Lore. Potworne istoty

Tekst pochodzi z bloga: [Adres usunięty]

ALE TO BYŁO DOBRE!

Wampiry, zombie, duchy, czarownice i inne przerażające stwory. Znane nam są z filmów i książek, jednak jakie są korzenie tych istot? Jakie są ich historie? Aaron Mahnke zabiera nas w podróż po starych legendach, niepokojących wydarzeniach i tym, co ciężko pojąć rozumem. Przytacza całą masę opowieści z różnych części świata i zgrabnie łączy je w całość, próbując dociec, jak wyglądały dawne wierzenia i przesądy ludzi, dotyczące tajemniczych stworów i niewytłumaczalnych zjawisk.

Trzeba przyznać, że jako dawna miłośniczka takiej tematyki (w czasach gimnazjum miałam cały segregator artykułów!), z wielką przyjemnością dałam się zabrać na tę podróż w czasie i miejscu. Autor, jak na twórcę radiowego podcastu przystało, ma "gadanę". Bardzo dużo informacji, ciekawostek, drążenie tematu i powiązanie wydarzeń z różnych stron świata. A wszystko to napisane w stylu bardzo luźnym, przypominającym felieton czy też opowieść lokalnego bajarza. Czytając, niemalże słyszy się głos autora, który z zacięciem snuje swoje historie, przełamując je niekiedy żarcikami. I to w dobrym guście! ;-)

Warto też zauważyć, że chociaż wszystko opowiedziane jest bardzo lekko, to jednak nie są to wymysły Mahnke - wszystko ma potwierdzenie w historii. Podane są konkretne nazwiska, miejsca i daty. I co najważniejsze - autor zwraca też uwagę na coś, co wiele innych publikacji o tej tematyce zwyczajnie pomija - zachowania ludzi, które kierowane strachem bywają o wiele bardziej przerażające, niż te rzekome potwory.

STRUKTURA

Lore składa się z pięciu części, z których każda ma w sobie jeszcze podział na rozdziały i swego rodzaju mniejsze części, w formie podobnej do konstrukcji tekstu, który właśnie czytacie. I chociaż nie jest to typowa książka fabularna, to jednak należy pochwalić autora za płynność między poszczególnymi fragmentami, która sprawiała, że ciężko było się od książki oderwać. Każda strona budziła ciekawość tego, czego dowiemy się na następnej. Zainteresowanie wzbudzają też zawarte w Lore grafiki - może nie jest ich zbyt wiele, ale potęgują klimat tajemniczości. Mamy też estetyczne rysunki na początku każdego rozdziału, które zadowolą fanów pięknych wydań.

Wracając jeszcze na chwilę do stylu pisania - genialny! Idealnie dobrany do typu książki i sprawiający, że te wszystkie informacje nie są suchymi faktami, a żywymi historiami, do których z pewnością jeszcze wrócę. Ta lekkość rodem z felietonów, wymieszana z humorem i klimat niczym z opowieści bajarza stanowiły kombinację nie do podrobienia!

PODSUMOWUJĄC

Lore. Potworne istoty, to niesamowita podróż po legendach, przesądach, zadziwiających zjawiskach i wszystkim tym, co niewytłumaczalne. Czytając tę książkę dowiesz się, jakie są korzenie opowieści o wampirach czy przerażających małych istotach. Dowiesz się, jak tłumaczono kiedyś epidemie oraz jakich brutalnych czynów podejmowano się, by "przywrócić porządek". Przeczytasz o matkach, które rodziły potwory... lub tak im się wydawało. Poznasz wydarzenia, które zapoczątkowały legendy, znane nam dziś z książek i filmów. A dzięki świetnej narracji Aarona Mahnke ani się obejrzysz, a dotrzesz do ostatniej strony!

Ja jestem lekturą zachwycona, a Ty?

Krwiożercze wampiry, przerażające wilkołaki, złośliwe chochliki i posępne nawiedzone domostwa. Zapewne niejednokrotnie napotykaliście je na stronach różnych książek, w filmach grozy, bądź też w mrocznych bajkach opowiadanych potajemnie przez starsze rodzeństwo. Czasami sprawiały, że nagle nieprzenikniona ciemność pomieszczenia okazywała się przerażająca, czasami jednak wywoływały jedynie lekki uśmiech na ustach i rodzący się wewnątrz nas sceptycyzm. Niemniej jednak one były, są i z pewnością już zawsze będą częścią ludzkiego życia. Przez te wszystkie lata zdążyły mocno zakorzenić się w wielu odmiennych kulturach, mimo iż często występują w różnej, dosyć odmiennej formie. Czy jednak kiedykolwiek wcześniej zastanawialiście się, skąd tak naprawdę pochodzą, gdzie był ich początek? Czy są może jedynie wytworem ludzkiej wyobraźni, legendami nieustannie powielanymi przez następne pokolenia? Aaron Mahnke stara się odpowiedzieć na powyższe, a także na wiele innych pytań, zabierając tym samym czytelnika w mroczną, ponurą podróż na przestrzeni wieków. To jak, dacie się porwać?

"Narodziło się jednak coś nowego. Potężniejszego od potwora. Coś, co rozprzestrzenia się niczym pożar i może przetrwać wieki.

Legenda."

Niezbyt często sięgam po tego typu pozycje. W dzisiejszych czasach same wampiry ukazywane w popkulturze dosyć mocno odbiegają od chociażby sztandarowego Hrabiego Drakuli, a wilkołaki zdają się być o wiele bardziej przyjaźnie nastawione, niż te z powielanych wcześniej legend. Dlatego też pozycja ta tak bardzo przypadła mi do gustu i pochłonęłam ją w zaledwie jeden dzień - jest mroczna, ponura, intrygująca.

W książce tej występuje uwielbiana przeze mnie narracja w pierwszej osobie. Sam autor niejednokrotnie zwraca się bezpośrednio do czytelnika, dzięki czemu momentami miałam wrażenie, że siedzę tuż naprzeciwko niego i słucham tych posępnych opowieści. Muszę przyznać, że to rozwiązanie niesamowicie przypadło mi do gustu, a same historie dzięki temu zabiegowi stały się o wiele bardziej autentyczne i przyjemne w odbiorze.

"Czy te wielowiekowe relacje naocznych świadków są dowodem ich prawdziwości, czy też jedynie oznaką naszej niewyobrażalnej, bezgranicznej, niemal uwarunkowanej genetycznie łatwowierności?"

Pozycja ta podzielona została na kilka rozdziałów, przy czym każdy z nich skupia się na na innych istotach. Wśród nich znajdziemy mrożące krew w żyłach wampiry, szczegółowe sposoby ich uśmiercania, rozmaite historie o prawdziwych łowcach, a także dowiadujemy się, w jaki sposób upowszechniło się przekonanie o szerzeniu wampiryzmu poprzez ugryzienie. Autor skupia się również na innych nieśmiertelnych, a mianowicie na zombie oraz uprawianiu pewnych czarów, które miały za zadanie zapewnić kontrolę nad tymi zbłąkanymi duszami. Poznajemy również małe, szkodliwe stworki, które w swojej karierze dorobiły się masy różnych określeń. Chochliki, trolle, skrzaty, elfy, gobliny... łączyło je jedno, swoją zaciętością i złośliwością nieustannie uprzykrzały ludziom życie. Nie zabrakło także upiornych wilkołaków, które nieodłączanie powiązane są z pełnią księżyca, czy też ogromnego Człowieka-Ćmy, grasującego w pobliżu Sowiej Góry. I chociaż o wszystkich wyżej wymienionych postaciach słyszałam już wielokrotnie, tak część z przedstawionych przez Mahnke istot była dla mnie zupełnie nieznana. Moją uwagę szczególnie zwrócił Spring Heeled Jack, który w pewnym momencie wzbudzał wśród ludności większy niepokój, niż sam diabeł. Śnieżnobiały kostium, jarzące czerwone ślepia oraz ostre, raniące skórę ofiar pazury stanowiły przerażający, wręcz makabryczny całokształt.

Ostatni, a zarazem najobszerniejszy rozdział skupia się na nawiedzonych domostwach oraz ludzkich opętaniach. Przyznam szczerze, że to właśnie ON najbardziej przypadł mi do gustu i wprost nie mogłam oderwać się od lektury. Niespodziewane pojawianie się ludzkich kukieł, seanse spirytystyczne, tajemnicze pukania, złowieszcze napisy, upiorne chichoty, przemieszczające się lalki... To wszystko i o wiele więcej ukazane zostało za pomocą krótkich, ale budzących lęk opowieściach. Największe wrażenie zrobiła na mnie jednak historia Mary, młodej dziewczyny posiadającej niezwykłe umiejętności, a także silne, obezwładniające ataki. Gdy po jednym z nim, w wieku zaledwie dziewiętnastu lat Mary zmarła, rodzicom trudno było pogodzić się z jej odejściem. Jednak było to niczym w porównaniu z chwilą, gdy po dwunastu latach przemówiła do nich... za pomocą ciała ich sąsiadki Lurancy.

"Kiedy niewytłumaczalne staje się możliwe, jest to naprawdę przerażające".

Podróż przez te wszystkie legendy, przesądy i opowieści była dla mnie czystą przyjemnością. Autor posługuje się niezwykle przystępnym w odbiorze stylem, przez co kartki niemal same przepływały mi między palcami. Skupia się wyłącznie na konkretach, jednoczenie ubarwiając je niespotykanie żywymi, plastycznymi opisami. Bardzo spodobały mi także jego krótkie, humorystyczne wtrącenia i komentarze skierowane wprost do czytelnika, napisane z lekkim przymrużeniem oka. Co więcej, Aaron w swojej książce nie skupia się wyłącznie na samych zmorach, duchach czy straszydłach. W tle tej pozycji nieustannie ukazuje czytelnikowi ludzką naturę, jej wszystkie jasne i ciemne strony. Przedstawia zakorzeniony gdzieś głęboko strach, potrzebę wytłumaczenia, obarczenia kogoś lub czegoś winą za swoje niepowodzenia, chęć wyjścia poza wcześniej znane ramy oraz siłę, jaką to za sobą niesie.

Nie sposób nie wspomnieć również o samym wydaniu, które jest dopracowane w każdym, nawet najdrobniejszym szczególe - jest po prostu piękne. Już sama okłada niewątpliwie przyciąga wzrok, a zawarte wewnątrz ilustracje idealnie odzwierciedlają poszczególne historie.

Podsumowując, "Lore. Potworne istoty" to niesamowicie klimatyczna, wywołująca dreszczyk emocji książka, która łączy w sobie masę posępnych, mrocznych historii. Czy jednak są one prawdziwe? No cóż, o tym już musicie przekonać się sami. Ja powiem tylko jedno, zdecydowanie polecam Wam tę pozycję!

"Potworne istoty" to interesująca książka o fantastycznych postaciach, znanych z legend, ludowych podań i literatury, także tej wysokich lotów. Całość ubarwiają przemawiające do wyobraźni ilustracje, łączące w oryginalny sposób grozę i poczucie humoru. Aaron Mahnke stworzył nietypowy leksykon poświęconym tytułowym potwornym istotom. Nietypowy, bo nie jest to jedynie zbiór haseł z objaśnieniami, lecz rozbudowana, fascynująca opowieść, w której poznajemy mnóstwo przykładowych tekstów kultury, anegdot oraz odwołań do udokumentowanych zapisków z różnych epok, począwszy od starożytności, po czasy nam współczesne.

Kim są tytułowe postacie? To między innymi wilkołaki, wampiry, gobliny, wszelkiej maści duchy i demony, zmiennokształtne straszydła, które od wieków zapełniają stronice książek, a wcześniej pojawiały się w ludowych przekazach ustnych, stając się podstawą legend, baśni i wreszcie literatury pięknej.

Autor w interesujący i udokumentowany sposób wyjaśnia, skąd wzięły się te potworne istoty, jak doszło do tego, że przekazy o nich odnajdujemy w różnych kulturach, nieraz bardzo odległych geograficznie, co wyklucza zapożyczenia i wzajemne przenikanie się treści u źródeł.

Czy wampiry, wilkołaki i zjawy faktycznie istniały, czy też są wytworem wyobraźni ludzi, ich przewidzeń lub szoku, podczas którego zdarzają się różne omamy?

Odpowiedź na to pytanie początkowo wydaje się oczywista – wszak żaden racjonalnie myślący człowiek nie wierzy w takie postacie. Gdy jednak pozna się przywoływane przez pisarza przykłady, można zacząć wątpić w swój zdrowy rozsądek.

Nie mam na myśli wiary w konkretne potwory, takie jak wspomniane wampiry czy gobliny, ale wiarę w szeroko rozumiane zjawiska nadprzyrodzone. Podobnie rzecz na się z różnymi gusłami, zabobonami, klątwami – niby nikt w nie nie wierzy, ale jakże często zdarza nam się odpukać w niemalowane drewno lub tłumaczyć własne niepowodzenia pechem czy słynnym piątkiem trzynastego.

Książkę Aarona Mahnke czyta się jednym tchem i z ogromnym zainteresowaniem. Na pewno sprzyja temu tematyka i fakt, że lubimy się bać, przede wszystkim jednak autor podbija czytelnicze serca ogromną wiedzą, którą przekazuje w lekki, błyskotliwy sposób, często łączący powagę z poczuciem humoru i ironią.

"Potworne istoty" to nie tylko książka dla tych, którzy lubują się w horrorach i opowieściach o duchach. To bardzo dobrze skonstruowane, bogate kompendium wiedzy o motywach, jakie od wieków spotykamy w kulturze i literaturze.

BEATA IGIELSKA