Kochanka Freuda

Charakter relacji łączącej Zygmunta Freuda i Minnę Bernays - siostrę jego żony, przez ponad siedemdziesiąt lat budził szereg plotek, rodzących się między biografami i historykami, w których podstawową wątpliwością było istnienie bądź nieistnienie romansu między tym dwojgiem. Zastanawiano się czy byli oni jedynie partnerami intelektualnymi, wzajemnymi muzami, czy też parą, za nic sobie mającą koligacje rodzinne i przyzwoitość. Kolejne lata przyniosły jednoznaczne dowody w tej sprawie, przemawiające za wysokim stopniem zażyłości kochanków, których historię każdy chciał odtąd poznać.

Kochanka Freuda stanowi powieść opartą na faktach (wybrana bibliografia została załączona), będącą jednak wyłącznie wytworem wyobraźni autorek, które korzystając z dostępnych informacji, pozwoliły sobie na zrekonstruowanie dziejów romansu, wzbudzającego wciąż szereg kontrowersji.

Gdy Minna Bernays po raz kolejny traci posadę, postanawia szukać schronienia u siostry i jej męża, którego praktyka naukowa staje się coraz poważniejsza, pozwalając tym samym na przyjęcie pod dach kolejnej osoby. Kobieta szybko odnajduje się w nowej przestrzeni - staje się nieocenioną pomocą dla Marthy, opiekunką i pocieszycielką dla jej dzieci, a dla Freuda - muzą i natchnieniem.

Mimo wielu starań poskromienia coraz silniejszej zażyłości, namiętność między tym dwojgiem wybucha jako naturalna konsekwencja ich intelektualnych dysput. Rozmawiając o seksualności i popędach, Minna i Zygmund szybko stali się ich ofiarami. Relacja dotąd czysto intelektualna, stała się odtąd związkiem skrywanym za wszelką cenę i wszystkimi dostępnymi środkami.

Dom Freudów przeobraził się w ośrodek pożądania, którego Martha zdawała się nie zauważać, doskonale znając charakter swojego skorego do uniesień męża.

Autorki nie tylko sprawnie ukazały kolejne etapy romansu, rozkwitłego w Wiedniu końca wieków, ale też zmyślnie wplotły w fabułę kolejne poglądy Freuda, spotykające się z nieufnością a nieraz i szyderstwem innych naukowców. Zaprezentowały naukowca, pragnącego za wszelką cenę dowieść swych racji, nieustępliwego i niezwykle oddanego sprawie (osobie), na której właśnie jest skupiony. Jego teorie na tema histerii czy znaczenia snów stały się doskonałym tłem do zakazanego romansu "kobiety o inteligencji mężczyzny" i człowieka, który ogromną wagę przypisuje ludzkiej seksualności i konieczności zaspokajania popędów.

Autorki wykazały także dbałość o precyzyjne nakreślenie tła społeczno-obyczajowego, coraz silniejszej niechęci do środowiska żydowskiego oraz biegłość w portretowaniu swoich postaci.

Minna okazała się osobą nie tylko niezwykle inteligentną, ale też dociekliwą, samodzielną i niełatwo poddającą się sugestiom innych (szczególnie tym, dotyczących jej zamążpójścia).

Freud zaś to osoba tyleż skupiona na pracy i namiętna, co łatwo przerzucająca swoje zainteresowanie na kolejne osoby, którym poświęca się całkowicie, za nic wówczas mając innych. Nie jest postacią wybieloną i chwaloną - wręcz przeciwnie - ukazany został jako stereotypowy przedstawiciel swojego gatunku: zasłaniający prawdziwe rozmowy o problemach swoimi teoriami, nieustępliwy, źle znoszący porażkę, raniący kobiety.

Zadziwiła mnie postać Marthy - kobiety zrezygnowanej i pogodzonej z losem żony kontrowersyjnego naukowca i matki jego dzieci, która ma jedynie być i nie reagować na jego kolejne przygody, co też konsekwentnie robiła, usuwając się niejako w cień.

Jest coś w narracji Mack i Kaufman, co sprawiło, że nie mogłam oderwać się od lektury - jakieś subtelne przyciąganie, naglące do prędkiego poznania losów tej niezwykłej pary kochanków, której losy zostały na zawsze splecione. Nie jest to zwykły romans, oparty na schematyzmie, lecz dobrze skonstruowana powieść, przy której warto zatrzymać się na dłużej.

Wszak najlepsze historie pisze życia, a ile w niej prawdy - wiedzą tylko Freud i Bernays