Nasza klasa

Tadeusz Słobodzianek w XIV lekcjach ukazał skomplikowane i pełne tragizmu relacje pomiędzy Polakami i Żydami tuż przed wojną, w czasie okupacji oraz po jej zakończeniu. Poszczególne lekcje to obrazki - historie dziesięciorga bohaterów ukazane na tle zmieniającej się sytuacji historyczno - politycznej. Początkowa niechęć Polaków wobec ludności żydowskiej zmienia się w otwarcie manifestowaną nienawiść, która ostatecznie prowadzi do pogromu Żydów, którzy zostali wymordowani lub żywcem spaleni przez swoich niedawnych sąsiadów. Ale też dzięki Polakom uratowało się dwoje bohaterów. Okazuje się jednak, że wdzięczność za ocalone życie nie jest wystarczającym powodem, by rozpocząć nowe, szczęśliwe życie. Najbardziej jednak interesujący jest los Polaków po wojnie: i tych, których dręczy sumienie, i tych, którzy pomimo zmieniających się realiów nadal są brutalni, żądni władzy i pieniędzy i żyją, oszukując innych. Wszyscy chcieliby zapomnieć o przeszłości, ale jest to niemożliwe. Dramat Słobodzianka może szokować zestawieniem drastycznych scen mordów i gwałtów z wesołymi piosenkami, rymowankami i wyliczankami odwołującymi się do beztroskiego dzieciństwa. Szokuje również język - potoczny, często wulgarny, podkreślający emocje bohater ów.To wszystko sprawia, że sceny mają charakter bardzo realistyczny i silnie wpływają na odbiorcę. W dramacie łatwo znaleźć odniesienia do dzieł Grossa o zbrodni w Jedwabnem. Wpisuje się ON zatem w dyskusję o tej straszliwej tragedii, jej przyczynach i konsekwencjach.

Książka niewątpliwie warta przeczytania, chociaż relacje polsko - żydowskie ukazane zostały, moim zdaniem, jednostronnie, a przypisanie Polakom, również tym, którzy ocalili Żydów, samych wad - nie do końca zrozumiałe. Taki czarno - biały podział może budzić sprzeciw, ale też być pretekstem do poszukiwania prawdy.

wyjątkowość „Naszej klasy” to umiejscowienie jej pomiędzy trzema książkami Jana Tomasza Grossa (abstrahując od daty ukazania się „Złotych żniw”) a wydanymi kilka lat później równie znaczącymi dla tematu antysemityzmu, pogromów i przejmowania pożydowskiego mienia pracami polskich autorów