Figurki z Dachau

Niemcy, rok 1929. Podczas zabawy weimarskiej bohemy Max, utalentowany żydowski architekt, poznaje Bettinę, malarkę awangardową – a niedługo potem rodzi się gorące uczucie. Po latach Clara córka Bettiny wyrusza w podróż w poszukiwaniu swoich korzeni. Pragnie ustalić, kim był jej ojciec.

Ta historia zaczęła się jak bajka, jest młodość, jest niesamowity talent, pojawia się miłość i marzenia. Jednak potem nastaje okrutna rzeczywistość.

Książka ma niezmiernie ciekawą fabułę, nie tylko o podłożu społeczno-obyczajowy, ale i psychologicznym. Mamy tu gorące uczucie, Max, utalentowany żydowski architekt i Bettina awangardowa malarka. Wszystko byłoby pięknie, gdyby nie, rosnący w siłę nazizm, Hitler dochodzi do władzy, obóz koncentracyjny w Dachau. Bettina to niezwykle wymowny obraz kontrastu kobiecego życia. Z jednej strony to malarka łamiąca utarte schematy, zaskakuje i szokuje odbiorców, silna kobieta walcząca o swojego ukochanego. Jednak z drugiej mamy ukazaną kruchą, delikatną osobę zmagającą się z depresją poporodową i brakiem tak potrzebnego wsparcia.

Akcja powieści rozgrywa się w dwóch strefach czasowych, tu współczesność przeplata się z przeszłością, pozwalając nam sukcesywnie kawałek po kawałku odkrywać przemilczane, skrywane rodzinne tajemnice. Sarah Freethy perfekcyjnie ukazuje nam zmagania kochanków pogrążonej w bezradności czasów, w jakich przyszło im żyć, czasów boleśnie naznaczonych przez historię.

„Figurki z Dachau”to historia ludzkich losów, splecionych w sieć tak misterną i delikatną, jak pajęczyna. Opowieść piękna i dojrzała w swojej prostocie, choć zawiera też nutkę niepokoju i niepewności, ale to tylko nadaje jej szczególnego klimatu.

Nie często zdarza się taki związek z książką jak mój z "Figurkami z Dachau". Wyobraźcie sobie, że kiedy zobaczyłem okładkę książki, wiedziałem, że muszę ją przeczytać i to nie tylko, dlatego że należy do powieści z okresu, którego staram się czytać prawie wszystko. Ujęła mnie grafika, może tytuł, bo moja babcia była w tym obozie... A notatka wydawcy przekonała mnie już absolutnie.

Kiedy książka dotarła do mnie specjalnie opakowana ze zdjęciem porcelanowego króliczka i cytatem jeszcze bardziej poczułem sympatię i nieodpartą chęć przeczytania tej książki. Czułem jednak, że muszę znaleźć czas tylko dla siebie i książki, by delektować się nią jak najbardziej wykwintnym daniem... Jako krytyk kulinarny wiem, jak cieszyć się małymi kęsami. Nie połknąłem jej łapczywie, tylko czytałem powoli kartka po kartce...

Figurki z Dachau napisane są według dość powszechnego schematu książek dziejących się w dwóch warstwach czasowych: jeden rozdział przenosił nas do Niemiec lat trzydziestych i pierwszych wojennych, by po nim nastąpił rozdział opowiadający o latach dziewięćdziesiątych. Niemcy hitlerowski pokazane są jednak inaczej nie od brunatnej strony, brutalnej przemocy, chociaż to wszystko wyziera spod fabuły. Autorka pokazuje losy głównych bohaterów, którzy są młodymi ludźmi sztuki: malarka, której styl kształtował sam Wassily Kandinsky i jej późniejszy partner życiowy Żyd z Austrii, architekt wyrosły ze szkoły Bauhausu oraz ich przyjaciele. Lata mijają, a ich coraz bardziej dotyka narodowy socjalizm, zmieniająca się sztuka w nazistowski realizm, której nie mogą się oddać, bo głęboko tkwi w ich sercach ta, którą pokochali, nie mogą także oficjalnie być ze sobą, bo ona Niemka on Żyd.

Część mówiący o współczesności to opowieść o córce Bettiny - malarki - Clarze, która jedzie do stanów, by na aukcji kupić porcelanowe figurki, przede wszystkim unikatowego Wikinga. Dlaczego interesują je figurki z fabryki porcelany w Allach należącej do SS, która tak rozrosła się, że potem miała swój oddział w Dachau? I dlaczego tak bardzo chce je wylicytować? Nic więcej nie powiem, tylko tyle, że głównym motywem jest poszukanie odpowiedzi, kim był jej ojciec czy Maxem wspomnianym architektem, czy oficer SS. Tę tajemnicę zabrała do grobu matka Bettina, która nie chciała wracać do tamtych czasów.

To niesamowita opowieść o miłości zakazanej w obliczu zasad współżycia w hitlerowskich Niemczech, o ratowaniu jej za wszelką cenę. Autorka także stawia pytanie, pokazując losy głównych bohaterów, gdzie jest postawiona granica poświęcenia siebie dla osoby, którą się kocha. Czy okrucieństwo może zniszczyć najpiękniejsze ludzkie wartości miłość, przyjaźń, a jednocześnie, do czego może posunąć się człowiek, by zniszczyć te najpiękniejsze uczucia swoją bezwzględnością i brakiem empatii.

Znakomita opowieść, która poruszyła mnie do głębi i do ostatniej litery w książce, której fabuła jest literacką fikcją. Prawdą jest fabryka porcelany, bolesną prawdą jest obóz koncentracyjny Dachau oraz kilka postaci jak Heinrich Himmler potężny współudziałowiec fabryki, a jednocześnie okrutny oprawca. Czytając, dajemy się ponieść autorce, jakbyśmy czytali wspomnienia przez nią spisane, a wcześniej odszukane czy zasłyszane.

Sarah Treethy debiutowała "Figurkami z Dachau". Jeśli jest to debiut, to życzyć, tym którzy wkraczają na drogę pisarstwa, by był on tak udany jak Angielki. Dojrzałe pióro, swobodna narracja, przejmujące dialogi i niesamowita opowieść. Z niecierpliwością czekam na zapowiadaną przez Marginesy jej kolejną książkę "The Seeker of Lost Paintings". Jak pisze angielski wydawca to wyrafinowana i trzymająca w napięciu powieść historyczna o miłości i sztuce rozgrywająca się w Genewie, Rzymie i Londynie. Czyli znowu okres wojny, współczesność, sztuka i miłość...

KONIECZNIE SIĘGNIJCIE PO TĘ POWIEŚĆ!

Czy w domach Waszych rodziców lub dziadków wiszą obrazy, bądź znajdują się jakieś szczególne przedmioty, które kiedykolwiek skłoniły Was do zastanowienia się, czy są czymś więcej niż tylko elementami wystroju? W domu moich dziadków wisiał portret prababci, której nie miałam okazji poznać, ale który zawsze budził we mnie ciekawość tego, kim była i jaką historię miałaby do opowiedzenia, gdyby tylko mogła ze mną porozmawiać. Spacerując po muzeach, podziwiając obrazy, rzeźby i przedmioty z różnych epok, również zastanawiam się, jakie opowieści kryją się za tym, co wydaje się zwyczajne i niepozorne.

Sarah Freethy w swej debiutanckiej powieści pt.: “Figurki z Dachau”, właśnie pozornie zwyczajne przedmioty wykorzystuje do zbudowania osi narracji i jako klucz do odkrywania swoich korzeni. Przenosi nas do Niemiec 1929 roku, gdzie poznajemy Maxa Ehrlicha i Bettinę Vogel. On – syn potentatów włókienniczych z Austrii, którego poszukiwanie własnej życiowej drogi zaprowadziło do Weimaru i Bauhausu – awangardowej wyższej szkoły artystycznej, gdzie porzucił religijne, żydowskie wychowanie, zwracając się ku liberalnym i ekspresjonistycznym wartościom. Ona – urodzona w niemieckim Allah, wychowała się w domu, gdzie najbliżsi byli surowi i pozbawieni czułości, nawet wtedy, gdy najbardziej potrzebowała ich wsparcia. W wieku 17 lat, pragnąc uciec od rodziny, rozpoczęła studia w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, a później przeniosła się do Bauhausu.

Już podczas pierwszego spotkania między tym dwojgiem zaiskrzyło, a niedługo potem połączyła ich wielka miłość. Z biegiem lat jednak w ich życie zaczęło wkradać się coraz więcej cieni, a kolejne wydarzenia doprowadziły w końcu do aresztowania Maxa, legimitującego się fałszywymi dokumentami, wystawionymi na nazwisko Friedrich Marchen. Mężczyzna trafia do fabryki porcelany w Dachau, nad którą pieczę sprawował sam Heinrich Himmler, i którą postrzegał jako istotny filar budowania wizerunku III Rzeszy, fundament dla budowania nowych tradycji, sposób na umacnianie starych oraz skuteczne narzędzie propagandy, mające ukazywać ideał niemieckiej sztuki i modelu życia rodzinnego. Bettina tymczasem podejmuje rozpaczliwe próby odnalezienia i ocalenia ukochanego. Włącza się w działalność ruchu oporu, a podczas swoich działań nawiązuje relację z wysoko postawionym oficerem SS, powiązanym z Izbą Kultury Rzeszy - Karlem Holzem, który staje się dla Bettiny kimś więcej niż tylko znajomym - powiernikiem i intelektualnym partnerem. Kobieta widzi w nim kogoś, kto wreszcie dostrzega jej wrażliwość i talent. Kogoś, z kim może porozmawiać na temat sztuki, literatury i filozofii, co pobudza ją do dalszego twórczego rozwoju. Znajomość przybiera jednak nieoczekiwany obrót, stawiający Bettinę przed trudnym wyborem między lojalnością wobec ukochanego, a pragnieniem ocalenia za wszelką cenę nienarodzonego dziecka Maxa. Autorka z ogromną wrażliwością ukazuje obóz w Dachau jako miejsce, w którym człowieczeństwo wystawione jest na najcięższą próbę, ale też miejsce, w którym można spotkać prawdziwych przyjaciół. Współcześnie, po wielu latach od zakończenia wojny, tytułowe figurki z fabryki SS, stają się kluczem do przeszłości - świadectwem miłości, cierpienia i tajemnic, które Bettina ukrywała przed córką. Wątek współczesny, gdzie Clara Vogel i Lotte Woolf (ich córka i wnuczka) konfrontują się z trudną historią obozu koncentracyjnego i odkrywanymi rodzinnymi sekretami, budzi w czytelniku kolejną refleksję - jak wydarzenia z przeszłości kształtują życie kolejnych pokoleń? Czy warto drążyć zakurzone tajemnice i odkrywać ukryte historie, czy może lepiej uszanować milczenie tych, którzy do końca nie wyjawili swoich przeżyć, pozostawiając je w sferze prywatnej? Na ile znamy własne korzenie? Muszę przyznać, że dodaje on powieści dynamiki i sprawia, iż porusza wiele emocji, szczególnie u tych osób, które pragną odkryć swoje korzenie. Styl autorki jest plastyczny, pełen emocjonalnej głębi i wiarygodności postaci. Podejmowane przez bohaterów decyzje są dramatyczne i trudne, co podkreśla autentyczność ich doświadczeń. Freethy zręcznie łączy w narracji elementy romansu, dramatycznych wydarzeń historycznych i symboliki sztuki, tworząc spójną całość, która angażuje czytelnika od pierwszych stron. „Figurki z Dachau” to nie tylko opowieść o wojnie. To emocjonalna historia, która łączy wątek miłosny z ukazaniem, jak wielka historia może zniszczyć życie jednostki. Porcelanowe figurki stanowią namacalny ślad minionych czasów, ukazując zarówno piękno życia, jak i jego kruchość. Przypominają, że sztuka nie służy jedynie do tworzenia dekoracji i wyrażania estetyki, lecz może także pełnić funkcję manipulacji. Są również mostem łączącym przeszłość z teraźniejszością, a posiadanie talentu może mieć zarówno moc ratowania życia, ale i sprowadzać człowieka do roli narzędzia w machinie zła. Mimo, że jest to powieść fikcyjna, autorka przyłożyła dużą wagę do odwzorowania realiów, umiejętnie łączy prawdziwe wydarzenia, miejsca i postacie z własną wyobraźnią i losami wymyślonych postaci, nadając ogromne znaczenie także bohaterom drugoplanowym. To ich sylwetki sprawiają, że całość jest bardziej wielowymiarowa.

Jeśli interesują Was książki pokazujące, że wciąż istnieje wiele nieopowiedzianych historii z czasów II wojny światowej, które zasługują na przybliżenie ich czytelnikom, to dzięki tej lekturze możecie, poznać fascynujące, a zarazem mroczne dzieje manufaktury porcelany Allach, a po jej przeczytaniu, jak ja zgłębić temat. Ta książka z pewnością poruszy Wasze serca i skłoni do zadumy nad tym, jak przeszłość i sztuka mogą być mostem do zrozumienia siebie i innych.

„Figurki z Dachau” autorstwa Sarah Freethy to powieść, która w mistrzowski sposób łączy dramat historyczny z opowieścią o miłości, odwadze i poszukiwaniu tożsamości. Autorka przenosi czytelnika do Niemiec końca lat 20. i początku lat 30., ukazując życie w czasach narastającego zagrożenia ze strony nazistowskiego reżimu. Max, utalentowany żydowski architekt, i Bettina, awangardowa malarka, spotykają się w świecie pełnym artystycznej bohemy i rodzi się między nimi gorące uczucie. Ich miłość zostaje jednak wystawiona na ciężką próbę przez okrucieństwo rosnącego nazizmu – aresztowanie Maxa i pobyt w Dachau, gdzie jedyną jego nadzieją na przeżycie staje się talent do tworzenia porcelanowych figurek, staje się centralnym punktem fabuły.

Bettina, zdesperowana i zdeterminowana, by ratować ukochanego i wspierać ruch oporu, podejmuje ryzykowne decyzje, które ukazują jej niezwykłą odwagę i siłę charakteru. Historia ta jest nie tylko opowieścią o przetrwaniu w trudnych czasach, ale także o więzach rodzinnych i konsekwencjach sekretów skrywanych przez lata. W drugiej części powieści poznajemy Clarę, córkę Bettiny, która wyrusza w podróż odkrywczą, pragnąc poznać historię ojca i zrozumieć tajemnice matki. Symboliczne figurki z porcelany stają się kluczem do odkrycia prawdy i przypomnieniem dramatycznych wydarzeń przeszłości.

Sarah Freethy w „Figurkach z Dachau” umiejętnie łączy wątki historyczne, emocjonalne i kryminalne, tworząc powieść, która angażuje zarówno serce, jak i umysł. Książka porusza kwestie miłości, odwagi i pamięci o przeszłości, a jej bohaterowie są pełni głębi i autentyczności, co sprawia, że trudno oderwać się od lektury.

Polecam tę powieść wszystkim miłośnikom historii, którzy cenią opowieści oparte na faktach, ale przeplecione silnymi emocjami i fascynującymi postaciami. „Figurki z Dachau” to książka, która nie tylko wciąga, ale też zmusza do refleksji nad ludzką odwagą i konsekwencjami przeszłości dla kolejnych pokoleń. Polecam tę powieść szczególnie fanom powieści z historią w tle – mnie osobiście „Figurki z Dachau” całkowicie pochłonęły. To książka wzruszająca, pełna emocji, której bohaterowie na długo pozostają w pamięci.

Sarah Freethy w powieści „Figurki z Dachau” podejmuje trudny i emocjonalny temat, łącząc wielką historię XX wieku z intymną opowieścią o miłości, przetrwaniu i odkrywaniu prawdy o własnych korzeniach. To książka, która wpisuje się w nurt literatury historycznej opartej na losach jednostek uwikłanych w dramat nazizmu, a jednocześnie wyróżnia się oryginalnym pomysłem na fabułę, osnutą wokół porcelanowych figurek z Dachau – symbolu zarówno zniewolenia, jak i sztuki ocalałej z piekła.

Akcja powieści toczy się dwutorowo, a autorka zgrabnie przeplata przeszłość z teraźniejszością. W części historycznej poznajemy losy Maxa – młodego, żydowskiego architekta, który marzy o budowaniu nowoczesnego świata, oraz Bettiny – artystki z weimarskiej bohemy. Początkowo ich historia ma posmak romantycznego romansu, rodzącego się w atmosferze twórczej wolności i artystycznego fermentu końca lat 20. XX wieku. Jednak szybko staje się jasne, że nad tą miłością zbierają się mroczne chmury. Narastający w Niemczech antysemityzm i dojście Hitlera do władzy brutalnie rozrywają ich szczęście. Max trafia do Dachau, gdzie jego niezwykłe zdolności manualne – tworzenie porcelanowych figurek – stają się jedynym ratunkiem przed śmiercią.

Równolegle w narracji pojawia się wątek współczesny – historia Clary, córki Bettiny, która po latach wyrusza na poszukiwanie prawdy o swojej rodzinie. To ona staje się łącznikiem między przeszłością a teraźniejszością. Figurki z Dachau, które odnajduje, prowadzą ją do odkrycia dramatycznych losów matki i ojca, a także pozwalają zrozumieć, dlaczego Bettina przez lata milczała na temat swojej przeszłości. Dzięki temu zabiegowi autorka pokazuje, że trauma wojny i skrywane tajemnice potrafią przenikać całe pokolenia, a historia rodzinna bywa równie skomplikowana i bolesna jak dzieje świata.

Najmocniejszym atutem książki jest umiejętne połączenie wątków miłosnych, historycznych i sensacyjnych. Freethy nie unika trudnych tematów – okrucieństwa obozów, moralnych kompromisów, jakie musieli podejmować więźniowie, czy dramatycznych wyborów kobiet zmuszonych stawić czoła wszechwładnemu aparatowi terroru. Jednocześnie stara się pokazać, że nawet w najbardziej nieludzkich warunkach człowiek może zachować resztki człowieczeństwa i siłę ducha. Porcelanowe figurki, tworzone przez Maxa, stają się metaforą tej nadziei – delikatne i kruche, a zarazem trwałe świadectwo ludzkiej wytrwałości.

Styl autorki jest przystępny, obrazowy i poruszający. Freethy potrafi oddać zarówno grozę obozowego życia, jak i emocjonalne rozterki bohaterów. Postaci są wyraziste: Max – wrażliwy, ale odważny, Bettina – silna i zdeterminowana, Clara – zagubiona, lecz coraz bardziej świadoma. Ciekawym zabiegiem jest też wprowadzenie postaci oficera SS, który staje się antagonistą o ludzkiej twarzy – nie tylko symbolem okrucieństwa, ale i przypomnieniem, jak system totalitarny deformował ludzkie charaktery.

„Figurki z Dachau” to lektura, która porusza i zmusza do refleksji. Nie jest to książka łatwa – niektóre fragmenty mogą szokować czy wywoływać ból – ale właśnie dzięki temu wydaje się autentyczna. Freethy przypomina, że historia nie jest tylko zbiorem dat i faktów, lecz przede wszystkim opowieścią o ludziach, ich miłości, cierpieniu i pamięci. To powieść dla tych, którzy cenią literaturę historyczną splecioną z dramatem jednostki i którzy chcą, by książka zostawiła w nich ślad na długo po odłożeniu jej na półkę.