, nienasycone. Blakemore tworzy nie tylko portret człowieka wyklętego, ale też alegorię świata, w którym apetyt – na jedzenie, władzę, miłość i sens – staje się siłą destrukcyjną.

🍖🕯️ Historia Tarare’a, ubogiego chłopca z południowej Francji końca XVIII wieku, to zarazem opowieść o głodzie i rewolucji. Francja wrze, ludzie głodują, a wśród nich dorasta on – chłopak, którego ciało nie zna granic, a żołądek staje się jego przekleństwem. Gdy zostaje wygnany z rodzinnej wioski, zaczyna przemierzać świat, żrąc wszystko, co napotka: zwierzęta, śmieci, przedmioty, a w końcu… ludzkie mięso. Blakemore z niezwykłą odwagą portretuje jego upadek, czyniąc z niego figurę całej epoki – czasu, gdy człowiek był zdolny pożreć drugiego człowieka, dosłownie i metaforycznie.

🍖🕯️ Jednocześnie autorka nie pozwala czytelnikowi widzieć w Tarare tylko potwora. Przez oczy siostry Perpétue, która czuwa przy jego łożu w szpitalu w Wersalu, widzimy coś więcej niż zdeformowane ciało. Widzimy człowieka zniszczonego przez świat, który nigdy nie dał mu szansy. To w tej relacji – cichej, współczującej, niemal mistycznej – kryje się serce powieści. Blakemore w sposób subtelny i przejmujący pokazuje, że w potworności może kryć się niewinność, a w głodzie – tęsknota za miłością, której nikt nigdy Tarare’owi nie okazał.

🍖🕯️ Proza Blakemore jest jak barokowy fresk – gęsta, cielesna, pełna zapachów, dźwięków i smaków, które na przemian kuszą i odrzucają. Każde zdanie pulsuje intensywnością, która czasem przyprawia o mdłości, ale nie pozwala oderwać wzroku. Autorka z premedytacją balansuje między poetyckim liryzmem a naturalistycznym okrucieństwem. Sceny pożerania, choroby, fizycznej degradacji człowieka są tu nie tylko szokujące – one służą wyższej idei: pokazaniu, że ciało i dusza są nierozerwalnie splecione w bólu i pragnieniu przetrwania.

ㅤ

🍖🕯️ W tle tej osobistej tragedii tli się cały świat – Francja na krawędzi przemiany, rewolucja, która miała przynieść wolność, a przyniosła nowe rodzaje głodu. Blakemore buduje niezwykle sugestywny obraz epoki: brudu, rozkładu, chłodu i nadziei zarazem. To historia o ludziach pożeranych przez system, o tych, którzy zostali wypchnięci poza margines i stali się widowiskiem dla tłumów. Autorka pokazuje, że głód Tarare’a jest odbiciem głodu całego społeczeństwa – głodu sensu, sprawiedliwości, boskiej obecności.

ㅤ

🍖🕯️ Żarłok to jedna z tych powieści, które nie dają ukojenia. Wgryza się w pamięć jak rana, pulsuje pod skórą jeszcze długo po zakończeniu lektury. Blakemore napisała dzieło w równym stopniu przerażające, co piękne – groteskowy hymn o człowieku, który stał się własnym głodem. To książka o pożeraniu i pożądaniu, o pragnieniu bycia nasyconym w świecie, który nie karmi niczym prócz bólu. Jeśli literatura ma w sobie moc przekraczania granic, Żarłok jest tego najlepszym dowodem – opowieścią o człowieczeństwie, które przetrwa nawet w brzuchu bestii.

"Żarłok" to książka, balansująca na granicy baśni, groteski, powieści historycznej i weird fiction. Opowiada historię legendarnego Tarare’a - człowieka o niepohamowanym apetycie, który pod koniec XVIII wieku budził we Francji jednocześnie fascynację, odrazę i grozę. Pożera on ogromne ilości jedzenia, ale także przedmioty czy zwierzęta. Pewnego dnia Tarrare trafia do szpitala z rozdętym brzuchem, twierdząc, że zjadł złoty widelec, który go zabija. Czuwa nad nim zakonnica, która - wraz z czytelnikiem - wysłuchuje jego historii niczym ostatniej spowiedzi.

To książka pełna brudu i obrzydliwości, momentami szokująca i odpychająca. Równocześnie jest to opowieść o ubogim chłopcu - wrażliwym, zagubionym i naiwnym, który pod wpływem kolejnych okoliczności powoli zamienia się w potwora. Tarrare poddaje się bólowi i upokorzeniu, zdaje na łaskę innych, byle tylko gdzieś przynależeć, znaleźć jakiś cel, a przede wszystkim przetrwać.

Z jednej strony trudno go polubić, z drugiej jeszcze trudniej nie współczuć.

Blakemore stawia pytania o to, czy człowiek rodzi się potworem, czy dopiero się nim staje? Czy to los i okoliczności czynią go tym, kim jest, i czy w ogóle miał jakąkolwiek szansę, by temu zapobiec?

Autorka zarysowuje także społeczne niepokoje czasu rewolucji francuskiej: napięcia międzyklasowe i religijne. Nie są one jednak osią fabuły, raczej tłem, które napędza i pogłębia osobistą tragedię bohatera.

Ogromną rolę gra piękny styl - widać, że Blakemore jest poetką. Język jest stylizowany, z elementami charakterystycznymi dla danej epoki, co dodaje książce charakteru. Dodatkowo autorka celowo powtarza całe zdania i frazy, tworząc hipnotyczny rytm. Zabieg ten może czasem wytrącać z czytania, ale może o to chodziło.

Do tego dochodzi groteska i czarny, momentami absurdalny humor, sprawiający, że nawet najbardziej odpychające sceny potrafią być jednocześnie niepokojąco zabawne.

"Żarłok" nie jest lekturą komfortową. To powieść o odrzuceniu, głodzie i granicach człowieczeństwa. Zachwyca bogatym językiem i obrazami, które potrafią zostać w głowie na długo. To książka mocna, miejscami brutalna, ale też zaskakująco czuła.