"Ciemno, prawie noc" to mroczna, pełna zagadek opowieść o powrocie w rodzinne strony.
Kolejna trzymająca w napięciu powieść Joanny Bator, która potrafi zaskoczyć niejednego Czytelnika i zaproponuje najmniej prawdopodobne rozwiązanie intrygi.
Reporterka Alicja Tabor przyjeżdża z Warszawy do Wałbrzycha. Jest to powrót po latach, bo Wałbrzych to miasto jej dzieciństwa. Sprowadzają ją do niego przede wszystkim sprawy służbowe. Od pewnego czasu w mieście giną w niewyjaśnionych okolicznościach dzieci, a dziennikarka ma się tą sprawą zająć, zbadać i opisać. Jednakże oprócz tajemniczych zniknięć Andżeliki, Patryka i Kalinki, w mieście mają miejsce również inne dziwne wydarzenia.
Nagłą śmiercią umiera prorok Jan Kołek, któremu w biedaszybie ukazała się i przemówiła do niego wałbrzyska Matka Boska Bolesna. To wydarzenie prowokuje rozruchy na tle religijnym zbuntowanych obywateli zgromadzonych wokół samozwańczego przywódcy duchowego, Jerzego Łabędzia. Wzmagają się bestialskie akty wandalizmu, a także przemocy wobec zwierząt. Pojawiają się pedofile i gwałciciele, poszukiwacze skarbu i sensacji, a nawet transseksualna bibliotekarka Celestyna.
Wszystko to w rodzinnym mieście Alicji Tabor, w którym jej własna, bolesna przeszłość powraca do niej ze zdwojoną siłą. To tu właśnie rozpamiętuje zniknięcie matki, śmierć rodziców i samobójstwo ukochanej siostry oraz obsesję ojca na punkcie skarbu Zamku Książ. Wśród wszechogarniającego zła pojawiają się jednak i dobre duchy w postaci stojących po jasnej stronie mocy Kociar oraz sąsiada Alicji, dobrego i poczciwego pana Alberta.
W 2019 r. ten specyficzny kryminał doczekał się ekranizacji. Film “Ciemno, prawie noc” stworzyli Magdalena i Borys Lankoszowie, a w rolach głównych wystąpili m.in. Magdalena Cielecka, Marcin Dorociński, Agata Buzek i Piotr Fronczewski.
O autorce
Joanna Bator to urodzona w 1968 roku polska pisarka, publicystka i felietonistka. Jest wielbicielką i znawczynią kultury japońskiej, czego owocem są takie książki, jak "Japoński wachlarz", "Rekin z Parku Yoyogi" czy "Purezento". Ma w swoim dorobku także powieści opowiadające o Wałbrzychu i okolicach: "Piaskowa góra", "Chmurdalia" oraz "Ciemno, prawie noc", za którą otrzymała Nagrodę Literacką Nike.
Jaki klimat dominuje w powieści "Ciemno, prawie noc" Joanny Bator?
Powieść utrzymana jest w mrocznym, gęstym klimacie realizmu magicznego połączonego z polskim gotykiem. Autorka buduje atmosferę wszechobecnego niepokoju poprzez sugestywne opisy zrujnowanego miasta i niewyjaśnionych zniknięć dzieci. Czytelnik styka się z brutalną rzeczywistością Wałbrzycha, która płynnie przeplata się z lokalnymi legendami i traumami z przeszłości. To wymagająca lektura wywołująca silne emocje, która zmusza do głębokiej refleksji nad naturą zła i ludzką kondycją. Mrok wylewający się z kartek książki jest celowym zabiegiem artystycznym budującym napięcie do samego finału.
Czy książka jest odpowiednia dla osób szukających lekkiego kryminału?
Książka nie jest odpowiednia dla czytelników oczekujących prostego, klasycznego kryminału o szybkim tempie akcji. Treść zawiera drastyczne sceny oraz porusza bardzo trudne tematy społeczne, które mogą być obciążające emocjonalnie dla wrażliwych osób. Złożona struktura narracyjna i liczne dygresje wymagają od odbiorcy dużego skupienia oraz gotowości na nieliniowe prowadzenie fabuły. Osoby preferujące wyłącznie lekką literaturę rozrywkową poczują się przytłoczone ciężarem gatunkowym i wszechobecnym mrokiem tej pozycji. Jest to proza ambitna, która stawia przed czytelnikiem wysokie wymagania intelektualne.
Jakie główne motywy literackie łączą się w tej konkretnej historii?
Utwór stanowi wielowarstwowe połączenie reportażu śledczego, mrocznej baśni oraz głębokiego dramatu psychologicznego. Joanna Bator splata wątek dziennikarskiego poszukiwania prawdy z bolesną historią rodzinną głównej bohaterki, Alicji Tabor. Kluczowym elementem są tu motywy miejskich legend oraz zbiorowej histerii, które nadają całości unikalny, duszny charakter. Taka konstrukcja pozwala na wielopoziomową interpretację tekstu i odkrywanie nowych znaczeń przy ponownej lekturze. Autorka mistrzowsko operuje kontrastem między tym, co realne, a tym, co wydaje się wytworem wyobraźni.
Jaką rolę w narracji odgrywa miasto Wałbrzych i jego legendy?
Wałbrzych w tej powieści staje się pełnoprawnym bohaterem, ukazanym jako miejsce pełne mrocznych sekretów i zapomnianych tuneli. Autorka wykorzystuje autentyczną topografię i historię miasta do stworzenia scenerii, w której przeszłość silnie determinuje teraźniejszość mieszkańców. Lokalne podania o ukrytych skarbach i tajemnicach zamku Książ stanowią solidny fundament dla nadnaturalnych wątków tej opowieści. Miasto jest przedstawione w sposób surowy i dekadencki, co potęguje wrażenie autentyczności opisywanych lęków. Przestrzeń miejska bezpośrednio wpływa na psychikę postaci, tworząc klaustrofobiczny klimat, z którego trudno się wyrwać.
Czego można się spodziewać po stylu i języku autorki?
Język autorki cechuje się niezwykłą plastycznością, dbałością o detale oraz bogactwem wyszukanych środków stylistycznych. Narracja prowadzona jest w sposób nieliniowy, często przechodząc od surowego, reporterskiego opisu do poetyckich i onirycznych metafor. Czytelnik odnajdzie tu specyficzny, hipnotyzujący rytm zdań, który idealnie oddaje narastające napięcie i wewnętrzny niepokój bohaterów. Wysoki poziom literacki sprawia, że jest to pozycja obowiązkowa dla wielbicieli współczesnej prozy polskiej najwyższej próby. Sposób pisania Joanny Bator angażuje zmysły i sprawia, że opisywana historia staje się niemal namacalna.
